III SA/Po 237/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. przy udziale sprawy ze skargi E. M. i W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowe w sprawie ponownego rozpoznania odwołania od decyzji dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości za okres od sierpnia do grudnia 2003 r., po wznowieniu postępowania I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. zasądza od Samorządowego Kolegom Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...],- ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 7 lutego 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając m.in. na podstawie art. 54 § 3 i art. 201 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), uwzględniło w całości skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ponownego rozpoznania odwołania z dnia 18 września 2008 r. od decyzji Burmistrza nr [...] z dnia 12 września 2008 r. w sprawie podatku za 2003 r. oraz umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w dniu 6 grudnia 2010 r. państwo E. i W. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismo zatytułowane skarga na bezczynność SKO w ponownym rozpatrzeniu odwołania z dnia 18 września 2008 r. od decyzji Burmistrza z dnia 12 września 2008 r., nr [...] w sprawie podatku za 2003 r. Skarżący wnieśli o wydanie stosownego orzeczenia przez SKO tj. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w przypadku niezałatwienia sprawy w trybie autokontroli, uwzględnienie przez Sąd skargi na bezczynność SKO i zobowiązanie organu do załatwienia sprawy – rozpatrzenia odwołania w określonym terminie. Kolegium wyjaśniło ponadto, że decyzją z dnia 5 kwietnia 2010 r., nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2008 r., nr [...] uchylającej decyzję Burmistrza z dnia 12 września 2008 r. i ustalającej podatek od nieruchomości na kwotę 2.351,30 zł. Z uwagi na powyższe pozostało nierozpatrzone odwołanie z dnia 18 września 2008 r. od decyzji Burmistrza z dnia 12 września 2008 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium powołało się na art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdzając, że w niniejszej sprawie skarga na bezczynność była zasadna. Odwołanie z dnia 18 września 2008 r. od decyzji Burmistrza Nr [...] z dnia 12 września 2008 r. w sprawie podatku za 2003 r. nie zostało bowiem ponownie rozpoznane – po stwierdzeniu nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2008 r., nr [...]. Organ wskazał, że na chwilę wydania niniejszej decyzji, odwołanie zostało rozpoznane – decyzją z dnia 4 lutego 2011 r., Nr [...]. Wobec tego, że w przedmiotowej sprawie została już wydana decyzja z dnia 4 lutego 2011 r. stanowiąca rozpatrzenie odwołania z dnia 18 września 2008 r. od decyzji Burmistrza z dnia 12 września 2008 r. w sprawie podatku za 2003 r., organ stwierdził brak podstaw do wyznaczenia mu terminu do wydania żądanego przez skarżących rozstrzygnięcia. W konsekwencji Kolegium uznało za bezprzedmiotowe dalsze prowadzenie postępowania wywołanego wniesieniem skargi na bezczynność SKO. Z uwagi na powyższe organ umorzył niniejsze postępowanie na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej i stwierdził, że nie ma przesłanek do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz skarżących na podstawie art. 201 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. i W. M., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli o uchylenie powyższej decyzji lub stwierdzenie jej nieważności i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym z tytułu zastępstwa procesowego w wysokości trzykrotności stawki minimalnej. Zaskarżonej decyzji podatnicy zarzucili naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej. Podnieśli, iż SKO orzekając w sprawie skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego bezprawnie weszło w kompetencje Sądu. Zaznaczyli, że orzeczenie o umorzeniu postępowania sądowego wydaje Sąd na podstawie art. 161 p.p.s.a., w tym wypadku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Organ w żadnym razie nie może wydać orzeczenia za Sąd i umorzyć postępowania sądowego. Skarżący zauważyli, że decyzją wydaną w trybie autokontroli była decyzja SKO z dnia 4 lutego 2011 r. i żadnej innej decyzji SKO nie powinno już w tej sprawie wydać. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymujące swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Ze stanu sprawy wynika, iż w dniu 12 września 2009 r. Burmistrz wydał w stosunku do skarżących E. i W. M. decyzję nr [...] w sprawie podatku od nieruchomości za 2003 r. Od powyższej decyzji podatnicy wnieśli odwołanie z dnia 18 września 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 18 listopada 2008 r. nr [...] uchyliło decyzję Burmistrza z dnia 12 września 2008 r. i ustaliło podatek od nieruchomości na kwotę 2.351,30 zł. Następnie decyzją z dnia 5 kwietnia 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność swojej decyzji z dnia 18 listopada 2008 r. W dniu 6 grudnia 2010 r. E. i W. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę na bezczynność organu w ponownym rozpoznaniu odwołania z dnia 18 września 2008 r. od decyzji Burmistrza z dnia 12 września 2008 r. Decyzją z dnia 4 lutego 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając w trybie autokontroli, rozpoznało odwołanie skarżących z dnia 18 września 2008 r. od decyzji Burmistrza z dnia 12 września 2008 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2003 r. Przedmiotem badania legalności w rozpoznawanej sprawie jest z kolei decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lutego 2011 r., mocą której organ uwzględnił w całości skargę na swoją bezczynność w przedmiocie ponownego rozpoznania odwołania z dnia 18 września 2008 r. od decyzji Burmistrza nr [...] z dnia 12 września 2008 r. w sprawie podatku za 2003 r. oraz umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Ocena prawidłowości powyższej decyzji prowadzi do wniosku, iż zastała ona wydana bez podstawy prawnej, co skutkować musiało stwierdzeniem jej nieważności. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji Kolegium powołało m.in. art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w dalszej części p.p.s.a. oraz art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji - organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. W doktrynie przyjmuje się, że celem autokontroli uregulowanej w powołanym przepisie jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Autokontrola prowadzi w związku z tym do szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania. Podkreśla się także, iż autokontrola zaskarżonej ostatecznej decyzji przez organ administracji publicznej, który ją wydał, stanowi nowe, samodzielne upoważnienie organu administracji publicznej do weryfikacji własnej decyzji, wiążące się wyłącznie z zaskarżeniem tej decyzji do sądu administracyjnego (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Komentarz, wyd. II, Zakamycze 2006 r., str. 141). Należy ponadto zauważyć, iż skarga na bezczynność nie wszczyna postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Organ odwoławczy ma jedynie uprawnienie wynikające z art. 54 § 3 p.p.s.a. – może zmodyfikować własną decyzję w całości uwzględniając skargę do dnia rozpoczęcia rozprawy. Czyli w sprawie ze skargi na bezczynność, to uwzględnienie będzie polegało na ponownym rozpoznaniu odwołania podatników z dnia 18 września 2008 r. na decyzję Burmistrz z dnia 12 września 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ma natomiast uprawnienia do wydania decyzji umarzającej postępowanie wywołane wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – postępowanie sądowoadministracyjne, a tym bardziej stosowania w tym przedmiocie art. 208 Ordynacji podatkowej, który dotyczy postępowania podatkowego, a nie postępowania sądowoadministracyjnego. Uprawnienie do umorzenia postępowania wywołanego wniesieniem skargi na bezczynność Kolegium, na skutek autokontroli organu dokonanej w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. ma jedynie Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wymaga dodatkowo zauważyć, iż z treści zaskarżonej decyzji, choć w jej sentencji powołano art. 54 § 3 p.p.s.a., nie wynika jednak, iż została wydana w trybie autokontroli. Treść tej decyzji nie wskazuje, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniło w całości skargę na bezczynność. W zaskarżonej decyzji organ nie dokonał zatem ponownego rozpoznania odwołania skarżących z dnia 18 września 2008 r. na decyzję Burmistrza z dnia 12 września 2008 r. Wyjaśnił natomiast, że decyzją wydaną w trybie autokontroli – ponownie rozpoznającą odwołanie z dnia 18 września 2008 r. – jest decyzja SKO z dnia 4 lutego 2011 r. W konsekwencji to decyzja z 4 lutego 2011 r. – jako wydana w trybie autokontroli – może stanowić podstawę dla Sądu do umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego wniesieniem skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lutego 2011 r. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy, uznając, iż charakter sprawy i stopień jej skomplikowania nie uzasadniają przyznania pełnomocnikowi skarżących wynagrodzenia w wysokości trzykrotności stawki minimalnej. Podstawę prawną wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stanowił art. 152 wskazanej ustawy.