III SA/Po 239/15

Dnia 22 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2014 roku nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za rok 2012; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2016 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu, odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu Z. Ł. (k. 70-71 akt sądowych). W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że odmowa objęcia Skarżącego ochroną na zasadzie prawa pomocy nie ogranicza realizacji prawa do sądu. Referendarz sądowy wskazał, że Skarżący jest rencistą po wypadku, ale nie wykazał, aby wysokość świadczeń rentowych nie pokrywała kosztów prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego. Pomimo stwierdzonego długotrwałego i znacznego uszczerbku na zdrowiu Skarżący prowadzi działalności gospodarczą i posiada zdolność osiągania znacznych przychodów (119.123,91 zł średniomiesięcznie w 2014 roku). Wnioskodawca nie znajduje się także w niedostatku, bo nieodpłatnie udostępnia podmiotom gospodarczym posiadany majątek obejmujący zabudowania gospodarstwa rolnego. Ponadto Wnioskodawca posiada wolne środki finansowe, z których może uiścić koszty niniejszego postępowania sądowego (kredyt w bankowym rachunku osobistym dostępny w wysokości 32.400 zł). Wnioskodawca skorzystał z prawa do złożenia sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego. Do sprzeciwu załączył: PIT-36L za 2014 rok oraz PIT-36L za 2015 rok. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący wyjaśnił natomiast, że pomimo niesprawności prowadzi działalność gospodarczą i nie chodzi do Opieki Społecznej po pomoc. Zabudowania gospodarcze stanowią jego prywatną własność i może z nimi robić co chce. Osoby zajmujące się w Sądzie podatkami nie umieją czytać zeznań podatkowych i powołują się w uzasadnieniu na przychód, a nie dochód, od którego Wnioskodawca zapłacił podatek dochodowy. Ponadto osoby te nie wiedzą, że banki nie wydają wyciągów od ręki, a ponadto żądają opłat za wydanie wyciągu. Powoływanie się na przychód w wysokości 119.123,91 zł jest dla Wnioskodawcy śmieszne i świadczy o niekompetencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 roku. Zatem w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie - art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a.) w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2015, poz. 658). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Skarżący nie wykazał, ze zalicza się do grona osób, które z powodu szczególnej sytuacji majątkowej lub rodzinnej nie są w stanie wygospodarować środków finansowych na koszty postępowania sądowego w całości lub w części. Zgodnie z zeznaniami podatkowymi załączonymi do sprzeciwu zarówno w 2015 roku, jak i w 2014 roku Skarżący osiągnął zysk z prowadzonej działalności gospodarczej (odpowiednio 20.145,43 zł w roku 2014 oraz 6.801,90 zł w roku 2015). W tym okresie (2014-2015 rok) Wnioskodawca średniomiesięcznie wydatkował na koszty prowadzenia działalności gospodarczej 90.935,59 zł oraz realizował zysk na poziomie 1.122,81 zł średniomiesięcznie. Tymczasem całkowite koszty sądowe w niniejszej sprawie to 300 zł (wpis od skargi, opłata za odpis wyroku z uzasadnieniem oraz opłata od skargi kasacyjnej). Przy czym Wnioskodawca nie wykazał, aby pobierane świadczenia rentowe nie wystarczały mu na pokrycie kosztów utrzymania koniecznego. Mając na uwadze powyższe Sąd przyjął, że przyznanie Skarżącemu prawa pomocy (zwolnienie od kosztów sądowych oraz pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu) nie da się pogodzić z zasadą równoważnego traktowania własnych powinności finansowych. Tego stanu rzeczy nie zmienia sytuacja, że przed tutejszym Sądem toczy się jeszcze jedno postępowanie ze skargi Wnioskodawcy (sygn. akt III SA/Po 238/15), w którym całkowite koszty sądowe również wynoszą 300 zł. W konsekwencji, na podstawie cytowanych wyżej przepisów, orzeczono jak w sentencji postanowienia.