III SA/Po 241/19

WyrokWSA w Poznaniu2019-07-09

Skład orzekający: Marek Sachajko, Ireneusz Fornalik, Mirella Ławniczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dane z Ewidencji Gruntów i Budynków (EGiB) mogą stanowić podstawę do kwestionowania pomiarów powierzchni działek rolnych dokonanych na podstawie ortofotomapy w ramach systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS) przy ubieganiu się o płatności bezpośrednie w rolnictwie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dane z Ewidencji Gruntów i Budynków nie mogą stanowić alternatywnej podstawy weryfikacji powierzchni działek rolnych w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich, jeśli organ opiera się na ortofotomapie. Ortofotomapa, będąca elementem systemu GIS, stanowi prawnie dostępny instrument weryfikacji powierzchni działek rolnych, a jej pomiary są uznawane za wystarczające i precyzyjne. Rolnik, kwestionując ustalenia organu, musi przedstawić konkretne dowody wskazujące na wadliwość pomiarów z ortofotomapy, a nie jedynie powoływać się na dane z EGiB.
Stan faktyczny
Skarżący S. P. zakwestionował decyzje organów administracji dotyczące przyznania mu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. Organy stwierdziły rozbieżność między zadeklarowaną przez skarżącego powierzchnią działek rolnych (66,95 ha) a powierzchnią wynikającą z analizy ortofotomapy (64,30 ha), co skutkowało pomniejszeniem należnych płatności. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów K.p.a. oraz rozporządzeń unijnych, wskazując na pominięcie danych z Ewidencji Gruntów i Budynków (EGiB) i błędne przyjęcie ortofotomapy jako wyłącznego źródła weryfikacji powierzchni.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę S. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 9 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] lipca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2019 roku nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 oddala skargę Decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...] kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], wskazując na art. 5-6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278, z późn. zm., dalej jako ustawa o płatnościach), po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2016, przyznał S. P.: 1. Jednolitą Płatność Obszarową w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, a także zastosowanie współczynnika korygującego, 2. płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, 3. płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, 4. płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, a także zastosowanie współczynnika korygującego. Nadto przyznał S. P. [...] zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej. W odwołaniu od opisanej decyzji S. P. (dalej także jako wnioskodawca, strona, skarżący) napisał, że nie zgadza się z decyzją i ocenił, że wszelkie pomiary (zmniejszenia) są niezgodne ze stanem faktycznym, a tym samym naliczenie z tego tytułu uważa za niezgodne z prawdą i krzywdzące. Decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] (znak sprawy: [...]) dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) w związku z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 2137) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając napisał, że wnioskodawca do wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 dołączył 11 załączników graficznych oraz oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych. Łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do udzielenia płatności wyniosła 66,95 ha w ramach jednolitej płatności obszarowej (JPO). We wniosku zadeklarowano również płatność za zazielenienie, płatność dodatkową (redystrybucyjną), płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych oraz płatność ONW. Decyzja kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] czerwca 2017 r. w sprawie przyznania wnioskodawcy płatności została uchylona decyzją dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 19 października 2017 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając utrzymanie w mocy ww. kolejnej decyzji kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] maja 2018 r. o przyznaniu płatności organ wyższego stopnia napisał, że na poziomie postępowania odwoławczego przeprowadził ponowną weryfikację powierzchni uprawnionej do płatności w roku 2016, w wyniku której stwierdzono, iż powierzchnia zadeklarowana we wniosku na rok 2016 nie znajduje potwierdzenia w systemie identyfikacji działek rolnych. Zintegrowany system obejmuje następujące elementy: skomputeryzowaną bazę danych; system identyfikacji działek rolnych; system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności; wnioski o przyznanie pomocy oraz wnioski o płatność; zintegrowany system kontroli; jednolity system rejestrowania tożsamości każdego beneficjenta wsparcia. Zgodnie z art. 9a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2017 r. poz. 1753, dalej jako ustawa o krajowym systemie ewidencji) system identyfikacji działek rolnych zawiera: 1) wektorowe granice oraz powierzchnię: a) maksymalnego kwalifikowalnego obszaru, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a i b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48, dalej jako rozporządzenie Komisji (UE) nr 640/2014), b) obszarów, o których mowa w art. 5 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 640/2014; 1a) informacje, o których mowa w art. 5 ust. 2 lit. d rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 (czy mają zastosowanie między innymi przepisy dotyczące obszarów górskich, obszarów charakteryzujących się znacznymi ograniczeniami naturalnymi i innych obszarów charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami, obszarów Natura 2000, gruntów rolnych zatwierdzonych do produkcji bawełny), 2) identyfikatory działek ewidencyjnych zawarte w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Zgodnie z art. 9a ust. 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji, do prowadzenia systemu wykorzystuje się w szczególności: 1) ortofotomapy cyfrowe sporządzane zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego; 2) dane z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego: 3) dane z wniosków o przyznanie płatności; 4) wyniki kontroli na miejscu. Dalej organ napisał, że stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi 2.65 ha, wymieniając powierzchnię deklarowaną każdej działki oraz powierzchnię stwierdzoną. Wyjaśnił, że zgodnie z obrazem ortofotomapy z [...] maja 2017 r. zarejestrowanej w bazie systemu informatycznego, na zadeklarowanych działkach powierzchnia uprawniona do płatności wynosi 64,30 ha, a nie 66,95 ha, jak zostało zadeklarowane we wniosku. W trakcie kontroli powierzchni przeprowadzana jest wizualizacja działek i dokonuje się kontroli pomiarów powierzchni, a w przypadku stwierdzenia rozbieżności rolnik wzywany jest do złożenia wyjaśnień. Natomiast w przypadku, gdy dane zawarte w bazie referencyjnej GIS jednoznacznie wskazują na nieprawidłową deklarację rolnika, w świetle przytoczonych powyżej przepisów, nie ma podstaw do uznania powierzchni deklarowanej jako kwalifikującej się do płatności. Wnioskodawca wskazuje powierzchnie rzeczywiście użytkowane rolniczo w danym roku, natomiast obowiązkiem Agencji jest weryfikacja czy wszystkie warunki do otrzymania płatności zostały spełnione. Powierzchnia zadeklarowana w ramach JPO, która ma również wpływ na wysokość płatności w ramach płatności za zazielenianie oraz płatności dodatkowej, jest większa od powierzchni spełniającej wszystkie kryteria kwalifikowalności do płatności. Powyższe skutkowało obniżeniem płatności. Organ zaznaczył, że płatność jest przyznawana w oparciu o ustalony maksymalny kwalifikowany obszar określony w systemie LPIS dla danej działki referencyjnej, który stanowią grunty rolne spełniające kryteria kwalifikowalności do płatności. Zatem kontrole administracyjne prowadzone są tylko i wyłącznie w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu LPIS, wyznaczone na podstawie ortofotomapy, oraz materiał graficzny na którym rolnik zaznacza położenie działek rolnych na danej działce ewidencyjnej. Z powyższych względów ortofotomapa jest jedynym prawnie dostępnym instrumentem weryfikacji powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności, a rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz.454 ze zm.), nie stanowi alternatywnej dla ortofotomapy podstawy ich weryfikacji. Zauważył, że definicja gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności obszarowych wynikająca z przepisów wspólnotowych nie jest tożsama z powierzchnią użytków rolnych, które są definiowane w Ewidencji Gruntów i Budynków i powierzchnie użytków rolnych określone w EGiB nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla jednolitej płatności obszarowej. Dane z EGiB mogą być jedynie traktowane jako materiał pomocniczy, jednakże możliwe jest, że dane w nim zawarte nie oddają rzeczywistych obszarów powierzchni użytkowanej rolniczo działki. Ortofotomapa będąca elementem systemu GIS i stanowiąca podstawowy materiał wykorzystywany do oceny kwalifikowalności deklarowanych powierzchni, powstała ze zdjęć lotniczych lub satelitarnych, przetworzonych do postaci metrycznej. Producent rolny występujący z wnioskiem corocznie deklaruje powierzchnie faktycznie użytkowane rolniczo w danym roku. Natomiast obowiązkiem Agencji płatniczej jest coroczna weryfikacja czy zostały spełnione warunki do otrzymana tej płatności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. P., zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik zarzucił: 1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 76 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie przy weryfikacji wielkości działek objętych wnioskiem skarżącego oraz, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, danych zawartych w EGiB, co doprowadziło do błędnych ustaleń stanu faktycznego, 2) naruszenie art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549 z dnia 2013.12.20, dalej jako rozporządzenie Parlamentu i Rady (UE) nr 1306/2013) poprzez jego niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że przepis ten określa ortofotomapę jako wyłączne źródło ustaleń dla organu, co do powierzchni działek rolnych przy weryfikacji wniosku o przyznanie płatności. Uzasadniając pełnomocnik zakwestionował stanowisko organu, że art. 70 rozporządzenia Parlamentu i Rady (UE) nr 1306/2013 przewiduje wyłączność stosowania ortofotomapy dla weryfikacji złożonego wniosku o przyznanie płatności. Pełnomocnik wskazał, że przepis ten, który stosowany jest bezpośrednio i wprost w porządku krajowym, przewiduje wprowadzenie systemu identyfikacji na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub innych danych kartograficznych. Przewidziana w dalszej części przepisu preferencja ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, zdaniem pełnomocnika, nie jest tożsama z wyłącznym charakterem tych źródeł jako środków weryfikacji powierzchni działek. Dane zawarte w EGiB, prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego przez uprawniony do tego organ, mają właśnie walor dokumentów urzędowych. W toku postępowania, organ nie może pominąć wskazanych danych - a przy tym to właśnie na ich podstawie skarżący określił powierzchnie działek we wniosku o przyznanie płatności - jak również milcząco pominąć ewentualnej sprzeczności między tymi danymi a danymi wynikającymi ze sporządzonej ortofotomapy. To dane z ewidencji gruntów wydają się być bardziej miarodajne i dokładniejsze od wyliczeń z obrazów lotniczych czy satelitarnych, a to z uwagi na technikę i sposób ich sporządzania. Podstawą dla wpisów w ewidencji gruntów są inne dokumenty urzędowe oraz dane geodezyjne, co gwarantuje ich rzetelność. Pełnomocnik podsumował, że w postępowaniu zaistniała sprzeczność między danymi z dwóch równoważnych źródeł, zaś organ nie podjął czynności zmierzających do wyjaśnienia tych rozbieżności, ale arbitralnie przyjął za prawidłowe określone dane, w sposób niekorzystny dla skarżącego. Pełnomocnik zaznaczył, że poza sporem pozostawało faktyczne wykorzystywanie rolnicze spornych działek na całej ich powierzchni. Wątpliwości dotyczą więc wyłącznie powierzchni działek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że skarżący nie dołączył żadnych dowodów potwierdzających fakt użytkowania działek rolnych na deklarowanej powierzchni w roku 2016. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Obie decyzje wydane w sprawie są zgodne z prawem. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Zgodnie z art. 8 ustawy o płatnościach, tzw. płatności obszarowe czyli jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608 z dnia 2013.12.20, dalej jako rozporządzenie Parlamentu i Rady (UE) nr 1307/2013), 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust, 2 lit, a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie z art. 6 ustawy o płatnościach, płatności bezpośrednie oraz płatność niezwiązana do tytoniu są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach, w przepisach ustawy o płatnościach oraz w przepisach wydanych na podstawie ustawy o płatnościach. Jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę w złożonym wniosku, działki i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego strona ubiega się o otrzymanie danej płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu, dokonywanej w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności. Podstawowe znaczenie dla przyznania płatności obszarowej ma ustalenie powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Obowiązkiem składającego wniosek jest podanie rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawnionych do przyznania tej pomocy. Sąd dla porządku zaznacza, że poza sporem jest spełnianie przez skarżącego wymogów przyznania płatności. Sporne jest określenie powierzchni działek przez organ i związane z tym pomniejszenia płatności. W rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającym zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z dnia 2014.07.31, dalej jako rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014) określono wymogi, które powinien spełniać wniosek. Zgodnie z art. 17 tego rozporządzenia, w celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, wcześniej ustalane formularze przekazane rolnikowi zawierają informację na temat maksymalnego obszaru kwalifikowalnego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Materiały graficzne dostarczone beneficjentowi zgodnie z art. 72 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu i Rady (UE) nr 1306/2013 wskazują granice oraz unikalną identyfikację działek referencyjnych oraz granice działek rolnych zatwierdzonych w roku poprzednim, aby umożliwić beneficjentowi prawidłowe wskazanie wielkości i położenia każdej działki rolnej. Od roku składania wniosków 2016 materiały te wskazują również rodzaj, wielkość i lokalizację obszarów proekologicznych zatwierdzonych w roku poprzednim. Zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Nie budzi wątpliwości, że kontrola ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy zadeklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj i stan upraw odpowiadają wymogom i normom dobrej kultury rolnej. W powołanych przepisach przewidziano formy kontroli, jakie wobec beneficjenta programu rolnośrodowiskowego mogą być prowadzone przez podmiot zajmujący się udzielaniem wsparcia w ramach takiego programu. Jako właściwe formy kontroli przewidziano po pierwsze, kontrolę administracyjną, a więc prowadzoną z uwzględnieniem posiadanej przez organ dokumentacji w zakresie faktów istotnych dla udzielenia wsparcia, a także sprawdzenia, jak wsparcie to zostaje wykorzystane, a po drugie, kontrolę na miejscu, polegającą na fizycznym (faktycznym) dokonaniu kontroli prowadzonej przez rolnika na gruntach objętych programem działalności rolniczej. Przepisy te określają sposób przeprowadzenia takiej kontroli, zasady, elementy i rodzaj dokumentów opisujących przebieg kontroli. Wskazuje także ogólnie na sankcje w postaci zmniejszeń i wykluczeń, jakie mogą być zastosowane w razie stwierdzenia uchybień przy prowadzeniu przez rolnika działalności objętej wsparciem. Regulacje te zakreślają zatem ramy dla kontroli rolnika wprowadzając pewien specjalny tryb prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie stwierdzenia prawidłowości działań rolnika przy korzystaniu z poszczególnych programów (wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 maja 2019 r., III SA/Łd 964/18; CBOSA). Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy, w postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Sąd podziela stanowisko, że w zakresie prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie istnieją odmienności w stosunku do regulacji K.p.a. Przede wszystkim ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a., ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczone zostały również zasady czynnego udziału stron w postępowaniu i udzielania informacji, przez ustalenie, że organ zobowiązany jest ich przestrzegać tylko na żądanie strony (por. prawomocny wyrok WSA w Opolu z 22 listopada 2016 r., II SA/Op 344/16; CBOSA). Sąd ocenia, że organy obu instancji przeprowadziły postępowanie w zgodzie z ww. zasadami. Sąd podziela pogląd, że ustalenia powierzchni działki użytkowanej rolniczo na podstawie ortofotomap jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu. Pomiar na podstawie ortofotomap jest aktualny i precyzyjny. Dlatego też dla skutecznego zakwestionowania wiarygodności ustaleń poczynionych na podstawie ortofotomapy konieczne jest wskazanie przez rolnika konkretnych i racjonalnych zastrzeżeń oraz dowodów (ww. wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 maja 2019 r., III SA/Łd 964/18; CBOSA). Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, z których wynikałoby, że powierzchnie działek rolnych są inne, niż stwierdził organ na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Zgodnie z art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu i Rady (UE) nr 1306/2013 system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Należy to określić zgodnie z istniejącymi normami unijnymi. Jak zdefiniowano w art. 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48 z dnia 2014.06.20) system informacji geograficznej" ("GIS") oznacza techniki skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej, o których mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. W ww. rozporządzeniu delegowanym Komisja Europejska miała zresztą na uwadze, że należy korzystać z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej (GIS), aby zapewnić skuteczne administracyjne kontrole krzyżowe. I wyjaśniła, że z tego względu system identyfikacji działek rolnych powinien być regularnie aktualizowany, aby jasno wykluczyć niekwalifikowalne cechy i obszar. Jak zaznaczono w odpowiedzi na skargę, ortofotomapy dostępne w bazie systemu referencyjnego wymienianie są co trzy lata. W przedmiotowej sprawie ortofotomapa, na podstawie której ponownie zweryfikowano czy są spełnione kryteria kwalifikowalności do płatności, została wykonana w dniu [...] maja 2017 r., wcześniejsza ortofotomapa została wykonana w dniu [...] sierpnia 2014 r. Przy czym z akt sprawy wynika, że zastosowano skalę 1:3500 i skalę 1:1500, a więc skale jeszcze dokładniejsze niż skala 1:5000 wskazana w art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu i Rady (UE) nr 1306/2013. Z kolei skarżący nie podważył ustaleń kontrolnych, a zastrzeżenia i uwagi opisane w skardze Sąd ocenia jako nieuzasadnione. Skarżący nie podważył konkluzji, że pomiar dokonany przy użyciu technik nowocześniejszych, jest dokładniejszy niż pomiar sporządzony na potrzeby przywołanej w skardze Ewidencji Gruntów i Budynków. W związku z tym bez znaczenia dla oceny skargi pozostaje fakt, że skarżący nawet nie dołączył do skargi żadnych danych z Ewidencji Gruntów i Budynków. Mając na uwadze, że prawodawstwo unijne kładzie nacisk na regularną aktualizację systemu identyfikacji działek rolnych skarżący musiałby uprawdopodobnić wadliwość pomiarów poczynionych dla potrzeb sprawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło