III SA/Po 251/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Beata Sokołowska As. sąd. Szymon Widłak (spr.) Protokolant : sekr. sąd. Anna Piotrowska-Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2005r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu gospodarstwa rolnego. I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/Sz. Widłak /-/M.Kwiecińska /-/B. Sokołowska KS d Naczelnik Miasta i Gminy w S. decyzją z dnia [...] czerwca 1978 r. wydaną na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32. poz. 140) i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) w brzmieniu nadanym art. 77 cyt. wyżej ustawy z dnia 12 czerwca 1978 r., przejął na własność Państwa gospodarstwo rolne o pow. [...] ha. z wyłączeniem budynków, położone we wsi W., stanowiące własność M.A. W uzasadnieniu decyzji podano, że wskazane gospodarstwo wykazuje bardzo niski poziom produkcji rolnej, plony z gospodarstwa są niższe niż przeciętne w gminie na podobnych i glebach i dlatego z urzędu podlega przejęciu na rzecz Państwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005r. na wniosek następcy prawnego M.A. – H.A. orzekło nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] czerwca 1978 r. nr [...]. Na wniosek Agencji Nieruchomości Rolnych – Oddział Terenowy w P. z dnia [...] lipca 2005r. w dniu [...] sierpnia 2005r. wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. W dniu [...] sierpnia 2005 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 1,17 ust.1 i 18 ust. 1 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. nr 79 poz. 859 ze zm.) oraz art. 17 pkt 1, art. 151 §1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego odmówiło uchylenia decyzji której dotyczył wniosek Agencji. W uzasadnieniu podano, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] czerwca 1978 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa materialnego jak też przepisów proceduralnych, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] czerwca 1978 r. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Agencja Nieruchomości Rolnych wskazano, iż zaskarżona decyzja nie określa jakie przepisy decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] czerwca 1978r narusza. Decyzji Kolegium zarzucono także naruszenie art. 107 §1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wskazanie faktów, które uznano za udowodnione i dowodów na których decyzja się opiera. Decyzją z dnia [...] września 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając jako organ II – giej instancji utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. Odnosząc się do zarzutów Agencji wyjaśniło, iż decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] czerwca 1978 r. nie została poprzedzona przeprowadzeniem koniecznej w takiej sytuacji i zgodnej z uregulowaniami zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego procedury. W szczególności wadliwie sporządzono protokół lustracji gospodarstwa, przy czym nie został on podpisany przez właścicielkę oraz nie zawarto przyczyn braku podpisu. Nadto decyzja ta naruszała przepisy art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne ( Dz. U. Nr 21, poz. 118 ). W skardze na powyższą decyzję Agencja Nieruchomości Rolnych – Oddział Terenowy w P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji z dnia [...] sierpnia 2005r. zarzucając naruszenie §9 ust 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne ( Dz. U. Nr 21, poz. 118) oraz przepisów art. 156§1 pkt 2 KPA poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] czerwca 1978r. rażąco narusza prawo. W uzasadnieniu argumentowano, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym środkiem kontroli stosowanym w razie wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa, co w niniejszej sprawie zdaniem skarżącej nie miało miejsca. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i powołując się na argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności Sąd przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia istnienia wad powodujących nieważność orzeczenia. Stwierdzić zaś nieważność może tylko wtedy, gdy zachodzą przyczyny określone w Kpa lub innych przepisach prawa. Zgodnie z art. 156 § 1 Kpa, stwierdzenie nieważności decyzji następuje wówczas, gdy: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2005r. Jak wynika z rubrum zaskarżonej decyzji w składzie organu orzekającego znaleźli się: L.B., I.C. oraz S.K. Podpisy natomiast pod decyzją złożyły L.B., I.C. oraz W.G. W tym stanie rzeczy należy uznać, iż decyzja nie została podpisana przez skład wydający w tej sprawie orzeczenie. Wymogi decyzji administracyjnej zostały precyzyjnie określone w art. 107 k.p.a. winna ona zatem zawierać m.in. oznaczenie organu administracji, datę wydania, podpis czy podpisy z podaniem imienia i nazwiska. W doktrynie jak i w orzecznictwie ukształtował się pogląd, iż decyzje wydawane przez organy kolegialne winny być podpisane przez cały skład, a brak podpisu któregoś z członków składu powoduje nieważność decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa. Należy podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 12.02.1991r. (sygn. SA/Lu 889/90 OSP 1992/2/2), iż "decyzje wydawane przez organ kolegialny - kolegium odwoławcze przy sejmiku samorządowym stanowią wyraz woli członków składu orzekającego, którzy tworząc całość są nie tylko upoważnieni, ale i zobowiązani do podpisywania decyzji - zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. Podobnie orzekł NSA w wyroku z dnia z dnia 31 stycznia 1991r.: "decyzje wydane w sprawach rozpatrywanych przez kolegia odwoławcze przy sejmikach powinny być podpisane wyłącznie przez osoby, które stanowiły skład orzekający w rozpoznawanej sprawie; decyzje podpisane przez inne osoby lub przez niektórych tylko członków składu orzekającego rażąco naruszają prawo (art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 107 k.p.a.)" (sygn. SA/Kr 1304/90 ONSA 1991/1/18). W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż ujawniona wada zaskarżonej decyzji ma charakter rażący, a co za tym idzie zachodzi konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego, z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. W świetle stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Sąd uznał za zbędne odnoszenie się do zarzutów zawartych w skardze. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, że organ odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia przepisów postępowania (art. 107 § 1 Kpa) i wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i 152 powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. /-/Sz. Widłak /-/M.Kwiecińska /-/B. Sokołowska KS d