III SA/Po 252/11

Dnia 15 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant : st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi Cz. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, po wznowieniu postępowania o d d a l a s k a r g ę Decyzją o nr [...] z dnia [...] lipca 2010r Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił z urzędu decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dnia [...] listopada 2005r i odmówił przyznania Cz. M. płatności na rok 2005 z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej oraz nałożył sankcję w ciągu kolejnych 3 lat kalendarzowych. W uzasadnieniu organ podniósł, iż 21 stycznia 2008 roku organ poinformowany został przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, o fakcie nie użytkowania przez Cz. M. w latach 2005-2007 własnych gruntów. Do pisma załączono umowę dzierżawy z dnia 20 września 2005r pomiędzy Cz. M. i A. C., oświadczenia A. C., Cz. M. i B. M. dotyczące okoliczności zawarcia umowy dzierżawy. Organ uznając, iż zaistniały okoliczności określone w art.145 §1 pkt 5 Kpa wznowił postępowanie w sprawie przyznania dopłat do gruntów rolnych Cz. M. W toku postępowania ustalono, iż Skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku na rok 2005, a był nim A. C.; w związku z powyższym Skarżącemu nie przysługiwały dopłaty do zawnioskowanych działek. W dniu 4 sierpnia 2010r Skarżący złożył odwołanie od decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności. W odwołaniu podniósł, iż dopłaty wypłacone na mocy decyzji z [...] listopada 2005 roku osiągnęły swój cel, gdyż zostały przekazane do rąk użytkownika gruntów A. C. Skarżący podkreślił, iż umowę dzierżawy zawarł 20 września 2005 roku, ale już w maju 2005 roku w imieniu A. C. wystąpił o przyznanie dopłat, z tym, że A. C. złożył oświadczenie, iż otrzymywał pieniądze z dopłat do rąk własnych od właściciela działek. Cz. M. wskazał także, iż decyzja wydana została z naruszeniem prawa, bowiem organ nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego. Mianowicie deklarowana we wniosku z 2005 roku powierzchnia gruntów jest zgodna z obecnym stanem faktycznym, ponieważ w dniu 12 maja 2008 roku zbył za zgodą dzierżawcy działki gruntu objęte wnioskiem. Dodatkowo w tym dniu zawarto aneks do umowy dzierżawy z dnia 29 września 2005 roku, w którym zawarto punkt, iż wydzierżawiający zobowiązany jest do złożenia wniosku o dopłaty bezpośrednie i uzupełniające, a po otrzymaniu dopłat zobowiązuje się je przekazać dzierżawcy. Zakwestionował również upoważnienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] do wydania przedmiotowej decyzji. Decyzją z dnia [...] lutego 2010r, o nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymał w mocy przedmiotową decyzję. Wyjaśnił, iż powodem wznowienia postępowania były dowody w postaci umowy dzierżawy zawartej pomiędzy Cz. M. a A. C., oświadczenie A. C., Cz. M. i B. M. dotyczące zawartej umowy dzierżawy, wezwanie do złożenia wyjaśnień z dnia 11 tego 2008r oraz wyjaśnienie złożone przez Cz. M. na powyższe wezwanie. Na podstawie tychże dowodów organ uznał, iż zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r - O płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne, tym samym organ zaznaczył, iż jednym z warunków przyznania płatności jest posiadanie gruntów rolnych. Jeżeli istnieją dowody świadczące o tym, iż producent rolny składający wniosek o przyznanie płatności obszarowych nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego, nie jest możliwe przyznanie na jego rzecz płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Fakt przeniesienia gospodarstwa rolnego nie mógł mieć znaczenia w przedmiotowej sprawie, bowiem istotnym momentem był fakt złożenia wniosku o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek pierwotny, a ani właściciel ani dzierżawca nie poinformowali Agencji w terminie 14 dni od przeniesienia posiadania o tym fakcie, a tylko wówczas dopłaty mogłyby być przyznawane przejmującemu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący podniósł, iż umowę dzierżawy zawarł dopiero po zbiorach i osobiście złożył w Agencji rezygnację z dopłat. Podtrzymał stanowisko, iż dopłaty należą mu się jako właścicielowi gruntów. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga okazała się nieuzasadniona. Na wstępie należy podkreślić, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 Kpa. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, których celem jest kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534). Wznowienia postępowania, jako nadzwyczajny tryb postępowania stanowiący odstępstwo od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, powinno mieć zastosowanie przy szczególnym uwzględnieniu wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. W niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wydał w dniu [...] listopada 2005 roku decyzję przyznającą stronie płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2005, w tym Jednolitą Płatność Obszarową i Uzupełniającą Płatność Obszarową. Powodem przyznania płatności było ustalenie przez organ, iż wnioskodawca spełniał przesłanki wskazane w art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz. U. Nr 6 z 2004 r., poz. 40 ze zm. ), zgodnie z którym płatności przyznawane są m. in. osobie fizycznej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego (producentowi rolnemu) na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, a warunkiem otrzymania płatności jest posiadanie przez danego producenta działek o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Zgodnie z poglądem wyrażonym w judykaturze sądów administracyjnych pojęcie "posiadania gospodarstwa rolnego" na gruncie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru należy interpretować celowościowo jako władanie i użytkowanie rolnicze danego gospodarstwa rolnego przez wnioskodawcę. Okoliczność dysponowania tytułem prawnym do danego gruntu w rozumieniu norm prawa cywilnego pozostaje indyferentne dla ustalenia uprawnienia do otrzymania dopłat bezpośrednich ( zob. m. in. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. II GSK 1012/08, lex nr 563485; wyrok WSA w Łodzi z 17 kwietnia 2009 r., sygn. II SA/Łd 172/09, lex nr 550508; wyrok WSA w Opolu z 25 lutego 2009 r., sygn. I SA/Op 387/08, lex nr 531101 ). Skoro zatem z ujawnionych dokumentów wynikało, iż Cz. M. pomimo pozostawania właścicielem gruntów wskazanych we wniosku, nie użytkował ich rolniczo w chwili wydania decyzji z dnia [...] listopada 2005 roku o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i okoliczność ta była organowi nie znana - to zasadnym było wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy nie wynika, a Skarżący nie wykazał, iż wydając decyzję w dniu [...] listopada 2005 roku organ posiadał wiedzę o oddaniu w dzierżawę A. C. działek zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w postępowaniu wznowieniowym dołączył do sprawy dotyczącej wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych korespondencję otrzymaną z Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w [...]: umowę dzierżawy z dnia 20 września 2005 roku zawartą pomiędzy Cz. M. i A. C., oświadczenia osób będących stronami tej umowy oraz wyjaśnienia złożone Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] w odpowiedzi na wezwanie z dnia 14 lutego 2008 roku. W myśl art.145 § 1 pkt 5 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Analiza wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, iż omawiana podstawa wznowienia występuje wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji (zob. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 733). W przekonaniu Sądu analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, iż organy obu instancji zasadnie uznały okoliczności ujawnione za pośrednictwem KRUS za okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Cz. M. w chwili wydania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie użytkował zgłoszonych we wniosku działek nr 188 (w części), 195, 384, 60, 226, 321/6, 337/15 położonych w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...], przede wszystkim zaś okoliczności te pozostają bezsporne. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa dla ustalenia uprawnienia do otrzymania dopłat bezpośrednich miarodajny jest dzień wydawania decyzji administracyjnej w ramach I instancji ( zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 7.10.2009 r., V SA/Wa 662/09, lex nr 574270; wyrok NSA z 23.04.2009 r., II GSK 882/08, lex nr 570311 ). Dlatego organ I instancji prawidłowo stwierdził, iż nie zostały spełnione ustawowe wymogi do przyznania Cz. M. płatności i decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2010 roku uchylił decyzję Nr [...] z dnia [...] listopada 2005 roku dotychczasową i odmówił przyznania płatności za 2005 rok z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej – 2005 oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej - inne – 2005. Zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji ( WE ) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia rady ( WE ) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców ( D. U. UE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm. ), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do JPO a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 %, płatność zostaje odmówiona a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną, która będzie potrącana w kolejnych trzech latach kalendarzowych, następujących po roku wykrycia nieprawidłowości. Skoro w przypadku Skarżącego różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną i stwierdzoną wyniosła 1514,71 %, a użytkowany przez niego grunt nie przekraczał 1 ha, organ I instancji zobligowany był nałożyć na Cz. M. sankcję w postaci zwrotu nienależnie pobranej płatności. Dalej podkreślić należy, iż wbrew twierdzeniu Skarżącego, z treści wniosku złożonego w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] nie wynika, by działał on w imieniu A. C. Natomiast przekazanie dzierżawcy A. C. pieniędzy uzyskanych przez Skarżącego z tytułu płatności obszarowej pozostaje bez wpływu na fakt przyznania płatności faktycznemu użytkownikowi i nie mogło odnieść skutku w sferze prawa administracyjnego, polegającego na uzyskaniu płatności przez podmiot nieuprawniony. Składając wniosek o przyznanie płatności z dnia 2 maja 2005r Skarżący przyjął do wiadomości i podpisał oświadczenie, iż zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich oraz o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności. Nie ulega wątpliwości, iż skarżący o takich zmianach organu nie informował. Ponadto, zgodnie z treścią art. 4. ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru - gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Po podpisaniu umowy dzierżawy z dnia 20 września 2005 roku z wnioskiem o przyznanie płatności mógł ewentualnie w terminie 14 dni od przeniesienia posiadania wystąpić A. C., czego jednak nie uczynił. Celem płatności jest bowiem przyznanie producentowi rolnemu środków pieniężnych z przeznaczeniem na pokrycie kosztów poniesionych przez niego w danym okresie w związku z uprawą gruntów rolnych. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Dyrektora ARiMR została wydana zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego, wobec czego należało orzec na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.