III SA/Po 253/18

Dnia 12 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok [...] oddala skargę Uzasadnienie. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] r. o przyznaniu X płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 2.10 [...]oraz umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności w części dotyczącej działek rolnych [...] ( w zakresie powierzchni wycofanej ). Wskazane wyżej decyzje wydano w oparciu o następujące ustalenia: X w dniu [...] r. wystąpił o przyznanie kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej, załączając deklarację pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 oraz [...]załączników graficznych, na realizację pakietów: 2 - rolnictwo ekologiczne w wariancie: - 2.5 – uprawy warzywne – dla których ukończono okres przestawiania - na pow. [...] ha - 2.10 – uprawy sadownicze i jagodowe – w okresie przestawiania – na pow. [...] ha 5 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków na pow. [...] ha 6 - zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie w wariancie - 6.1 - produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na pow. [...] ha. W dniach od [...] do [...] r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności oraz w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W trakcie kontroli stwierdzono, że rolnik nie utrzymuje okrywy roślinnej w okresie [...], co najmniej na [...]% powierzchni gruntów ornych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Stwierdzone naruszenie dotyczyło działek rolnych [...]. Ponadto, jak wynika z załączonych do sprawy raportów kontroli W wyniku kontroli dokonanej w zakresie płatności bezpośrednich również stwierdzono nieprawidłowości na działkach rolnych deklarowanych także do płatności rolnośrodowiskowej. Od dnia [...] r. dokonano kontroli na działce [...] w zakresie programu rolnośrodowiskowego i policzono hodowane drzewka – ustalono brak spełniania wymagań przez materiał szkółkarski oraz nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów. Organ I instancji wydał w dniu [...] r. decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych, o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 2.10[...] oraz umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności w części dotyczącej działki rolnej [...] ( w zakresie powierzchni wycofanej ). Po rozpatrzeniu odwołania strony organ odwoławczy w dniu [...] r. wydał decyzję o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji wydał w dniu [...]r. decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych, o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 2.10 [...]oraz umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności w części dotyczącej działki rolnej [...] ( w zakresie powierzchni wycofanej ). Po rozpatrzeniu odwołania strony organ II instancji decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji wskazał, że strona zakwestionowała w odwołaniu jedynie orzeczenie w zakresie odmowy przyznania płatności w wariancie 2.10, a więc kwestia sporną jest, czy działka [...] z zadeklarowaną uprawą [...] jest uprawniona do przyznania płatności za[...] rok. Na działce tej kontrolerzy nie stwierdzili zadeklarowanej uprawy roślin. Stwierdzono bowiem ugór, wykonując zdjęcia kontrolowanego obszaru. Jak wyjaśnił organ, w przypadku uprawy [...] wymagana jest obsada drzew przez cały rok – [...] sztuk/hektar. Przeprowadzona kontrola nie potwierdziła, wobec tego, deklaracji strony. Organ wskazał ponadto, że okoliczności dotyczące upraw prowadzonych na spornej działce po [...] r. nie mogą stanowić o przyznaniu płatności za rok [...], gdyż zostały one stwierdzone w kolejnym roku wegetacyjnym plantacji [...]. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona zarzuciła naruszenie: - art. 7, art. 77 i art. 80 kpa w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego i uznanie naruszenia zasad związanych z utrzymaniem minimalnych norm w zakresie uprawy sadowniczej - art. 75 § 1 i art. 78 § 1 kpa poprzez ich nieuwzględnienie w toku postępowania i pominięcie możliwości dokonania oceny materiału dowodowego przez niezależny podmiot. W ocenie strony w sprawie należało przeprowadzić dowód z opinii biegłego. Strona wniosła o uchylenie decyzji w części pomniejszającej płatność. W odpowiedzi na skargę, organ II instancji podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności, mając na uwadze treść zarzutów podniesionych skardze, należy wyjaśnić, że zasady i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowej reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W myśl art. 21 ust. 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 21 ust. 2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ww. ustawy). Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które strona wnioskująca o przyznanie płatności ma obowiązek przedstawić. Wobec brzmienia wskazanych przepisów, zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art.80 k.p.a .uznać należy za bezzasadne, z uwagi na to, że przepisy te nie mają zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Niezależnie od powyższego, Sąd uznał, że organy w rozpoznanej sprawie organy dopuściły, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym dokumenty urzędowe, raporty z czynności kontrolnych. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego dokonały oceny okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia. Subiektywne przekonanie skarżącego o nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego, nie może natomiast być podstawą stwierdzenia naruszenia ww. przepisów ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku. Obowiązek przeprowadzenia kontroli, jak i obowiązek sporządzenia raportu z czynności kontrolnych wynika z przepisów powołanej ustawy o płatnościach. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 ust. 1 ww. ustawy w zakresie określonym w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole, w tym kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu, przy czym w przypadku kontroli operacji, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 lit. b, stosuje się przepisy tytułu II części II rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. W kontrolowanej sprawie, skarżący, co należy podkreślić, że zakwestionował skutecznie ustaleń organu, dokonanych na podstawie raportów kontroli. Niezasadny, w ocenie Sądu, jest także zarzut odstąpienia od przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w zakresie upraw sadowniczych, na okoliczność oceny zgromadzonej dokumentacji z kontroli na miejscu, w szczególności oceny, czy z raportu kontroli nr [...] można wyprowadzić wniosek o stanie plantacji sadowniczej w roku[...] . Jak wyjaśnił bowiem organ odwoławczy, Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego wydając w przedmiotowej sprawie decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, wskazał, że w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny na działce [...] stwierdzony we [...] r. nie może rozstrzygać kwestii przyznania płatności na [...] r. Organ I instancji w przedmiotowej sprawie, uwzględniając wskazania organu odwoławczego, nie uwzględnił wyników kontroli zawartych w ww. raporcie. Skarżący, co wynika z wniesionej do Sądu skargi i co potwierdził pełnomocnik skarżącego na rozprawie przed Sądem w dniu [...] r. zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji jak i w skardze wniesionej do Sądu, kwestionuje zaskarżoną decyzję jedynie w części dotyczącej odmowy przyznania mu płatności w wariancie 2.10, wskazując na błąd w ustaleniach faktycznych na działce rolnej oznaczonej literą [...]. Kwestią sporną pozostaje zatem to, czy działka rolna oznaczona literą [...], gdzie zadeklarowana była przez skarżącego grupa upraw JPO ([...] – wariant 2.10) na działce ewidencyjnej nr [...] , na obszarze [...] ha powinna zostać objęta wnioskowaną płatnością. Jak wynika z ustaleń organu, podczas czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonych w dniu [...] r. na działce rolnej oznaczonej literą [...], której wyniki udokumentowano w raporcie kontroli nr [...], inspektorzy terenowi nie stwierdzili zadeklarowanej przez wnioskodawcę uprawy [...]. Stwierdzono ugór, co udokumentowano na fotografiach oznaczonych numerami [...], obrazujących stan faktyczny na działce na dzień [...] r. Numery oraz kierunek i miejsce wykonania fotografii naniesiono na sporządzony szkic pomiaru. Głównym celem przeprowadzonej kontroli było ustalenie granic i powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do płatności oraz określenie rolniczego sposobu ich użytkowania, co zostało udokumentowane na wykonanych w trakcie kontroli fotografiach. Jak wyjaśnił organ, szczegółowe liczenie, mierzenie oraz określanie obsady na działce rolnej [...] nie było przedmiotem kontroli. Podczas kontroli, inspektorzy stwierdzili wykoszone międzyrzędzia, bardzo silnie zachwaszczone rzędy, w których brak było żywych [...]i co było podstawą do zakwalifikowania działki, jako ugór. Należy wskazać, że podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe rolnik, m.in., określił rodzaj realizowanego na działkach pakietu i rodzaj upraw i zobowiązał się do przestrzegania norm i wymogów określonych w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej. W zakresie działek zadeklarowanych w ramach Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne. Wariant 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe, jak wyjaśnił organ, na podstawie § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.). Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia z 26.02.2009 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1/ został mu nadany numer identyfikacyjny /../ ; 2/ łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych /../,na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1ha: 3/ realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich warunków, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej/../; 4/ spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów, określone w rozporządzeniu. Obowiązki rolnika w zakresie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego określone zostały w § 4 ust. 2 i 3 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. Wynika z nich, że rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe: 1/ zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone /../, oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody; 2 /prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin,/../; 3/ przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu. Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów, w myśl § 4 ust. 3, są określone w załączniku nr 3. Zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia w przypadku pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia będące krzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego – w przypadku wariantów dla upraw sadowniczych i jagodowych. W ocenie Sądu, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, ustalonymi w trakcie przeprowadzonej kontroli, organy prawidłowo uznały, że działka rolna oznaczona literą [...], na której skarżący zadeklarował grupę upraw JPO ([...] – wariant 2.10) na działce ewidencyjnej nr [...] , na obszarze [...] ha, prawidłowo nie została objęta wnioskowaną płatnością. Jak już wskazano wyżej, organ nie naruszył zasad postępowania określonych w przepisach ustawy o płatnościach oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy rozpatrzony został w sposób wyczerpujący. Do poszczególnych dowodów organ odniósł się w zaskarżonej decyzji. Organ w motywach zaskarżonej decyzji szczegółowo i logicznie przedstawił przesłanki, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy, fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a także przyczyny, z powodu odmówił przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę Wyjaśnił również podstawę prawną decyzji. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procedury administracyjnej Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.