III SA/Po 255/12
WyrokWSA w Poznaniu2012-12-11
Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Barbara Koś, Mirella Ławniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zmniejszył kwotę przyznanych płatności bezpośrednich dla rolnika z powodu stwierdzonych nieprawidłowości w deklarowanej powierzchni działek rolnych i zaniechania prowadzenia działalności rolniczej, a także czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa. Stwierdzone nieprawidłowości, takie jak mniejsza powierzchnia działek rolnych niż zadeklarowana oraz zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na jednej z działek, uzasadniały zmniejszenie przyznanych płatności. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia faktów spoczywa na wnioskodawcy, a czynności przygotowawcze do produkcji rolnej nie są traktowane jako działalność rolnicza.Stan faktyczny
Rolnik M. P. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Organ I instancji przyznał płatności, ale w pomniejszonej wysokości, stwierdzając nieprawidłowości w deklarowanej powierzchni działek rolnych oraz zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na jednej z nich. Po rozpatrzeniu odwołania, organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Rolnik zaskarżył decyzje do WSA, zarzucając błędne ustalenia faktyczne, brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do dowodów, a także przewlekłość postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 grudnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi M. P. na decyzję [...] w Poznaniu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...] oddala skargę
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051, ze zm.), art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r. str. 1, ze zm.), art. 23-24 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), przyznał M. P. płatności na 2010 rok, w tym płatność JPO w wysokości 6171,75 zł i płatność UPO do powierzchni upraw podstawowych w wysokości 2431,69 zł oraz płatność UPO do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 684,89 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do udzielenia płatności w ramach JPO wyniosła:12,87 ha i 7,43 ha w ramach UPO, oraz 1,56 ha w ramach UPO - do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce - zwana dalej PZ). Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., nr 170, poz. 1051 ze zm.) płatność JPO przysługuje do działek rolnych posiadanych w dniu 31 maja przez danego producenta o pow. minimum 1 ha, utrzymywanych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Płatność UPO jest natomiast konsekwencją spełniania warunków do otrzymania płatności JPO (art. 7 ust. 2 ustawy). Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z 10.03.2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2007 r., nr 46, poz. 306 ze zm.) grunty rolne utrzymywane są zgodnie z normami, jeżeli jest na nich prowadzona uprawa roślin lub ugorowanie. Grunty te nie powinny być zarośnięte drzewami i krzewami, z określonymi wyjątkami (§ 4 rozporządzenia).
Gospodarstwo rolne M. P. poddano kontroli zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na podstawie sporządzonego raportu z kontroli oraz po kontroli administracyjnej ustalono, że obszar zatwierdzony (zgodnie z art. 2 ust 23 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.) dla którego spełnione zostały wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy wynosi 12,24 ha w ramach JPO; 7,43 ha w ramach UPO; 1,56 ha w ramach PZ. Podczas kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości: działka rolna oznaczona we wniosku o płatności literą "A", gdzie zadeklarowana była przez wnioskodawcę grupa upraw JPO na działce ewidencyjnej nr 168, 169/8 na obszarze 6,06 ha została zmierzona. Według sporządzonego protokołu z czynności kontrolnych stwierdzono, że przedmiotowa wielkość działki jest mniejsza, tj. 5,90ha. Natomiast działka rolna oznaczona we wniosku o płatności literą "I", gdzie zadeklarowana była przez wnioskodawcę grupa upraw JPO na działce ewidencyjnej nr 165 na obszarze 0,47 ha, została zmierzona i według sporządzonego protokołu z czynności kontrolnych jej wielkość także jest mniejsza i wynosi 0,40ha. Stwierdzono ponadto, że na przedmiotowej działce nie jest prowadzona żadna działalność rolnicza. Stwierdzona grupa upraw to "nieużytek", przy czym na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. W związku z tym, na podstawie sporządzonego raportu z kontroli oraz po kontroli administracyjnej, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. w oparciu o dokumentację zebranego materiału dowodowego wydał decyzję o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości przyjmując, że obszar zatwierdzony (zgodnie z art. 2 ust 23 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.), dla którego spełnione zostały wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy wynosi 12,24 ha w ramach JPO; 7,43 ha w ramach UPO; 1,56 ha w ramach PZ (różnica – 5,1471% ).
W odwołaniu od tej decyzji strona zażądała przyznania płatności JPO i UPO zgodnie ze złożonym wnioskiem. Zarzuciła w nim przeprowadzenie kontroli z naruszeniem prawa (brak zapewnienia udziału strony w postępowaniu oraz brak możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów). Ponadto strona podważyła także podstawy faktyczne rozstrzygnięcia wskazując, że działka, w stosunku do której stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, jest przez stronę doprowadzana do użytkowania rolniczego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, z późn. zm.), w związku z art. 10 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98 poz. 634 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. Nr 170, poz. 1051, z pózn. zm.) w powiązaniu z art. 4 ustawy z dnia 17 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2010r. Nr 36, poz. 197), po rozpatrzeniu odwołania M. P. z dnia 27 kwietnia 2011 r., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...], nr [...], w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Zdaniem Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzja nr [...] z dnia [...] właściwie odzwierciedla tzw. obszar zatwierdzony będący podstawą do redukcji płatności w ramach Jednolitej Płatności Obszarowej wynikający z wykonanej kontroli na miejscu (zgodnie z przepisami zawartymi w art. 57 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r.). W art. 2 pkt 10 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 zdefiniowano obszar zatwierdzony jako obszar spełniający wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy. Z wykonanej w gospodarstwie rolnym strony kontroli na miejscu wynika, że zadeklarowała ona we wniosku o przyznanie płatności obszarowych działki rolne niezgodnie ze stanem faktycznym, co uznane zostało w decyzji organu I instancji za nieprawidłowość zgodnie z art. 2 pkt 10 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Przepis ten stanowi, że nieprawidłowości oznaczają każdy przypadek nieprzestrzegania stosownych zasad przydzielania rozpatrywanej pomocy.
Ponadto Dyrektor uzasadnił zastosowaną metodę przeprowadzenia kontroli oraz wyjaśnił, w jaki sposób przyczyniła się ona do ustalenia stanu faktycznego w danej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor wskazał, że w przypadku, gdy rolnik nie zgadzał się z ustaleniami zawartymi w raporcie, to mógł zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń w nim zawartych Dyrektorowi Oddziału Regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. Organ wskazał, że M. P. nie wniósł żadnych uwag do dnia wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego. Możliwość wniesienia umotywowanych zastrzeżeń do wykonanej kontroli z kolei, która wynika z art. 31 ust. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, została wskazana na stronie 4, w formularzu protokołu z wykonanej kontroli na miejscu. Brak wniesionych uwag do raportu z kontroli stanowi zdaniem Dyrektora przesłankę do przyjęcia tezy, że producent rolny zgodził się z ustalonym stanem faktycznym wskazanym w sporządzonym sprawozdaniu z czynności kontrolnych.
Organ wskazał, że przepis art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dokonuje ograniczenia stosowania wyrażonej w art. 10 Kpa zasady do obowiązku zapewnienia stronom - ale na ich żądanie - czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz, na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Dlatego też organ II instancji uznał, że należało przyjąć powierzchnię do zakwalifikowania dla JPO – 12,24 ha i dla UPO – 7,43 ha oraz dla PZ - 1,56 ha, co skutkowało zmniejszeniem kwoty wypłaconych płatności.
W skardze M. P. wniósł o uchylenie decyzji, zarzucając organowi bezpodstawne zmniejszenie powierzchni gruntów rolnych kwalifikowanych do płatności JPO i UPO, brak zapewnienia udziału strony w postępowaniu, brak możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów oraz przewlekłość postępowania. Zdaniem skarżącego pomiędzy zaniechaniem prowadzenia działalności rolniczej, a doprowadzaniem gruntu do użytkowania rolniczego jest zasadnicza różnica, której kontrolujący nie wzięli pod uwagę w czasie prowadzonej kontroli. Skarżący przyznał, że nie wniósł uwag do ustaleń zawartych w dostarczonym raporcie w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania ponieważ o możliwości odwołania dowiedział się po otrzymaniu zaskarżonej decyzji, w której zwrócono uwagę, że skarżący uwag nie wniósł, co w konsekwencji miało znaczyć, że zaakceptował raport z kontroli. M. P. wskazał, że nie mógł się odnieść do materiału dowodowego, ponieważ otrzymał jedynie raport bez materiału fotograficznego. Zaskarżonym decyzjom zarzucił także naruszenie art. 19 ust. 2 pkt. 4 ustawy z dnia z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i art. 35 i 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył , co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Należy wskazać na wstępie, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 170 z 2008 r., poz. 1051 ze zm.) płatność JPO przysługuje do działek rolnych posiadanych w dniu 31 maja przez danego producenta o pow. minimum 1 ha, utrzymywanych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Płatność UPO jest natomiast konsekwencją spełniania warunków do otrzymania płatności JPO (art. 7 ust. 2 ustawy). Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia MRiRW z 10.03.2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2007, Nr 46, poz. 306 ze zm.) grunty rolne utrzymywane są zgodnie z normami, jeżeli jest na nich prowadzona uprawa roślin lub ugorowanie. Grunty te nie powinny być zarośnięte drzewami i krzewami, z określonymi wyjątkami (§ 4 rozporządzenia).
Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W tym zakresie w postępowaniu dotyczącym płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), ponieważ to nie organ, a posiadacz gruntów (wnioskodawca) ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia danej sprawy.
Analiza akt sprawy zdaniem Sądu prowadzi do wniosku, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydały decyzje zgodne z prawem.
We wniosku łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych przez M. P. do udzielenia płatności wyniosła: 12,87 ha w ramach JPO; 7,43 ha w ramach UPO, oraz 1,56 ha w ramach UPO do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce - zwana dalej PZ). W trakcie kontroli stwierdzono nieprawidłowości w zakresie deklarowanych powierzchni działek i zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. We wniosku strona skarżąca zadeklarowała m.in.:
a) dla działki rolnej oznaczonej we wniosku o płatności literą "A" (stanowiącą działki ewidencyjne nr 168, 169/8) zgłoszoną do grupy upraw JPO powierzchnię - 6,06 ha;
b) dla działki rolnej oznaczonej we wniosku o płatności literą "I" (stanowiącą działkę ewidencyjną nr 165) zgłoszoną do grupy upraw JPO - 0,47 ha.
W trakcie kontroli wszystkie działki zostały zmierzone. Według sporządzonego protokołu z czynności kontrolnych stwierdzono, że wielkość działki "A" jest mniejsza od zadeklarowanej we wniosku i wynosi 5,90 ha. Zastosowano wobec działki kod DR13+ tj. zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej. Natomiast w toku czynności kontrolnych według sporządzonego protokołu stwierdzono, że działka "I" także ma mniejszą powierzchnię w stosunku do zadeklarowanej we wniosku i wynosi 0,4 ha, co dało podstawę do zastosowania kodu DR13+. Jednocześnie w zakresie działki "I" ustalono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na tej działce, co dało podstawę do zastosowania kodu DR14. Stwierdzona grupa upraw to "nieużytek". Ostatecznie, na podstawie danych uzyskanych w trakcie kontroli, ustalono rzeczywistą powierzchnię do zakwalifikowania: 12,24 ha dla JPO, 7,43 ha dla UPO oraz 1,56 ha dla PZ. Ponieważ różnica pomiędzy łączną powierzchnią pierwotnie zadeklarowaną (12,87 ha) a stwierdzoną (12,24 ha) przekraczała 3 % i wynosiła 5,1471 %, płatność przysługiwała do powierzchni stwierdzonej zgodnie z art. 57 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., tj. pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego.
We wniesionej skardze skarżący zarzuca błędne ustalenia faktyczne. Nie zgadza się z ustaleniami organów, że na działce oznaczonej literą "I" zaniechał prowadzenia działalności rolniczej. W ocenie Sądu to stanowisko skarżącego jest błędne.
Ustalenia faktyczne organów w niniejszej sprawie zostały dokonane na podstawie wyniku kontroli przeprowadzonej z wykorzystaniem tzw. systemu teledetekcji (tzn. za pomocą fotointerpretacji obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych działek rolnych wniosku podlegającego kontroli w celu rozpoznania pokrycia gruntu i pomiaru powierzchni oraz fizycznych inspekcji terenowych na wszystkich działkach rolnych, których fotointerpretacja nie umożliwia zweryfikowania dokładności deklaracji). Uprawnienie organów do dokonania kontroli w odpowiednim zakresie znajduje oparcie w odpowiednich regulacjach prawa krajowego i wspólnotowego. W myśl art. 31 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecność wnioskodawcy i nie muszą one być zapowiadane. Z czynności kontrolnych sporządza się raport zgodnie z art. 32 i art. 54 ust. 1 i 3 rozporządzenia WE 1122/2009, który w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności, o której mowa w art. 24 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia WE 73/2009, zawiera również informację, o której mowa w art. 54 ust. 2 akapit 2 rozporządzenia WE 1122/2009 oraz termin, o którym mowa w art. 71ust. 3 rozporządzenia 1122/2009. W przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu (art. 31 ust. 6 ustawy o płatnościach bezpośrednich).
Organy administracji publicznej obu instancji trafnie wskazały w uzasadnieniach swoich decyzji, że przedmiotem dokonywanego pomiaru metodą teledetekcji i inspekcji terenowej były działki rolne (a nie działki ewidencyjne). Znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy ma określony stan faktyczny działek rolnych zastany i opisany w dacie dokonywania ich kontroli, a nie w okresie wcześniejszym, czy późniejszym. Kontrolowane działki rolne zostały opisane szczegółowo w specjalnym raporcie z kontroli i na ortofotomapie, a na odrębnych szkicach działek (sporządzonych na wydrukach załączników graficznych obrazujących ich lokalizację) zaznaczono miejsca wykonywania fotografii. Należy zwrócić uwagę, że inspektorzy przeprowadzający kontrolę sporządzili szczegółowy opis kontrolowanych działek, a w trakcie kontroli na miejscu na poparcie swoich wniosków zrobili także liczne zdjęcia dokumentujące stan faktyczny wszystkich zgłoszonych działek. W orzecznictwie wielokrotnie zwracano nadto uwagę na znaczenie dowodowe protokołu z kontroli w sprawach dotyczących przyznania płatności do gruntów rolnych. O wadze tego dowodu świadczy m.in. fakt, że kontrole mogą być przeprowadzane tylko przez określone, wyspecjalizowane podmioty, dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi oraz bezstronne, co do zasady przypisać więc im należy przymiot wiarygodności (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07, opubl. w CBOSA).
Sąd zauważa, że w toku postępowania administracyjnego jak i w samej skardze skarżący podaje, że w roku 2010 przystąpił do usuwana krzaków, drzew, wyrywania korzeni, a działka potraktowana została opryskiem przeciwko odrostom chwastów i zakrzaczeń. Potwierdzają to zapisy protokołu czynności kontrolnych, w którym inspektorzy wykonujący kontrolę stwierdzili: "Działka nieużytkowana rolniczo, stwierdzono pozostałości po wykarczowanym sadzie, który na dzień kontroli jest cały zarośnięty chwastami wieloletnimi i siewkami drzew". Zdaniem Sądu taki stan faktyczny potwierdzają także fotografie PY 327 i PY 328 dołączone do raportu z przeprowadzonej kontroli. Wyraźnie dokumentują one zakwestionowaną działkę, co do której przyjęto, że nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej. Brak na działce rolnej "I" (działka ewidencyjna nr 165) uprawy kwalifikującej się do płatności JPO był podstawą odmowy przyznania płatności. Powyższe ustalenia organów doprowadziły do prawidłowych wniosków, że działka "I" nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, co było podstawą wykluczenia jej powierzchni z płatności JPO. Organy prawidłowo przyjęły, że czynności przygotowawcze (usuwanie krzaków drzew, etc.) nie stanowią działalności rolniczej. Należy podkreślić, że dopłaty przysługują do produkcji rolnej, a nie do czynności przygotowawczych do produkcji rolnej. Zgodnie bowiem z art. 2 lit. d Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, "płatność bezpośrednia" oznacza płatność przyznawaną bezpośrednio rolnikom w ramach systemu wsparcia dochodowego wyszczególnionego w załączniku I, w którym wyszczególniono system Jednolitych Płatności Obszarowych, o którym mowa w tytule IIII tego rozporządzenia i przysługuje ona dla producentów roślin uprawnych. Skoro zatem w trakcie kontroli na działce stwierdzono pozostałości po wykarczowanym sadzie, chwasty wieloletnie i siewki drzew, to nieuprawnione jest stwierdzenie że działka jest użytkowana rolniczo, a w konsekwencji nieuwzględnienie wniosku skarżącego przez organy było uzasadnione.
Organy dopełniły obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych. Ocena dowodów dokonana przez organy obu instancji mieściła się w granicach swobodnej oceny dowodów i znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniach ich decyzji.
Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W tym zakresie w postępowaniu dotyczącym płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa). Organ nie jest więc zobowiązany do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy co do gromadzenia materiału dowodowego. Postępowanie w sprawie płatności rolnych jest wszczynane na wniosek, wobec czego to na wnioskodawcy (producencie rolnym) ciąży obowiązek prawidłowego zadeklarowania działek rolnych kwalifikowanych do danej płatności, a wszelkie zaniedbania czy nieprawidłowości prowadzą do przewidzianych w ustawie negatywnych konsekwencji, tj. zmniejszenia wnioskowanych płatności, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego organ administracji ma obowiązek zapewnić stronom, ale jedynie na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, umożliwić stronom przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, udzielić stronom, również wyłącznie na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.
Z kolei ustawodawca w przepisie art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach przesądził, że w przypadku, gdy kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie z kontroli, może w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nich zawartych. Z tego przepisu wynika, że na etapie poprzedzającym wyciągnięcie wniosków z ustaleń kontroli w przedmiocie zmniejszeń płatności organ po pierwsze zobowiązany jest zapewnić kontrolowanemu możliwość zapoznania się z treścią sprawozdania z kontroli, a po drugie umożliwić zgłoszenie umotywowanych zastrzeżeń na piśmie w terminie 14 dni od daty doręczenia raportu (sprawozdania) z kontroli. Jednocześnie należy zauważyć, że raport na stronie 4 zawiera stosowne pouczenie dla kontrolowanego, informujące go o możliwości złożenia umotywowanych zastrzeżeń. Niewątpliwie skarżący nie wniósł zastrzeżeń do protokołu, co sam przyznaje, a z dokumentacją fotograficzną mógł zapoznać się na własne żądanie, albowiem jest ona częścią materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy.
Powyższe, zdaniem Sądu, czyni niezasadnym podnoszony w skardze zarzut uniemożliwienia skarżącemu zapoznania się z materiałem fotograficznym obrazującym stwierdzone nieprawidłowości.
Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut przewlekłości postępowania. Niewątpliwie na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odwołanie od decyzji w sprawie przyznania płatności obszarowych rozpatruje się w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania odwołania. Sąd zauważa, że odwołanie wpłynęło do organu 29.04.2011 r., a decyzja wydana została 6.12.2011 r. Należy podkreślić, że przedmiotem rozpoznania sprawy są decyzje organów administracji publicznej, których przedmiotem było przyznanie stronie skarżącej płatności. Ocena zarzutów w zakresie przewlekłości postępowania wykracza poza granice kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło