III SA/Po 256/22

Dnia 28 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2022 roku sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. w P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w P. z dnia 31 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję. W dniu 23 grudnia 2021 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w P. wpłynął wniosek L sp. z o. o. z siedzibą w P. o umorzenie należności z tytułu składek dotyczących W sp. z o. o T sp. k. (NIP [...]), za które przeniesiono odpowiedzialność na komplementariusza - L sp. z o. o. (NIP [...]). Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] w P. decyzją z dnia 31 stycznia 2022 r. wydana na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 83b pkt 1 oraz art. 123 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", w zw. z art. 61a § 1 i art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "K.p.a.", odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia 26 listopada 2019 r. znak [...] Zakład orzekł, że L sp. z o. o., jako były komplementariusz W sp. z o. o. T sp. k. (poprzednia nazwa L sp. z o. o. N sp. k., NIP [...], KRS [...]), odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania tej spółki. L sp. z o. o. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, a prowadzone postępowanie nie zostało prawomocnie zakończone. Spółka złożyła apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu, którym oddalono odwołanie spółki od decyzji z 26 listopada 2019 r. W związku z powyższym, organ uznając, że dopiero prawomocna decyzja daje osobie trzeciej uprawnienie do podejmowania prawnie wiążących czynności dotyczących składek za spółkę, w tym uprawnienie do złożenia ewentualnego wniosku o umorzenie, wniosek o umorzenie złożony 23 grudnia 2021 r. organ uznał za przedwczesny, co oznacza brak podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek. L sp. z o. o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając nieprawidłowe zastosowanie art. 28 K.p.a. przez odmowę przyznania stronie interesu prawnego w złożeniu wniosku o umorzenie zaległości, co doprowadziło do braku zastosowania ww. przepisu, regulującego możliwość umorzenia w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek. Strona skarżąca podniosła, że spółka jest adresatem decyzji przenoszącej na jej rzecz - jako komplementariusza - odpowiedzialność za zobowiązania spółki komandytowej. Bezsprzecznym jest, że przedmiotowa decyzja nie jest prawomocna wobec rozpoznawania odwołania od tej decyzji (obecnie na etapie postępowania apelacyjnego wobec nieprawomocnego oddalenia odwołania przez Sąd pierwszej instancji), jednakże przedmiotowa decyzja jest przedmiotem obrotu prawnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i mimo nieprawomocności generuje dalsze skutki prawne (odsetki od zaległości oraz brak możliwości wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami), wobec czego skarżąca nie może się zgodzić z twierdzeniem, że dopiero uprawomocnienie decyzji stwarza po stronie skarżącej spółki prawo do ubiegania się o umorzenie należności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wydana na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 83b pkt 1 oraz art. 123 w zw. z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., w zw. z art. 61a § 1 i art. 28 K.p.a., odmawiająca L sp. z o. o. wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, w tym przypadku - na podstawie art. 83b pkt 1 u.s.u.s – decyzję. W ocenie organu, złożony przez spółkę wniosek jest przedwczesny, albowiem dopiero prawomocna decyzja - decyzja z dnia 26 listopada 2019 r. o przeniesieniu odpowiedzialności, daje osobie trzeciej uprawnienie do podejmowania prawnie wiążących czynności dotyczących składek za spółkę, w tym uprawnienie do złożenia ewentualnego wniosku o umorzenie. Zdaniem Sądu, stanowisko organu nie jest prawidłowe. Zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jak słusznie podniosła strona skarżąca, już samo wydanie ww. decyzji z dnia 26 listopada 2019 r. i jej funkcjonowanie w obrocie prawnym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, uprawnia skarżącą do złożenia wniosku o umorzenie należności. Status strony nie jest bowiem kwestią uznania jakiegokolwiek podmiotu za stronę, lecz wynika z przepisów prawa materialnego. Ocena, czy określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie strony, jest dokonywana według przepisów prawa materialnego, zaś interes prawny powinien wyrażać się w możliwości zastosowania określonej normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji, w odniesieniu do ściśle określonego podmiotu. Jak sam organ wskazał, L Sp. z o.o. jako były komplementariusz spółki W Sp. z o.o. T sp. komandytowej odpowiada swoim majątkiem za zobowiązania tej spółki, co znajduje uzasadnienie w art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2021 r., poz. 1540 ze zm.). W rozpatrywanej sprawie – w chwili złożenia wniosku skarżącej o umorzenie składek (23 grudnia 2021 r.) – została wydana decyzja konstytutywna, o której mowa w art. 108 i art. 115 Ordynacji podatkowej. Zatem, na dzień złożenia wniosku spółka była stroną postępowania w przedmiocie umorzenia składek na podstawie art. 28 usus. W ocenie Sądu, nie może również budzić wątpliwości, że zaskarżenie ww. decyzji, w ustawowo przewidzianym terminie i trybie, nie pozbawia skarżącej spółki przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a., uprawniając do złożenia wniosku o umorzenie należności. Uznając zatem, że w świetle art. 61a § 1 K.p.a nie było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) orzekł jak w sentencji.