III SA/Po 258/18
PostanowienieWSA w Poznaniu2018-05-18
Skład orzekający: Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, w której skarżący jest ustawowo zwolniony z kosztów sądowych, należy umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie rozpoznać wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu?Ratio decidendi
W postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z tym, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy i podlega umorzeniu. Jednocześnie, sąd powinien rozpoznać wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, oceniając sytuację majątkową i rodzinną strony, aby zapewnić jej prawo do sądu.Stan faktyczny
Skarżący J. S. złożył skargę na decyzję ZUS odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. W ramach tej skargi wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd rozpoznał wniosek, umarzając postępowanie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych i przyznając prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika.Rozstrzygnięcie
1. Ustanowiono dla J. S. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. 2. Umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 maja 2018 roku Sebastian Michalski – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. S. na decyzję ZUS z dnia [...] marca 2018 roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek; postanawia 1. ustanowić dla J. S. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w P., 2. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Skarżący, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, wystąpił z żądaniem przyznania praw pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w osobie radcy prawnego.
Strona, która wnosi skargę na działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczania opłat sądowych – art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 ze zm.).
W toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym Skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia, zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków.
Z tego względu postępowanie wszczęte na skutek wniosku o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 249a w związku z art. 239 §1 pkt 1 lit. e powołanej ustawy.
Aktualna pozostaje natomiast ocena merytoryczna żądania przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Na podstawie oświadczenia majątkowego, dodatkowych dokumentów oraz materiałów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy ustalono, że jest osoba samotnie gospodarującą (żona z dziećmi wyprowadziła się) i nie posiada stałego źródła dochodu. Zamieszkuje w lokalu komunalnym. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Korzysta ze świadczeń pomocy społecznej (zasiłek okresowy kwiecień 2018 rok – 300 zł). Zaległości wnioskodawcy na rzecz ZUS wynoszą około 30 tys. zł, a zaległości tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłacanych wierzycielom na rzecz Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej to kwota 73.416,69 zł.
Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego uzasadnia ocenę, że nie jest on w stanie wygospodarować środków finansowych na koszty postępowania sądowego, w tym wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Odmowa przyznania prawa pomocy powodowałaby ograniczenia w realizacji prawa do sądu ponad funkcje ustawowo przypisane kosztom postępowania.
Z powyższych względów, na podstawie 239 §1 pkt 1 lit. e, art. 249a, art. 246 §1 pkt 1 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 oraz pkt 2 sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło