III SA/Po 258/21

Dnia 25 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędzia WSA Szymon Widłak Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2021 roku sprawy ze skargi P. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020r. uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w [...] Oddział II w [...] Inspektorat w [...] odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia [...] za okres marzec, kwiecień i maj 2020 roku w kwocie [...]zł w każdym z tych miesięcy. Podstawą prawną powołaną w zaskarżonej decyzji był przepis art. 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej jako ustawa COVID-19) . W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy COVID-19 wskazując, że w przypadku skarżącego podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana przez niego kwota [...]zł wynikająca z korzystania z tzw. ulgi "mały ZUS plus" i dlatego nie przysługuje skarżącemu prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za powyższe miesiące od podstawy wyższej niż zadeklarowana. Powyższa decyzja została wydana w związku ze zwolnieniem skarżącego z opłacania przedmiotowych należności jedynie w kwocie [...]zł za każdy z trzech omawianych miesięcy i pismem skarżącego z dnia [...].10.2020r. W skardze kierowanej do WSA w Poznaniu skarżący nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją podał w uzasadnieniu skargi, że najniższa podstawa wymiaru składki deklarowana od marca do maja 2020 roku to [...] zł a nie [...] zł. Składana przez skarżącego internetowo deklaracja generowała konkretną kwotę bowiem, zgodnie z udzieloną jemu informacją przez pracownika organu, program, którym posługiwali się płatnicy składek nie umożliwiał wysyłki innej składki jak tylko w kwocie [...]zł. Skarżący potwierdził, że od stycznia do grudnia 2020 r. podstawa składek wynosiła [...] zł ponieważ skarżący korzysta z ulgi "mały ZUS plus". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ponownie powołał się na wskazaną w zaskarżonej decyzji podstawę prawną i przywołany w jej uzasadnieniu przepis art. 31 zo ust. 2 ustawy COVID-19 wskazując, że skarżący dnia [...] kwietnia 2020 r. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania przedmiotowych składek , który został przez organ rozpatrzony pozytywnie . Wnosząc o ponowne jego zbadanie żądał zwolnienia z obowiązku opłacania składek uznając, że kwoty umorzonych składek są niższe od wykazywanych na deklaracjach. Organ podał, że w przypadku płatnika takiego jak skarżący podstawą wymiaru składek jest kwota [...]zł na rok 2020 , zaś na deklaracjach rozliczeniowych skarżący wskazuje podstawę [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że podstawę prawną wniosku Strony stanowił przepis art. 31zo ust. 2 ustawy COVID w brzmieniu na dzień składania wniosku. Zgodnie z tym przepisem na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem [...] kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zgodnie z treścią ust. 4 ww przepisu prawa w przypadku m.in. osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą Na wstępie wskazać należy, że podstawę prawną wniosku strony stanowił przepis art. 31zo ust. 2 ustawy COVID w brzmieniu na dzień składania wniosku. Zgodnie z tym przepisem na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem [...] kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Z kolei ust. 4 ww przepisu prawa stanowi, ze w przypadku m.in. osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą (jak skarżący) zwolnieniu z obowiązku opłacenia podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej ją najniższej podstawy wymiaru składek. Z treści uzasadnienia decyzji wynika jedynie, że w przypadku skarżącego podstawę wymiaru składek stanowi kwota [...]zł wynikająca z korzystania z tzw. ulgi "mały ZUS plus". Skarżący tej okoliczności, że korzysta z ulgi "mały ZUS plus" nie kwestionuje, co wynika z treści skargi. Decyzja w treści swojego uzasadnienia jest mało czytelna. Nie wyjaśnia bowiem w sposób czytelny na czym polega ulga, o której mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , jakie przepisy ją regulują i jakie to ma przełożenie na wysokość składki, w kontekście pisma skarżącego z dnia [...].10.2020r. i treści wniesionej skargi. Zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego, decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. To z uzasadnienia decyzji strona winna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie. W przypadku decyzji, w której następuje odmowa prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek , z uzasadnienia powinny w sposób wyraźny i komunikatywny wynikać przesłanki takiego rozstrzygnięcia, a ponadto powinny być wyjaśnione podstawy prawne takiego rozstrzygnięcia. Organ stwierdził jedynie , że podstawę wymiaru składki stanowi zadeklarowana przez skarżącego kwota [...]zł wynikająca z korzystania z tzw. ulgi "mały ZUS plus". Organ nie wskazał jednak jakie przepisy prawa t e kwestię regulują i jakie to ma konsekwencje dla skarżącego. Brak jest też w aktach administracyjnych jakichkolwiek dokumentów, które pozwalałyby na ocenę stanowiska organu. Uniemożliwia to praktycznie kontrolę legalności decyzji w tym zakresie. Zachowanie organu było tym bardziej nieprawidłowe, że strona w piśmie z dnia [...].10.2020r. kwestionowała ustalenia organu co do najniższej podstawy wymiaru składek. Reasumując, organ w uzasadnieniu swojej decyzji nie dokonał praktycznie ustaleń faktycznych sprawy , akta administracyjne nie zawierają żadnych dokumentów, które pozwoliłyby Sądowi na jakąkolwiek weryfikację merytoryczną decyzji, brak też podania podstawy prawnej , która reguluje kwestię sporną pomiędzy stronami. Rzeczą Sądu nie jest natomiast dokonywanie ustaleń faktycznych za organy administracji publicznej ( nawet w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy ). To organ winien bowiem dokonać wyczerpującego zebrania i przeanalizowania materiału dowodowego niezbędnego dla dokonania wszystkich istotnych ustaleń faktycznych danej sprawy. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organ musi być wyczerpująca i winna odnosić się do wszystkich istotnych okoliczności podnoszonych przez stronę postępowania. Tylko wyczerpujące i prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne może stanowić przedmiot kontroli legalności danej decyzji przez Sąd. W przedmiotowej sprawie wszystkie wskazane powyżej uchybienia czy zaniechania organu w zakresie uzasadnienia decyzji powodowały konieczność jej uchylenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić poczynione powyżej uwagi w zakresie konieczności sporządzenia prawidłowego i wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji administracyjnej. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019.2325) orzekł jak w sentencji wyroku.