III SA/Po 259/19

Dnia 02 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 lipca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji 1. uchyla zaskarżoną decyzję ; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego Decyzją z dnia [...] r. Marszałek Województwa ustalił kwotę dotacji przypadającą do zwrotu do budżetu [...] przez X z tytułu wykorzystania części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem oraz z tytułu braku zwrotu części dotacji niewykorzystanej i nie zwróconej w terminie, określając termin, od którego nalicza się należne odsetki. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie powołał się na kontrolę sposobu wykorzystania dotacji na rzecz X przyznanej umową z dnia [...] r. na realizację zadania publicznego pod nazwą[...]. W wyniku dokonanej kontroli stwierdzono, że część dotacji w kwocie [...] zł wykorzystano niezgodnie z przeznaczeniem. Środki te miały być wykorzystane na przystosowanie budynku o pow. [...] m.kw. do zajęć warsztatowych : [...], zaś zostały wykorzystane na przystosowanie tych pomieszczeń na [...]. Zmiana przeznaczenia budynku ponadto nastąpiła bez zgody zarządcy i właściciela budynku oraz bez decyzji o warunkach zabudowy i zgłoszenia lub pozwolenia na budowę. Wezwano X do zwrotu kwoty [...] zł wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono też, że nie wykonano [...] przy ul. [...], na które to zadanie przeznaczono kwotę [...] zł i wobec tego uznano, że jest to dotacja niewykorzystana i nie zwrócona w terminie więc podlega zwrotowi do budżetu [...]. Jako podstawę prawną wskazano przepis art. 252 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych i art. 251 ust. 1 w zw. z art. 250 pkt 3 ustawy. W odwołaniu X podało, że termin na realizację umowy dotacyjnej był zbyt krótki a nadto do opóźnienia robót przyczynił się sposób zatwierdzenia kosztorysu. Dodatkowo X wskazało na przeszkodę w realizacji zadań objętych finansowaniem z udzielonej dotacji polegającą na tym, że dotacją objęto [...] m.kw. powierzchni budynków, zaś [...] przekazała do zagospodarowania budynki o powierzchni [...] m.kw., w tym około [...] m.kw. nadawało się praktycznie do rozbiórki. X powołało się także na zmiany zapisów w nazewnictwie zaproponowane przez[...] , które wpłynęły na uwagi w zakresie zgodności wykonywanych prac z oczekiwaniami i wymogami funkcjonowania [...]. X stanęło na stanowisku, że wykonało umowę zawartą w sprawie dotacji. W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji X wskazując, że X zmieniło przeznaczenie wydatków na cel inny aniżeli określony umową dotacyjną, bowiem była to zmiana zagospodarowania środków pieniężnych z dotacji, które miały być przeznaczone na remont i adaptację wynajmowanego budynku przy ul. [...] w celu prowadzenia warsztatów zawodowych, a pomieszczenia zaadoptowano na [...]. Z przyznanej na ten cel kwoty[...] zł X wykorzystało jedynie kwotę [...] zł na przystosowanie części pomieszczenia w tym budynku na [...]. Poza tym część środków w wysokości [...] zł stanowiących dotację na wykonanie [...] przy ul. [...] nie została wykorzystana w terminie, więc podlega zwrotowi. W skardze kierowanej do WSA w Poznaniu skarżące X wniosło o uchylenie w całości decyzji SKO z[...] r. podnosząc m. in. zarzut przedawnienia. W uzasadnieniu strona powołując się na przepis art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej wskazała, że upłynął okres 5 lat dla żądania zwrotu przedmiotowych kwot licząc od[...] r. bowiem datą początkową, od której zdaniem strony należy liczyć bieg terminu przedawnienia jest data doręczenia wystąpienia pokontrolnego z dnia [...] r. Tak więc upływ terminu 5- letniego nastąpił we[...] r., zaś decyzja organu odwoławczego wydana została w [...] r. W tej kwestii skarżące X powołało się na wyrok WSA w Szczecinie z dnia [...] r. wydany w sprawie I SA/Sz 235/18, lex 2521406. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik X dodatkowo powołując się na umowę stron w sprawie udzielenia przedmiotowej dotacji podał, że i z jej treści wynika, że żądanie jest przedawnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez organ wynika, że skarżący jest organem prowadzącym w[...]. W dniu [...] r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne w celu zbadania sposobu wykorzystania dotacji udzielonej z budżetu Województwa na rzecz X przyznanej umową z dnia [...] r. na realizację zadania publicznego pod nazwą[...]. Po analizie dokumentów stwierdzone zostało, że część środków przekazanych tytułem dotacji w kwocie [...] zł wykorzystano niezgodnie z przeznaczeniem, bowiem zamiast na przystosowanie pomieszczeń budynku o pow. [...] m.kw. do zajęć warsztatowych, zmieniono ich przeznaczenie i pomieszczenia przystosowano na [...]. Nadto ustalono, że cześć dotacji w kwocie [...] zł nie została wykorzystana w terminie i nie zwrócono jej - dotyczy to [...] w[...], które nie zostały wykonane w terminie umownym. W toku kontroli i prowadzonego postępowania ustalono, że środki z dotacji miały być wykorzystane na przystosowanie budynku o pow. [...] m.kw. do zajęć warsztatowych : [...] do potrzeb uczestników zajęć w [...]. Powierzchnia ta została wynajęta przez X jako warsztaty. X zaczęło zmieniać przeznaczenie warsztatów wykorzystując na ten cel środki z dotacji w kwocie [...] zł poprzez adaptację i remont tych pomieszczeń na[...] już od [...] roku- co wykazała kontrola administracyjna. Zmiana przeznaczenia budynku ponadto nastąpiła bez zgody zarządcy i właściciela budynku oraz bez decyzji o warunkach zabudowy i zgłoszenia lub pozwolenia na budowę. Nadto X nie wykorzystało kwoty [...] zł uzyskanej z dotacji na[...], których nie wykonano. Powyższe doprowadziło do wydania decyzji przez Marszałka Województwa , którą organ ten ustalił kwotę dotacji w wysokości [...] zł jako kwotę przypadającą do zwrotu do budżetu [...] przez X z tytułu wykorzystania części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy z 27 sierpnia 2009 o finansach publicznych, a także ustalił na podstawie art. 251 ust. 1 w zw. z art. 250 pkt 3 ww ustawy kwotę [...] zł jako kwotę dotacji przypadającą do zwrotu do budżetu [...] przez X z tytułu braku zwrotu części dotacji niewykorzystanej i niezwróconej w terminie, określając termin, od którego naliczane będą odsetki od należnych kwot. Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że podnoszony przez stronę zarzut przedawnienia był zasadny. Jest to zarzut najdalej idący bowiem upływ terminu przedawnienia wywołuje ten skutek, że obowiązek wygasa. Otóż obowiązek zwrotu dotacji, o którym mowa w art. 252 ustawy z 27 sierpnia 2009r. (t.j. Dz. U. 2019.869) , dalej u.f.p. wynika z mocy prawa i odsetki są ustalane od daty wypłaty dotacji, a nie wydania decyzji. Skoro zobowiązanie do zwrotu dotacji powstaje z mocy prawa, to decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny. Decyzja ta nie może być wydana wcześniej niż po upływie okresu w jakim dotacja ma być wykorzystana i rozliczona. W art. 252 u.f.p. mowa jest o zwrocie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Nie można stwierdzić czy jest wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem przed upływem okresu w jakim miała być wykorzystana. Decyzja deklaratoryjna nie tworzy nowego stanu prawnego, tylko potwierdza stan, który powstał już z mocy nastąpienia zdarzenia określonego w przepisach. Stosownie do postanowień art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., nieuregulowanych niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa, dalej o.p.. W rozpoznawanej sprawie termin przedawnienia należało ustalić w oparciu o art. 70 § 1 o.p. wg którego zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Tak więc pięcioletni termin przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania tych środków przez beneficjenta. W takich więc przypadkach wydanie i doręczenie decyzji winno nastąpić w ciągu pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była przyznana i powinna zostać wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. W przedmiotowej sprawie organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji w ogóle nie odniósł się do kwestii ewentualnego przedawnienia dotacji przydzielonej skarżącemu w [...] roku. Niemniej uznanie, że doszło do przedawnienia zobowiązania do zwrotu części dotacji udzielonej w [...] roku wymaga zbadania przez organ rozpoznający sprawę ponownie, czy w sprawie nie doszło do zdarzeń w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji, czy też jego przerwania. Powyższe prowadzi do konkluzji, że powodem uchylenia decyzji organu II instancji jest stwierdzenie, że organ ten nie poczynił ustaleń w zakresie tego, czy zgodnie z art. 70 § 1 o.p. dotacja przydzielona skarżącemu w [...] roku mogła ulec przedawnieniu z końcem [...] r. Decyzja organu II instancji została wydana w dniu[...] r., a zatem po upływie [...] roku. Pięcioletni termin przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania tych środków przez beneficjenta. W takich więc przypadkach wydanie i doręczenie decyzji winno nastąpić w ciągu pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była przyznana i powinna zostać wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. W przedmiotowej sprawie organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji w ogóle nie odniósł się do kwestii ewentualnego przedawnienia dotacji przydzielonej skarżącemu za [...] rok. Uzasadnienie decyzji tego organu jest bardzo krótkie i lapidarne. Nie poddaje się praktycznie kontroli sądowej w zakresie tego, dlaczego organ uznał, że na skarżącego można nałożyć obowiązek zwrotu części kwoty dotacji udzielonej w[...] roku. Z uzasadnienia decyzji organu II instancji nie wynika w żaden sposób, że w sprawie doszło do zawieszenia czy przerwania biegu przedawnienia o którym mowa w art. 70 § 2-6 o.p. Organ nie wskazał na jakiekolwiek okoliczności, które uzasadniałyby konieczność przyjęcia tezy, że doszło do zawieszenia czy też przerwania biegu przedawnienia. W tym zatem zakresie zaskarżona decyzja winna być uchylona, z powodu naruszenia przepisów art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 70 o.p. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji winien poczynić szczegółowe ustalenia faktyczne i prawne dotyczące tego, czy skarżący winien zwrócić żądane kwoty dotacji udzielonej w [...] roku, a więc czy w biegu terminu przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji udzielonej w [...] rok wystąpiło zdarzenie w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji czy też jego przerwania. Jeżeli organ ustali, że nie doszło w sprawie do powyższych zdarzeń mających wpływ na bieg terminu przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji postępowanie należy umorzyć jako bezprzedmiotowe. W sytuacji przeciwnej należy dokonać szczegółowych ustaleń poprzez podanie zdarzeń, które miały wpływ na przerwę w biegu przedawnienia czy też dotyczyły zawieszenia biegu przedawnienia i okresy tej przerwy czy też zawieszenia a także obowiązany będzie do rzetelnego ustosunkowania się do zarzutów i stanowiska strony przeciwnej powołanych w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej jak również dokonać analizy materiału dowodowego w sprawie nie poprzestając na powieleniu stanowiska prezentowanego przez organ w zaskarżonej odwołaniem decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej przed Sądem decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Ponieważ organ odwoławczy sprawę rozpatruje ponownie, toteż winno znaleźć to swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia. Organ musi przedstawić stan faktyczny sprawy na dzień wydania decyzji, czyli zwięzłą, skonsolidowaną relację z tego, co się w ramach sprawy wydarzyło. Każde ustalenie faktyczne powinno zostać poparte wskazaniem dowodu znajdującego się w aktach sprawy. Zwięzłość ustaleń polega na pewnym ich uogólnieniu w nawiązaniu do stosowanych przepisów prawnych, podaniu ich ostatecznej wersji oraz na ich zgrupowaniu w wyodrębnionej części uzasadnienia. W ten sposób organ przedstawia zespół faktów istotnych w sprawie, uznanych przez siebie za prawdziwe. Uzasadnienie decyzji nie może ograniczać się do przedstawienia stanowiska organu, jeżeli w odwołaniu strona podniosła zarzuty, zapatrując się na faktyczną bądź prawną ocenę sprawy odmiennie, niż organ administracji publicznej. Argumentacja organu powinna być przekonująca i jasno uzasadniona, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego . Jak wskazał to w sprawie o sygn. akt : IV SA/GL WSA w Gliwicach w wydanym w dniu 10 kwietnia 2019r. wyroku : "Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a., art. 78 Konstytucji R.P.). Zasada ta oznacza, że strona postępowania ma prawo do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przed organem administracji publicznej. Każda zatem sprawa administracyjna, która załatwiona została decyzją pierwszoinstancyjną, w wyniku wniesienia odwołania uruchamiającego tok instancji podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy. Dwukrotne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego, którego zakres wyznacza mający zastosowanie przepis prawa materialnego. W trakcie postępowania niezbędna jest ocena zebranych dowodów, usunięcie ewentualnych naruszeń prawa popełnionych przez organ I instancji, a także ustosunkowania się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu, z poszanowaniem wymogów uzasadniania decyzji administracyjnej określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Tak określone kompetencje organu odwoławczego wynikające z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nakazują przyjąć, że rolą tego organu nie jest weryfikacja (kontrola) zaskarżonej decyzji, lecz ponowne, merytoryczne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie". Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd w pkt. 1 wyroku uchylił decyzję organu II instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww ustawy w zw. z § 14 pkt 1 ppkt1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015r. poz. 507).