III SA/Po 265/24

Dnia 2 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 sierpnia 2024 roku sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 15 stycznia 2024 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z 15 stycznia 2024 r. Starosta [...] orzekł o nałożeniu na T. B. kary pieniężnej w wysokości 300 zł za naruszenie obowiązku zgłoszenia zbycia wymienionego w decyzji pojazdu w terminie. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z 29 lutego 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o: 1) uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w całości i 2) nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 250 zł za naruszenie obowiązku zgłoszenia zbycia wymienionego w decyzji pojazdu w terminie. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: "K.p.a." oraz art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.), dalej: "P.r.d.". W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że strona 2 czerwca 2020 r. zbyła przedmiotowy pojazd, a zgłoszenia tego faktu dokonała dopiero 27 listopada 2023 r., już po zawiadomieniu jej o wszczęciu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu w terminie. Tymczasem, zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. (w brzmieniu dotychczasowym - art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości; Dz. U. z 2023 r., poz. 1394, dalej: "nowela"), właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić starostę w terminie nieprzekraczającym 30 dni o zbyciu pojazdu, a naruszenie tego obowiązku skutkuje wymierzeniem kary pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł (art. 140mb pkt 2 P.r.d.). Zgodnie z art. 31i ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19", termin określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. wydłużono do 180 dni. W związku z niezawiadomieniem starosty o zbyciu pojazdu w terminie nieprzekraczającym 180 dni nałożono karę pieniężną w wysokości 250 zł (mniejszą o 50 zł niż organ pierwszej instancji) uznając, że jest ona adekwatna do rodzaju i stopnia naruszenia prawa. Waga naruszenia nie jest znikoma i okres naruszenia prawa jest znaczny, co nie pozwala na odstąpienie od wymierzenia kary. Strona wniosła skargę na pkt 2 decyzji organu odwoławczego, żądając jej uchylenia, a także wnosząc o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 140mb pkt 2 P.r.d., art. 7, art. 7a, art. 8 § 1, art. 11, art. 12, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3, art. 189d i art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. przez niewyjaśnienie dlaczego waga naruszenia nie jest znikoma i dlaczego karę określono na kwotę 250 zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargę jako zasadną należało uwzględnić, choć z innej przyczyny niż wskazane w skardze. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego orzekająca o: 1) uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w całości i 2) nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 250 zł za naruszenie obowiązku zgłoszenia zbycia wymienionego w decyzji pojazdu w terminie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu jest art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. (w brzmieniu dotychczasowym - art. 16 noweli) stanowiący, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 P.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł. Powyższy termin został zmodyfikowany, gdyż w związku z panującą od 2020 r. pandemią ustawodawca przyjął ustawę COVID-19, która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Zgodnie z jej art. 31i ust. 1 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Wskazane wyżej przepisy ustawy COVID-19, jak prawidłowo przyjęły organy, mają zastosowanie w kontrolowanej sprawie, gdyż zbycie pojazdu (2 czerwca 2020 r.) nastąpiło w czasie obowiązywania wydłużonego do 180 dni terminu na zawiadomienie o zbyciu pojazdu. Organy orzekające prawidłowo przyjęły też, że strona nie wywiązała się w terminie 180 dni z ciążącego na niej obowiązku poinformowania Starosty [...] o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Poza sporem pozostaje, że skarżący zbył przedmiotowy pojazd 2 czerwca 2020 r. Jak wynika zaś z akt administracyjnych, skarżący zgłosił ten fakt organowi 27 listopada 2023 r., już po upływie 180-dniowego terminu. Sąd zauważył jednak, nie będąc związany zarzutami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), że organy obu instancji zignorowały instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną przepisem art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19. Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Użyte w art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 wyrażenie "w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii (...) terminów" oznacza, że aby przepis ten znalazł zastosowanie, uchybienie terminu, a nie stwierdzenie uchybienia terminu, winno nastąpić w okresie obowiązywania stanu epidemii. Uchybienie terminu nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. w zw. z art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19. Przewidziany w tych przepisach termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącego tego terminu organ winien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a. Zaniechanie to nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na organie obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie terminu spowoduje bowiem, że stronie nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. w zw. z art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19. Organ pierwszej instancji zatem, na zasadzie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19, zawiadomi stronę o uchybieniu terminu i wyznaczy jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W razie złożenia takiego wniosku organ rozstrzygnie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżący w ogóle winien ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 2 P.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na rozważenie kwestii związanych z wysokością kary pieniężnej i ewentualnym odstąpieniem od jej nałożenia. Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Wobec tego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku. Sąd w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 100 zł jako kwotę pobranego wpisu od skargi.