III SA/Po 267/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-11-30
Skład orzekający: Izabela Paluszyńska, Marzenna Kosewska, Piotr Ławrynowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka znajdująca się w trudnej sytuacji finansowej (w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014) na dzień 31 grudnia 2019 r. mogła skorzystać ze zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca do maja 2020 r., jeśli wniosek o zwolnienie został złożony po wejściu w życie trzeciej zmiany Komunikatu Komisji Europejskiej z dnia 2 lipca 2020 r. rozszerzającej dopuszczalność pomocy publicznej na takie przedsiębiorstwa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy błędnie odmówił zwolnienia z opłacania składek, ponieważ nie uwzględnił dynamicznego charakteru odesłania do Komunikatu Komisji Europejskiej zawartego w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Trzecia zmiana Komunikatu z dnia 2 lipca 2020 r., która rozszerzyła dopuszczalność pomocy publicznej na przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji, obowiązywała od 29 czerwca 2020 r., a więc przed upływem terminu do złożenia wniosku o zwolnienie (30 czerwca 2020 r.). Tym samym organ powinien był zastosować korzystniejsze dla przedsiębiorcy przepisy.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek za okres marzec-maj 2020 r. Wskazała, że na dzień 31 grudnia 2019 r. wysokość niepokrytych strat przekraczała 50% kapitału zakładowego, co zgodnie z pierwotnym brzmieniem Komunikatu Komisji Europejskiej stanowiło przesłankę wykluczającą pomoc. Organ odmówił zwolnienia, a następnie utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę, zarzucając błędną wykładnię przepisów i nieuwzględnienie jej rzeczywistej sytuacji finansowej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 30 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2021 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] z dnia [...] grudnia 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję
Dnia [...] kwietnia 2020r. [...] sp. z o.o. (dalej: skarżąca) wniosła do Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS (dalej: organ) o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec – maj 2020r.
W treści wniosku w pkt. 4.2 Informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc publiczna (wg stanu na [...].12.2019r.), zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej (2020/C 91 I/01 z 20.03.2020r.): w pozycji A "Czy w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo – akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego" została zaznaczona odpowiedź TAK.
Pismem z dnia [...] maja 2020r. organ zwrócił się do skarżącej o wyjaśnienie tego zapisu, wskazując, że wniosek, który otrzymali nie pozwolił na ustalenie prawa do zwolnienia. Korespondencja była dostarczona w trybie doręczenia zastępczego (podwójne awizo).
Decyzją z dnia [...] czerwca 2020r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS na podstawie 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm., dalej ustawa CoVId - 19) w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. z 2020r. poz. 266 ze zm.) odmówił skarżącej spółce prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020r. do maja 2020r.
W uzasadnieniu organ powołał treść art. 31 zo ust. 1 a ustawy COVID - 19 (Dz.U. z 2020, poz. 374). Podał, że ze złożonego wniosku wynika, że spółka zwróciła się o zwolnienie z obowiązku opłacenia zapłaconych należności z tytułu składek jako płatnik składek, który ma zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych innych ubezpieczonych. W złożonym wniosku podano informację dotyczącą sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu może być udzielona pomoc publiczna (wg stanu na [...].12.2019r.) – w bliku [...] zaznaczono TAK.
Organ podał, że zgodnie z art. 15 zzzh ustawy COVID – 19 zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1. Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.Urz. UE L 187 z 26.06.2014) w dniu 31 grudnia 2019r. W przypadku oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 18 ww rozporządzenia Komisji (UE) należy uznać, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, gdy zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:
- w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo – akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego. Warunek ten jest spełniony, jeśli po odjęciu wartości skumulowanych strat od sumy kapitałów o charakterze rezerwowym (takich jak kapitał zapasowy, rezerwowy oraz kapitał z aktualizacji wyceny) uzyskano wynik ujemny, którego wartość bezwzględna przekracza połowę wartości kapitału zarejestrowanego, tj. akcyjnego lub zakładowego,
- w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki,
- podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym.
Organ podał, że we wniosku z [...].04.2020r. (data wpływu do ZUS) w części [...] spółka zaznaczyła odpowiedź TAK.
W związku z powyższym organ odmówił zwolnienia z opłacania należności, gdyż skarżąca spółka znajdowała się w trudnej sytuacji a tym samym organ nie mógł jej zwolnić z opłacania należności z tytułu składek.
Pismem z dnia [...].10.2020r. organ zwrócił się do spółki o złożenie dodatkowych wyjaśnień na załączonym formularzu.
We wniosku z [...].10.2020r. zatytułowanym "formularz informacji dotyczących pomocy publicznej związanej z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19 oraz jej skutków spółka na pytanie czy na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek wysokość niepokrytych strat przewyższała 50 % wysokości kapitału zarejestrowanego odpowiedziała TAK. Na pytania, czy podmiot był objety postępowaniem upadłościowym, restrukturyzacyjnym i czy otrzymał już pomoc publiczną związaną z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem epidemii COVID-19 oraz jej skutków, spółka odpowiedziała NIE.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2020r. znak: [...] – ODW Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, działając z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020r., poz. 256, z póżń. zm., dalej k.p.a.) oraz art. 31 zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 z późń.zm.) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2020r. znak: [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych należnych za okres od marca 2020r. do maja 2020r.
W uzasadnieniu organ podał, że ze złożonego ponownie w dniu [...].10.2020r. (wpływ do II Oddziału w [...]) wniosku w części informacji dotyczącej sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc publiczna (wg stanu na [...].12.2019r.) zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej (2020/C 91 I/01 z 20.03.2020r.) zaznaczono, że wysokość niepokrytych strat spółki przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego, co stanowi przesłankę wykluczającą prawo do skorzystania z ulgi ze zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Tym samym decyzja z [...] czerwca 2020r. została wydana zgodnie ze stanem prawnym na dzień jej wydania.
W terminowo wniesionej skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej z [...] grudnia 2020r. ewentualnie stwierdzenie nieważności decyzji, zarzucając:
-naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i wydaniu decyzji naruszającej prawo materialne, tj. art. 31 zo ust. 8 ustawy o COVID – 19 polegającej na błędnej jego wykładni. Spółka podała, że strata wynikała z amortyzacji i nie miała nic wspólnego ze stanem faktycznym, tj. rzeczywistą jej sytuacją finansową. Fakt ten został przedstawiony przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz ZUS nie podjął jakichkolwiek czynności (postępowania dowodowego) w celu wyjaśnienia sytuacji finansowej spółki na dzień udzielenia pomocy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Niniejsza sprawa na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 121 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 2325 ze zm.) została rozpoznana w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w takim trybie (k. 51) a organ w terminie 14 dni nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Biorąc pod uwagę, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest odmowa zwolnienia skarżącej z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie za okres marzec – maj 2020 r. zastosowanie w zakończonym, a kontrolowanym przez tutejszy Sąd, postępowaniu miały przepisy ustawy COVID-19.
Zgodnie z art. 31zo ust. 1 a ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
1) przed dniem [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] lutego 2020 r.,
2) w okresie od dnia [...] lutego 2020 r. do dnia [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] marca 2020 r.,
3) w okresie od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] marca 2020 r. i na dzień [...] kwietnia 2020 r.
- zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych.
Przepis art. 31zp ust. 1 ww. ustawy określa, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r. Przy czym Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z ww. obowiązku w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięczny należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy COVID-19). O zwolnieniu informuje płatnika składek (art. 31zq ust. 5 ustawy COVID-19). Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7), od której – zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 - płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z powołanych przepisów wynika, że ustawodawca objął zwolnieniem z obowiązku opłacania składek okres od marca do maja 2020 r., dając płatnikom składek czas na złożenie wniosku o zwolnienie z wymaganą dokumentacją rozliczeniową do 30 czerwca 2020 r. ZUS został zobowiązany do dokonywania przedmiotowych zwolnień w terminie nie dłuższym niż 30 dni. Jednocześnie ustawa COVID-19 nie reguluje kwestii terminu, w którym organ zobowiązany jest wydać decyzję odmowną wobec płatnika składek, który nie spełnia warunków przyznania prawa do zwolnienia.
W kontekście omawianego instrumentu wsparcia (zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek) fundamentalne znaczenie ma norma prawna zawarta w art. 15zzzh pkt 1 ustawy COVID-19. W przepisie tym określono, iż wsparcie, o którym mowa m.in. w 31zo - zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Krajowy ustawodawca chcąc, aby wymienione w powołanym przepisie instrumenty wsparcia w czasie trwającej epidemii (m.in. zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tyt. składek), stanowiące pomoc publiczną w rozumieniu prawa wspólnotowego, nie naruszały postanowień art. 107 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 25 marca 1957 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm, dalej: TFUE), zawarł odesłanie do ww. Komunikatu Komisji Europejskiej. W ten sposób z jednej strony konkretne instrumenty wsparcia w dobie kryzysu wywołanego epidemią COVID-19 wprowadzono do polskiego porządku prawnego mocą przepisu rangi ustawowej, z drugiej - zaznaczono, że odpowiadają one wspólnym dla wszystkich krajów członkowskich UE warunkom przyznawania pomocy publicznej określonym w powołanym Komunikacie Komisji, z trzeciej zaś dookreślono, że wsparcie to - jako dopuszczalna pomoc publiczna - ma na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce.
Powyższe znajduje potwierdzenie w treści samego Komunikatu Komisji (UE), którego pkt 2.18 określa, iż: "biorąc pod uwagę, że epidemia COVID-19 dotyka wszystkie państwa członkowskie, a wprowadzone przez nie środki ograniczające rozprzestrzenianie epidemii negatywnie wpływają na sytuację przedsiębiorstw, Komisja uważa, że pomoc państwa jest uzasadniona i może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE przez określony czas w celu zaradzenia niedoborowi płynności wśród przedsiębiorstw oraz zagwarantowania, że zakłócenia spowodowane epidemią COVID-19 nie zagrożą ich rentowności, szczególnie jeśli chodzi o MŚP." Dalej w pkt 2.19 stwierdzono, że: "W niniejszym komunikacie Komisja określa warunki zgodności z rynkiem wewnętrznym, które będzie stosowała w odniesieniu do pomocy przyznanej przez państwa członkowskie na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE. Państwa członkowskie muszą zatem wykazać, że środki pomocy państwa zgłoszone Komisji na mocy niniejszego komunikatu są konieczne, odpowiednie i proporcjonalne, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w gospodarce danego państwa członkowskiego, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym komunikacie są w całości spełnione."
Analizując dalej konstrukcję art. 15zzzh ustawy COVID-19 stwierdzić należy, iż przepis ten zawiera podwójne odesłanie. Po pierwsze odsyła do Komunikatu Komisji, który to z kolei wskazując, jakim przedsiębiorstwom pomocy nie można udzielić, odsyła do legalnej definicji pojęcia "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U.UE.L.2014.187.1).
Komunikat Komisji w pierwotnym brzmieniu (z 20.03.2020 r.) w pkt 3.1.22.c. wskazywał, że pomoc - może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji (w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu - Dz.Urz. UE L 187 z 26.06.2014) w dniu 31 grudnia 2019 r.;
- może być ona przyznana przedsiębiorstwom, które nie znajdują się w trudnej sytuacji lub
- przedsiębiorstwom, które nie znajdowały się trudnej sytuacji w dniu [...] grudnia 2019r., ale które później napotkały trudności lub znalazły się w trudnej sytuacji z powodu epidemii COVID-19.
Zgodnie zaś z art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:
a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 45 , a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;
b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;
c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;
d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzuję i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;
e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.
Jak wynika z powołanego art. 2 pkt 18 ww. rozporządzenia nr [...] do uznania przedsiębiorstwa za będące w trudnej sytuacji wystarczy by spełniało jedną z przesłanek określoną w tym przepisie.
Bezsporne jest, iż w niniejszej sprawie skarżąca oświadczyła, że "wg stanu na dzień [...].12.2019 r. wysokość niepokrytych strat spółki przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego spółki" (wniosek nadany [...].04.2020 r.), a następnie we wniosku z [...].10.2020r. potwierdziła, że na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek wysokość niepokrytych strat spółki przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego.
W świetle powołanych przepisów wydawać by się zatem mogło, że ZUS prawidłowo odmówił skarżącej spółce przedmiotowego zwolnienia, skoro ta potwierdziła, iż znajdowała się (wg stanu na [...].12.2019 r.) i nadal znajduje się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr [...], tj. wysokość niepokrytych strat spółki przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego. Zważyć jednak należy, iż organ nie wziął pod uwagę, że skoro na gruncie art. 31zp ust. 1 i art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 wnioski o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wraz z wymaganą dokumentacją rozliczeniową można było składać do dnia 30 czerwca 2020 r., obowiązkiem ZUS było uwzględnienie stanu prawnego - w omawianym zakresie warunków uznania pomocy publicznej za dopuszczalną - na ostatni dzień do złożenia wniosku, tj. 30 czerwca 2020 r.
Na uwagę zasługuje, że przed tą datą, w istotnym z punktu widzenia okoliczności niniejszej sprawy zakresie, uległ zmianie Komunikat Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy (...), do którego ustawodawca odsyła w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Komunikatem Komisji (UE) Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa, w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.Urz. UE.C.2020.218.3 z 02.07.2020 r.) z mocą od 29 czerwca 2020 r. rozszerzono tymczasowe ramy środków pomocy państwa na wszystkie mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, nawet jeśli w dniu 31 grudnia 2019 r. zaliczałyby się one do kategorii przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, pod warunkiem że nie są objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz, że nie otrzymały pomocy na ratowanie (która nie została spłacona) ani pomocy na restrukturyzację (i nadal podlegają planowi restrukturyzacji) [pkt 1.6., 2.12. i 2.15. ww. Komunikatu – Trzecie zmiany...].
W świetle powyższego Sąd jest zdania, iż w niniejszej sprawie powinien był uwzględnić powołaną trzecią zmianę Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, która z dniem 29 czerwca 2020 r., a więc na dzień przed upływem terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tyt. składek, rozszerzyła zakres dopuszczalnej pomocy publicznej pod pewnymi warunkami na przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji. Zawarte bowiem w art. 15zzzh ustawy COVID-19 odesłanie do ww. Komunikatu Komisji (UE) ma charakter dynamiczny w rozumieniu § 159 w zw. z § 158 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283 ze zm., dalej: rtp), co oznacza, że jest ono odesłaniem do obowiązujących unormowań w brzmieniu, jakie będą one miały każdorazowo w czasie obowiązywania przepisu odsyłającego. Jeżeliby bowiem intencją ustawodawcy było zastosowanie w art. 15zzzh ustawy COVID-19 odesłania statycznego, tj. odesłania do innych przepisów jedynie w ich określonej wersji (zgodnie z § 160 rtp), to w przepisie odsyłającym (w tym wypadku - art. 15zzzh ustawy COVID-19) dodałby w nawiasie "w brzmieniu z dnia ....", podając poza datą wejścia w życie przepisów, do których się odsyła, także oznaczenie dziennika urzędowego, w którym zostały ogłoszone te przepisy. Takiego zapisu zaś omawiane odesłanie nie zawiera.
Sąd dostrzega, że ZUS pierwszą z decyzji wydał przed omówioną wyżej zmianą Komunikatu Komisji, lecz z uwagi na okoliczność, że w świetle przepisów art. 31zp ust. 1 i art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wraz z wymaganą dokumentacją rozliczeniową można było złożyć do 30 czerwca 2020 r., obowiązkiem ZUS było uwzględnienie stanu prawnego - w omawianym zakresie warunków uznania pomocy publicznej za dopuszczalną - na ostatni dzień do złożenia wniosku, tj. 30 czerwca 2020 r.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że ZUS dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 15zzzh w zw. z art. 31zo ust. 1a w zw. z art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19 - poprzez nieuwzględnienie aktualnego na dzień 30 czerwca 2020 r. (jako ostatniego dnia na złożenie wniosku o przedmiotowe zwolnienie) brzmienia Komunikatu Komisji (UE) – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, do którego odesłanie zawarto w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Naruszenie to o tyle miało wpływ na wynik sprawy, że spółka [...] w składanych oświadczeniach podała, że tak wg stanu na 31.12.2019 r., jak i na dzień złożenia wniosku (14.04.2020 r.) nie spełniała kryteriów kwalifikujących jej do objęcia postępowaniem upadłościowym, ani nie była objęta postępowaniem upadłościowym.
Wskazać również należy, że ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśni, w jakiej dacie spółka złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Jak już wyżej wspomniano, że od decyzji odmownej zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 - płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Termin do złożenia takiego wniosku wynosi 14 dni od doręczenia decyzji z 4 czerwca 2020r. W aktach sprawy znajduje się jedynie korespondencja ze skarżącą (pismo ZUS z 9.10.2020r. i formularz złożony przez spółkę z 21.10.2020r), brak natomiast wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, którym wspomina skarżąca w skardze.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) uchylił zaskarżoną decyzję o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ – kierując się normą określoną w art. 153 Ppsa – uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku, w szczególności okoliczność obowiązującej od 29 czerwca 2020 r. trzeciej zmiany Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 dotyczącej rozszerzenia dopuszczalnej pomocy publicznej na przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji. ZUS weźmie też pod uwagę, że dostrzegając zmiany Komunikatu Komisji pozyskał od spółki nowe oświadczenie, z którego wynikać, że spółka nie tylko nie spełnia kryteriów kwalifikujących jej do objęcia postępowaniem upadłościowym, ani nie była objęta postępowaniem upadłościowym, ale i że nie otrzymała pomocy na ratowanie, która nie została spłacona, lub pomocy na restrukturyzację i nadal podlega planowi restrukturyzacji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło