III SA/Po 269/08

Dnia 14 sierpnia 2008 roku. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na uchwałę Rady Miejskiej w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uchylenia uchwały w sprawie wyrażenia zgody na zamianę nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych /-/ R. Talaga Dnia 18 kwietnia 2008 roku M. J. wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uchylenia uchwały nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia [...] w sprawie zamiany nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 300,00 zł M. J. złożył wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku M. J. wskazał, że jest rolnikiem i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżący utrzymuje się z prowadzenia gospodarstwa rolnego, z którego uzyskuje dochód w wysokości 500,00 zł miesięcznie, ale obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim, a jego miesięczne dochody wynoszą 210,00 zł (zasiłek chorobowy). Skarżący oświadczył, że posiada dom o powierzchni 180,00 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni ok. 2 ha. Nie poosiada natomiast oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 euro. Zaznaczył przy tym, że jest zobowiązany do ponoszenia alimentów w wysokości 420,000 zł miesięcznie na małoletnie dzieci, a ponadto z tytułu KRUS jest zobowiązany do uiszczenia opłaty rocznej w wysokości około 1000,00 zł oraz ok. 300,00 zł rocznie z tytułu opłat dzierżawy. W celu wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji skarżącego, M. J. został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, pod rygorem jego rozpoznania na podstawie dotychczas złożonych informacji, poprzez: udokumentowanie wszystkich źródeł i wysokości przychodów oraz wydatków za ostatnie 6 miesięcy, wskazanie dokładnej powierzchni posiadanych nieruchomości, złożenie oświadczenia o posiadanych pojazdach samochodowych podlegających obowiązkowi rejestracji, złożenie kopii rocznego zeznania podatkowego za 2007 rok, złożenie oświadczenia o posiadanych rachunkach bankowych, kontach i lokatach oraz rachunkach kredytowych i kartach kredytowych, a także o operacjach finansowych z nimi związanych za ostatnie 6 miesięcy. W ramach uzupełnienia wniosku skarżący przesłał zeznanie podatkowe za 2007 rok, z którego wynika, że w 2007 roku uzyskał przychód w wysokości 2747,05 zł. Wyciąg z konta skarżącego w [...] w S. za okres od marca do lipca 2008 roku wskazuje, że skarżący nie posiadał na koncie kwoty większej niż 700 zł , a obecnie na jego koncie pozostaje kwota 7,58 zł. Ponadto skarżący dołączył dowód wpłaty na konto KRUS w wysokości 269,00 zł za II kwartał 2008 roku oraz rachunki za prąd (maj 2008 roku – 132,50 zł, lipiec 2008 roku – 40,83 zł) oraz za wodę (kwiecień – lipiec 2008 roku – 93,84 zł). Natomiast z przesłanego zaświadczenia Burmistrza K. wynika, że M.J. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,5789 ha i powierzchni przeliczeniowej 0,6893 ha. Jednocześnie M. J. oświadczył, że obecnie nie osiąga żadnych dochodów, gdyż uczęszcza na rehabilitację po złamaniu ręki z przemieszczeniem na potwierdzenie czego przesłał kserokopie zwolnień lekarskich za okres od 21 maja 2008 roku do 18 sierpnia 2008 roku. Zgodnie z przepisami art. 245 §1 i §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 §1 pkt. 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja przyznania prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych, aby zapewnić pokrycie kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie. Za każdym razem na stronie ciąży jednak obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym uniemożliwia to brak środków finansowych. Oznacza to, że prawo pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które ze względu na trudną sytuację nie są w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw przed sądem. Konstrukcja prawna cytowanych przepisów wskazuje, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę, że jego sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar procesowy wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania spoczywa zatem za każdym razem na wnioskodawcy. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że M. J. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego, ale obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Dla pełnego ustalenia sytuacji skarżący został on wezwany opisanym wyżej zarządzeniem do ujawnienia jego rzeczywistej sytuacji. Pomimo dwóch pism przesłanych do Sądu w ramach uzupełnienia wniosku o przyznanie prawo pomocy skarżący nie udokumentował źródeł jego deklarowanych przychodów za ostatnie 6 miesięcy, a jedynie ograniczył się do wzmianki, że obecnie nie osiąga żadnych dochodów w związku ze zwolnieniem spowodowanym złamaniem ręki, przesyłając zwolnienie za okres od 21 maja 2008 roku do 18 sierpnia 2008 roku. Nie udokumentował również wszystkich miesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, a ograniczył się jedynie do przesłania rachunków za wodę oraz prąd, przy czym przesłane przez niego kserokopie rachunków za energię elektryczną nie zostały wystawione na wnioskodawcą tylko na J.J., z zastrzeżeniem, że nabywcą energii jest U. J. Ponadto wnioskodawca w przesłanych pismach nie ustosunkował się do wezwania do udzielenia informacji na temat posiadanych samochodów osobowych, ani rachunków kredytowych i związanych z tym zestawień operacji finansowych. Dodatkowo wątpliwości budzić może fakt, że M. J. pierwotnie oświadczył, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni około 2 ha, podczas gdy z przesłanego następnie zaświadczenia Burmistrza K. wynika, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,5789 ha W tej sytuacji należy uznać, że wnioskodawca nie uzupełnił w pełni wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z przesłanym zarządzeniem, a ponieważ sytuacja skarżącego budziła wątpliwości co do jego aktualnej sytuacji przed wezwaniem do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a skarżący nie wyjaśnił jego rzeczywistej sytuacji, nie można dokonać jednoznacznej oceny jego sytuacji finansowej i majątkowej. Z tego względu nie można stwierdzić, że M. J. wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a w konsekwencji nie można uznać za zasadny jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 1 oraz § 3, a także art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ R. Talaga D.W.d