III SA/Po 27/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym skargi A. P. na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie pozbawienia możliwości korzystania z Punktu nieodpłatnych porad prawnych postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 16 lipca 2025 r. A. P. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie pozbawienia możliwości korzystania z Punktu nieodpłatnych porad prawnych. W skardze zawarto wniosek o przyznanie "adwokata z urzędu". Postanowieniem z dnia 14 października 2025 r. (sygn. IV SPP/Po 94/25) starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Następnie Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie ad F.. Kolejno, wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 grudnia 2025 r., tutejszy Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do podania numeru PESEL skarżącego oraz wskazania numeru i daty zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia, innego aktu) lub zaskarżonej czynności oraz terminu dowiedzenia się o podjętej czynności, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierające powyższe wezwania została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 30 grudnia 2025 r. (k. 48 akt sądowych – potwierdzenie odbioru). Pismem z dnia 7 stycznia 2026 r. (data nadania: 7 stycznia 2026 r.) pełnomocnik skarżącego wskazał, że od 30 grudnia 2025 r. podejmował kilkukrotne próby nawiązania kontaktu telefonicznego ze skarżącym, jednak nie udało mu się z nim skontaktować i dlatego też nie zna jego numeru PESEL i nie może go wskazać. Ponadto, pełnomocnik skarżącego w zakresie wskazania zaskarżonego aktu lub czynności doprecyzował, że skarżący poddaje ocenie Sądu wystąpienie stanu faktycznego polegającego na uniemożliwieniu mu korzystania z punktu poradnictwa prawnego prowadzonego przez Prezydenta Miasta, co miało miejsce w rezultacie czynności podjętych bezpośrednio przez pracowników organu administracji. Faktyczne uniemożliwienie korzystania z punktu poradnictwa prawnego nastąpiło w ramach nieformalnej decyzji kierownictwa Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] polegającej na niewpuszczaniu skarżącego do budynku, w którym funkcjonuje zarówno Środowiskowy Dom Samopomocy w [...], jak i punkt poradnictwa prawnego, którego dotyczy skarga. Kolejno pełnomocnik skarżącego wskazał, że fakt uniemożliwienia wstępu do budynku został wskazany w ramach pisma kierownika E. W. do Prezydenta Miasta z dnia 28 listopada 2024 r., znajdującego się w aktach sądowych niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy wskazane w punktach 1-3 tego przepisu. Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie z brzmieniem art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. pismo strony – w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo. W rozpatrywanej sprawie przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia powyższego braku formalnego skargi została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 30 grudnia 2025 r. Wobec tego siedmiodniowy termin do usunięcia braku formalnego skargi upłynął z dniem 7 stycznia 2026 r. (dzień 6 stycznia 2026 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy). W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił jednak braku formalnego skargi. W piśmie z dnia 7 stycznia 2026 r. pełnomocnik wskazał, że nie zna numeru PESEL skarżącego i nie może go wskazać. Tym samym ziściła się przesłanka do odrzucenia skargi. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego został wezwany do wskazania numeru i daty zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia, innego aktu) lub zaskarżonej czynności oraz terminu dowiedzenia się o podjętej czynności, tj. do doprecyzowania przedmiotu skargi. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a – mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Kontrola sądowoadministracyjna obejmuje również postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 2 i 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie pozbawienia możliwości korzystania z Punktu nieodpłatnych porad prawnych. Pełnomocnik skarżącego doprecyzował ponadto, że w sprawie nie wydano jakiejkolwiek formalnej decyzji administracyjnej, względem której można byłoby skierować skargę. Dlatego też Sąd zobowiązany był zbadać, czy opisana powyżej czynność – pozbawienie możliwości korzystania z Punktu nieodpłatnych porad prawnych – mieści się w ramach art. 3 § 2 p.p.s.a., tj. czy sprawa w ogóle należy do właściwości sądu administracyjnego. Przepis art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. stanowi o innych niż decyzje i postanowienia aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Trzeba przy tym wskazać, że art. 14 § 1a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., dalej: K.p.a.) przewiduje co do zasady załatwianie spraw w formie pisemnej, a nawet załatwianie sprawy w formie ustnej wymaga utrwalenia w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji (art. 14 § 2 K.p.a.). Z kolei sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 w związku z art. 166 P.p.s.a.), co obejmuje także dokumenty wytworzone w relacjach z organami administracji publicznej. W aktach sprawy, poza odpowiedzią na skargę i załączonymi do niej pismami, brak jest dokumentów formalizujących stanowisko organu odnośnie wizyty skarżącego w Punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej. Z akt wynika jedynie, że w dniu 18 października 2024 r. do Prezydenta Miasta wpłynęła skarga wniesiona przez skarżącego na pracownika zatrudnionego w Środowiskowym Domu Samopomocy w [...], który uniemożliwiał mu wejście do budynku w celu skorzystania z nieodpłatnej pomocy prawnej. Nie wiadomo kiedy dokładnie rzeczona wizyta miała miejsce oraz jakie konkretnie czynności podjął w tej sprawie organ. Powyższe zachowanie pracownika Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] może ewentualnie być rozpatrywane w innych zakresach odpowiedzialności prawnej, jednak w realiach kontrolowanego przypadku nie jest to sprawa sądowoadministracyjna w znaczeniu art. 1 P.p.s.a. Reasumując, Sąd uznał, że zachowanie jakiego doznał skarżący podczas wizyty w Punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej, w kształcie opisanym w skardze, nie mieści się w katalogu określonym art. 3 § 2 P.p.s.a. Z podanych wcześniej powodów nie jest innym aktem lub czynnością dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4), i z oczywistych względów nie należy do pozostałych, wymienionych w powołanym przepisie form działania (bezczynności) organów administracji. Zgodnie z prezentowanym w piśmiennictwie poglądem, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 i § 3 oraz art. 4 p.p.s.a.) lub gdy dotyczy sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 p.p.s.a.), to nastąpi odrzucenie skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego (zob. A. Kabat: w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2024, uwagi do art. 58). Sąd powyższe stanowisko w pełni podziela, co w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego, a także na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego skargi w wyznaczonym terminie (numer PESEL).