III SA/Po 272/24

Dnia 11 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2024 roku sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 29 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ nadzoru), postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 roku, po rozpatrzeniu zażalenia W. N. (skarżącego), na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w P. (organ egzekucyjny) z dnia 12 grudnia 2023 r., w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia dokonanego zawiadomieniami z dnia 23 marca 2023 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach. Dyrektor I Oddziału ZUS w P. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 18 marca 2021 r. wystawionych przez ZUS I Oddział w P., wszczął postępowanie egzekucyjne. Zawiadomieniami z dnia 23 marca 2023 r. organ dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia socjalnego oraz renty socjalnej. Pismami z dnia 17 kwietnia 2023 roku zobowiązany złożył skargę na dokonane zajęcia podnosząc, że tytuły wykonawcze i upomnienia nie zostały doręczone. Zakwestionowano kwotę należności głównej, kosztów egzekucyjnych oraz odsetek podane w zawiadomieniach. Dyrektor I Oddziału ZUS w P. oddalił skargę postanowieniem z 19 czerwca 2023 r. Organ II instancji postanowieniem z dnia 11 października 2023 r. uchylił powyższe postanowienie. Organ I instancji wezwał zobowiązanego do wskazania, czy jego skarga została złożona na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2024 r. poz. 2505; dalej: u.p.e.a.). czy art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. pod rygorem rozpoznania skargi na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (dokonanie czynności z naruszeniem ustawy ). Wezwanie zostało uznane za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. i zobowiązany nie odpowiedział na nie. Dyrektor I Oddziału ZUS w P. oddalił skargę postanowieniem z 12 grudnia 2023 r. Wyjaśnił, że zajęcie świadczeń zostało dokonane zgodnie z przepisami. Podjęcie tej czynności było prawnie dozwolone. Argumenty zobowiązanego dotyczą zarzutów, które są rozpoznawane w innym trybie postępowania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, podzielając ustalenia i ocenę prawną organu egzekucyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia organu II i I instancji. Zarzucono naruszenie art. 7, 77, 107 i 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18, 56 § 1 u.p.e.a. Domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, skarżący podniósł, że jest ono wadliwe, ponieważ nie rozpoznano jego wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną postanowienia stanowiły przepisy u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym po 30 lipca 2020 r. (ustawa zmieniająca - Dz.U. z 2019, poz. 2070), a w szczególności jej art. 54 § 1, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Przepisy te stanowią o wyłącznych podstawach skargi, która powinna określać zaskarżoną czynność, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Czynność egzekucyjna to, jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Należy wyjaśnić, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny jest niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Niedopuszczalne jest również stosowanie środków egzekucyjnych wobec osoby niepodlegającej jurysdykcji polskich organów administracyjnych, zwłaszcza korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 u.p.e.a.). W rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny ponownie rozpoznając skargę zobowiązanego, prawidłowo zakwalifikował zastrzeżenia skarżącego uznając, że domagał się on uznania, że skarżonej czynności dokonano niezgodnie z ustawą. Prawidłowo również ocenił, że takie zastrzeżenia nie były trafne. Po pierwsze zasadnie uznano, że dyrektor oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym właściwym rzeczowo w przedmiotowej sprawie - art. 19 § 4 u.p.e.a. Działał on na podstawie tytułów wykonawczych, które zostały wystawione według prawem przewidzianego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.) oraz zaopatrzone w klauzulę o skierowaniu do egzekucji w rozumieniu art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Trafna była też konkluzja, że egzekwowany obowiązek podlega egzekucji administracyjnej (art. 2 § 1 u.p.e.a.), zaś egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej jest środkiem prawnym ustawowo określonym do przymusowej realizacji obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 1a pkt 12 u.p.e.a.). Organ należycie też ocenił, że zajęcia zostały wypełnione zgodnie z dyspozycją art. 79 § 1 u.p.e.a. oraz przesłane do właściwego organu właściwego do wypłaty zobowiązanemu świadczeń. Dalej organ egzekucyjny, jak każe art. 79 § 4 pkt 1 u.p.e.a., zawiadomił skarżącego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczył mu odpis tytułów wykonawczych i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, a także pouczył zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób. Nadto prawidłowo oceniono, że w zawiadomieniach z dnia 23 marca 2023 r. organ egzekucyjny wskazał wysokość należności aktualną na dzień jego wystawienia, wynikającą z tytułów wykonawczych. Wskazał również na koszty upomnienia oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego wyjaśnić należy, że skarga w rozumieniu 54 §1 u.p.e.a. jest środkiem prawnym subsydiarnym, bo jej zakres jest ograniczony zakresem stosowania innych środków zaskarżenia w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną, podstawą do uwzględnienia takiej skargi, nie mogą być zatem okoliczności stanowiące podstawę do korzystania z innych środków prawnych, a w tym okoliczności przewidziane jako podstawa do korzystania ze środka prawnego w postaci zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Organy trafnie przyjęły, że przedmiotem oceny w ramach skargi na czynności egzekucyjne jest jedynie kwestia prawidłowego stosowania środka egzekucyjnego. Z uwagi na powyższe do uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną nie mogły doprowadzić twierdzenia skarżącego, takie jak niepoprzedzenie egzekucji upomnieniem, ponieważ taka okoliczność mogła stanowić podstawę do wniesienia zarzutów w rozumieniu art. 33 u.p.e.a. Okoliczności te nie podlegają rozpoznaniu w trybie postępowania ze skargi na czynność egzekucyjną. Nie można też było uznać, że skarżący nie podlegał jurysdykcji polskich organów egzekucyjnych. Wyjaśniono również, że na dzień zajęcia świadczeń egzekwowane należności istniały. Odpowiadając na zarzuty skargi, należy stwierdzić, że przepisy u.p.e.a. nie zawierają przepisu, który stanowiłby, iż organ nie może podejmować czynności egzekucyjnych w przypadku złożenia przez zobowiązanego wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935).