III SA/Po 275/11
WyrokWSA w Poznaniu2011-08-25
Skład orzekający: Beata Sokołowska, Barbara Koś, Małgorzata Górecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, biorąc pod uwagę stan majątkowy i zdrowotny zobowiązanego oraz kwestię przedawnienia części należności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił umorzenia należności, ponieważ nie stwierdzono całkowitej nieściągalności składek, a zobowiązany nie wykazał, że ich spłata pociągnęłaby za sobą zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Sąd podkreślił, że inicjatywa i ciężar dowodu w zakresie okoliczności uzasadniających umorzenie spoczywają na wnioskodawcy, który nie przedstawił wystarczających dowodów na poparcie swojego wniosku. Ponadto, sąd uznał, że organ prawidłowo wykonał wcześniejsze wytyczne sądu dotyczące przedawnienia części należności.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych, wskazując na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzi całkowita nieściągalność ani przesłanki do umorzenia w uzasadnionych przypadkach. Po uchyleniu przez WSA w Warszawie pierwszej decyzji organu, ZUS ponownie rozpatrzył sprawę, uwzględniając przedawnienie części należności, ale nadal odmawiając umorzenia pozostałych. Skarżący wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów i nieuwzględnienie wytycznych sądu dotyczących przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska ( spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi S. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia .... r. nr .... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek o d d a l a s k a r g ę
Pismem z dnia 26 lutego 2007 r. G. - działająca jako pełnomocnik swojego męża - wniosła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych. We wniosku wskazała, że ich rodzina znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej – wraz z mężem i synem utrzymują się jedynie z zasiłku przedemerytalnego męża w kwocie 620 zł miesięcznie oraz korzystają z pomocy opieki społecznej. Zaznaczyła też, że S. jest ciężko chory i wymaga stałej opieki drugiej osoby.
Decyzją z dnia 13 lipca 2007 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), Zakład odmówił umorzenia należności w łącznej kwocie 40.765,64 zł w tym z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres: 08/95-04/97, 07/97-12/98, Fundusz Pracy za okres: 08/95-04/97, 07/97-12/98, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 08/95-10/95, 08/96-12/96, 07/97, 03/98-04/98 oraz opłaty dodatkowej i odsetek za zwłokę naliczonych na dzień złożenia wniosku.
W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 28 u.s.u.s., określającego warunki umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Zdaniem Zakładu wskazane przez wnioskodawcę okoliczności nie są wystarczające do wydania pozytywnej decyzji w kwestii umorzenia zaległości. Zobowiązany utrzymuje się z zasiłku przedemerytalnego, z którego Komornik Sądowy potrąca miesięcznie kwotę 160,65 zł na poczet zadłużenia w "L." z tytułu niespłaconego kredytu. Wraz z żoną jest właścicielem nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Należności składkowe objęte są postępowaniem egzekucyjnym, a organy egzekucyjne nie stwierdziły dotychczas bezskuteczności zastosowanych środków egzekucyjnych.
W ocenie Zakładu nie można też przyjąć, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 a u.s.u.s.. Zgodnie z tym przepisem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności, gdy spełnione zostaną warunki określone w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) – zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r." Zobowiązany nie udowodnił, że spłata zadłużenia w całości bądź w układzie ratalnym pozbawiłaby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku ponownie zwrócono uwagę na trudną sytuację finansową i zdrowotną zobowiązanego.
Zakład decyzją z dnia 24 grudnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia 13 lipca 2007 r.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność zaległych składek. Zobowiązany otrzymuje zasiłek przedemerytalny w wysokości 559,79 zł, jego żona uzyskuje natomiast wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 234 zł. Dłużnik jest współwłaścicielem majątku o wartości egzekucyjnej w postaci nieruchomości. Organ prowadzący egzekucję nie stwierdził dotychczas braku majątku. W ocenie Prezesa Zakładu zebrany materiał dowodowy nie przemawiał również za umorzeniem zaległych składek w oparciu o rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. Zobowiązany nie wykazał, że spłata zaległej należności pociągnie za sobą zbyt ciężkie skutki dla niego i dla jego rodziny.
Po rozpatrzeniu skargi wnioskodawcy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2008 uchylił decyzję organu II instancji (sygn. akt V SA/Wa 874/08 ).
W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż zadłużenie skarżącego dotyczy niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres 08/95-04/97, 07/97-12/98, na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za 08/95-10/95, 08/96-12/96, 07/97, 03/98-04/98 oraz odsetek od tych należności, a także opłaty dodatkowej. Wymienione powyżej zaległości powstały więc pod rządami ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 1989r. Nr 25, poz.137 ze zm.). Ustawa ta została uchylona ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. W Rozdziale 13 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zawarte zostały przepisy przejściowe i końcowe, a w art. 109 znajdującym się w tym rozdziale ustawodawca przyjął, że składki na ubezpieczenie społeczne i zasiłki oraz zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do 31 grudnia 1998 r. płatnicy składek są zobowiązani rozliczać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych. Z tak sformułowanego przepisu wynika - w ocenie Sądu - iż w stosunku do składek należnych przed dniem 1 stycznia 1999 r. należy stosować przepisy przedawnienia zobowiązań określone w ustawie z 1986 r., ponieważ jeżeli rozliczanie i opłacanie należności za okres do 31 grudnia 1998 r. następuje na podstawie przepisów dotychczasowych, to również według uregulowań dotychczasowych należy oceniać ich wymagalność i przedawnienie. Sąd zaznaczył, że zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy z 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Ustawodawca przewidział sytuacje, w których dochodzi do przerwania biegu przedawnienia i postanowił, że w skutek przerwania biegu przedawnienia termin zaczyna biec na nowo, wydłuża się więc okres, w którym możliwa jest egzekucja zaległości składkowych. W związku z tym, że przerywanie biegu przedawnienia zobowiązań mogłoby doprowadzić niejako do wyeliminowania funkcjonowania całkowicie instytucji przedawnienia, ustawa określiła maksymalny okres przedawnienia.
Zgodnie z art. 35 ust. 4 zd. 2, ustawy z 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych składek nie można dochodzić, jeżeli od momentu ich płatności upłynęło 10 lat. W związku z powyższym zobowiązanie uiszczenia składki na ubezpieczenie społeczne przedawnia się najpóźniej w terminie 10 lat od chwili, kiedy stało się wymagalne. Przesłankę przedawnienia organ obowiązany jest uwzględniać z urzędu, ponieważ nie można dochodzić przedawnionych należności. W niniejszej sprawie w dacie wydania decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, tj. dnia 24 grudnia 2007 r. część zobowiązań skarżącego uległo już przedawnieniu na skutek upływu 10 lat od daty ich wymagalności. Ustalenie wysokości zadłużenia, co do którego rozpoznawany jest wniosek o umorzenie jest istotnym elementem stanu faktycznego i jego nieprawidłowe ustalenie stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezastosowanie w sprawie art. 109 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 1989 r. i w konsekwencji dokonanie oceny przedawnienia roszczeń w oparciu o art. 24 tej ustawy, a nie przepis art. 35 ust. 4 zd. 2 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych z 1986 r. stanowiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W związku z przedawnieniem części należności, postępowanie w sprawie ich umorzenia winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 11 stycznia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 13 lipca 2007 r., odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres: 08/98-12/98, Fundusz Pracy za okres: 08/98-12/98 oraz opłaty dodatkowej i odsetek za zwłokę naliczonych na dzień złożenia wniosku.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w celu wykonania wyroku WSA ZUS wydał w dniu 17 listopada 2008 r. decyzję określającą aktualną wysokość zadłużenia. Po stwierdzeniu przedawnienia części dochodzonych zobowiązań Zakład wydał w dniu 16 stycznia 2009 r. decyzję zmieniającą decyzję z 17 listopada 2008 r., ograniczając odpowiedzialność dłużnika do zaległości za okres od lutego do grudnia 1998 r. Odwołania od tych decyzji złożone przez S. zostały ostatecznie oddalone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 22 stycznia 2010 r.
Na podstawie ponownej analizy akt organ stwierdził, iż stan faktyczny sprawy uległ zmianie i podtrzymał stanowisko o braku całkowitej nieściągalności zadłużenia, gdyż strona pobiera świadczenie emerytalne (1.442,86 zł), a pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym żona otrzymuje od dnia 28 kwietnia 2008 r. emeryturę w kwocie 1.037,74 zł. Strona jest współwłaścicielem nieruchomości, na której ZUS ma zabezpieczenie hipoteczne i jest wobec niej prowadzona skuteczna egzekucja komornicza ze świadczenia emerytalnego (360 zł miesięcznie). Posiada ponadto motorower, przyczepę oraz 3 samochody osobowe z 1975, 1983 i 1990 r. Zobowiązany nie wykazał, zdaniem Zakładu, iż za umorzeniem przemawia jego stan majątkowy i sytuacja rodzinna. Małżonka zobowiązanego odmówiła udzielenia pracownikowi ośrodka pomocy społecznej informacji w zakresie aktualnej sytuacji socjalno-bytowej. Zły stan zdrowia nie uniemożliwia zaś stronie możliwości uzyskiwania dochodu ze świadczenia emerytalnego.
W skardze na powyższą decyzję S. zarzucił jej naruszenie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez nieuzasadnione przyjęcie braku podstaw do umorzenia spornych zaległości i wniósł o uchylenie skarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż organ nie uwzględnił wytycznych WSA w Warszawie w zakresie przedawnienia, które w ocenie strony skarżącej miało dotyczyć należności do grudnia 1998 r.
Podkreślono również, że skarżący choruje od 10 lat i nie stać go na leki i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu swojej decyzji. Zakład wskazał, że prawidłowo wykonał wyrok WSA w Warszawie. Ograniczono odpowiedzialność strony do zaległości składkowych za okres od lutego do grudnia 1998 r. Decyzje organu w tym zakresie stały się prawomocne po postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym.
W piśmie procesowym z dnia 18 maja 2011 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie żony, powołał się na krytyczną sytuację finansową i zdrowotną (nowotwór) przemawiającą jego zdaniem za umorzeniem zaległych składek.
W piśmie z 20 lipca 2011 r. R. wniosła o uwzględnienie przez Sąd, że 15 czerwca 2011 r. odstąpiono od operacji jej męża – nowotwór żołądka, a pieniądze, które potrąca co miesiąc ZUS można by przeznaczyć na zaspokojenie potrzeb chorego męża.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 53, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. Powyższe regulacje określają podstawowe funkcje sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania, to jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna, albowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie narusza prawa.
Wskazać należy na wstępie, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy przy tym rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W zakresie tak rozumianej oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego aktu w aspekcie stosowania prawa, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w konkretnym przypadku uznane za błędne, oraz jakie – zdaniem danego sądu – zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło zostać uznane za zgodne z prawem (zob. m. in. T. Woś i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 472-473). Organ administracji zobowiązany jest wobec tego do bezwzględnego zastosowania się przy ponownym rozpoznaniu sprawy do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Uchybienie temu obowiązkowi narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza wadliwość podjętego aktu lub czynności, uzasadniającą konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego (zob. np. wyrok NSA z 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97, LEX nr 47848).
Ponieważ w wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 874/08 Sąd zanegował możliwość dochodzenia części należności ze względu na skuteczny upływ okresu ich przedawnienia ZUS wydał w dniu 17 listopada 2008 r. decyzję określającą aktualną wysokość zadłużenia S. Po stwierdzeniu przedawnienia części dochodzonych zobowiązań (do stycznia 1998r.) Zakład wydał w dniu 16 stycznia 2009 r. decyzję zmieniającą decyzję z 17 listopada 2008 r., ograniczając odpowiedzialność dłużnika z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy za okres od lutego do grudnia 1998 r. Odwołania od tych decyzji zostały oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 17 lutego 2009 r. (k. 106 akt), a wyrokiem z dnia 22 stycznia 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 17 lutego 2009r. W ocenie Sądu organ, wbrew zarzutom skargi, zrealizował w powyższy sposób prawidłowo wytyczne zawarte w wyroku WSA w Warszawie w zakresie niemożności dochodzenia części (a nie całości) spornych składek.
Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd w pierwszej kolejności zbadał, czy postępowanie poprzedzające jej wydanie przeprowadzone zostało w sposób wyczerpujący, uwzględniając wszelkie przesłanki możliwości umorzenia należności przysługującej organowi zgodnie z przepisem art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. Przepisy art. 28 ust. 2 oraz ust. 3a u.s.u.s. oparte są bowiem na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, albo okoliczności, o których mowa w ust. 3a tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Jak wskazuje utrwalona linia orzecznicza sądów administracyjnych sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje jedynie samo postępowanie, poprzedzające ich wydanie, a nie rozstrzygnięcie, ponieważ o tym, czy należności z tytułu składek powinny być umorzone rozstrzyga organ administracji publicznej, a nie sąd.
Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 2 u.s.u.s. powyższe należności, co do zasady, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności określony został w przepisie art. 28 ust. 3 ustawy systemowej. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie Zakład prawidłowo ustalił, iż nie zaistniał żaden z ustawowych przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności przysługujących organowi wobec skarżącego. Przeprowadzone w tym zakresie przez organ postępowanie uznać należy za wystarczające dla wykluczenia każdej przesłanki umożliwiającej stwierdzenie całkowitej niewypłacalności skarżącego.
W szczególności ZUS ustalił, iż nie zachodzi sytuacja, w której naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wręcz przeciwnie, ze świadczenia emerytalnego prowadzona jest skuteczna egzekucja komornicza. Organ wskazał również, iż skarżący pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1.442,86 zł, a nadto jest współwłaścicielem nieruchomości i właścicielem majątku ruchomego. Nie można więc w sprawie zarzucić organowi błędnego zaniechania stwierdzenia, iż jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Nie było zatem pozbawione podstaw twierdzenie organu, iż w takim stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że istnieje stan całkowitej nieściągalności, zwłaszcza, gdy organ może prowadzić postępowanie egzekucyjne.
Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład prawidłowo uznał, iż badana sytuacja objęta jest hipotezą wskazanego przepisu, a w konsekwencji koniecznym jest ocena zasadności umorzenia należności strony mimo braku całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania należności w tym zakresie zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Zgodnie z treścią § 3 powyższego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Według Sądu organ prawidłowo przyjął, iż inicjatywa i ciężar dowodu w zakresie okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek spoczywa przede wszystkim na osobie wnioskującej o ich umorzenie. Skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji dowodzącej trudnej sytuacji finansowej, a także pogarszającego się stanu zdrowia. S. reprezentowany przez żonę nie ustosunkował się do wezwania organu w przedmiocie przedłożenia posiadanych dokumentów w tym zakresie w toku postępowania wyjaśniającego. Jak wynika zaś z pisma Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 19 października 2010 r. G. nie zgodziła się na przeprowadzenie rozmowy dotyczącej sytuacji socjalno-bytowej rodziny skarżącego (k. 137 akt adm.). W tej sytuacji uznać należy za prawidłowe i wystarczające przeprowadzenie przez organ dowodów z urzędu.
Organ wskazał w tym zakresie na istotną zmianę stanu faktycznego od dnia złożenia wniosku o umorzenie należności z dnia 26 lutego 2007 r., w szczególności fakt, iż od dnia 1 kwietnia 2009 r. S. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.442,86 zł, a jego żona pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym otrzymuje od dnia 28 kwietnia 2008 r. emeryturę w kwocie 1.037,74 zł. Skarżący jest również współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Organ uzyskał ponadto informacje z Centralnej Ewidencji Pojazdów, iż S. jest właścicielem kilku pojazdów mechanicznych. W tym stanie rzeczy działanie organu uznać należy, wobec braku inicjatywy dowodowej strony skarżącej, za wystarczające i umożliwiające zbadanie, czy stan majątkowy i sytuacja rodzinna skarżącego nie uzasadniają umorzenia należności mimo braku podstaw stwierdzenia całkowitej nieściągalności.
Oceniając sprawę pod kątem możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności, o których mowa w przepisach powołanego wcześniej rozporządzenia (§ 3 ust. 1 pkt 1, 2, 3), albowiem uzyskuje dochody i posiada majątek nieruchomy i ruchomy. Nie wykazał przy tym, by koszty utrzymania przewyższały jego możliwości zarobkowe. Przewlekła choroba strony, o której Sąd uzyskał informację z pism procesowych także nie wpływa na możliwość uzyskiwania dochodu, ponieważ skarżący i jego żona pobierają świadczenia emerytalne.
Na uwagę zasługuje również fakt, iż organ w toku postępowania zawiadomił skarżącego o możliwości i potrzebie przedstawienia stosownych dowodów i argumentów uzasadniających jego wniosek o umorzenie należności, przesyłając skarżącemu listę przykładowych dokumentów, które wniosek taki mogą uzasadniać. Z własnej inicjatywy zaś Zakład występował w toku postępowania wyjaśniającego do innych organów administracji publicznej celem ustalenia faktycznego stanu majątkowego strony. Zakład wyszczególnił i uzasadnił wszystkie okoliczności faktyczne, które jego zdaniem wykluczają możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a zatem w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.
Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zarzutów w tej mierze nie formułuje także skarga, jakkolwiek z jej treści wynika, że kwestionuje ustalenia organu co do możliwości dochodzenia należności w kontekście wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2008 r.
Jak już wskazano powyżej, wysokość ostatecznie dochodzonych należności stwierdzona została decyzją ZUS z dnia 17 listopada 2008 r. zmienioną decyzją z dnia 16 stycznia 2009 r., zgodnie z którą odpowiedzialność skarżącego z tytułu składek ograniczona została do okresu od 02/1998 do 12/1998. Nie naruszono tym samym wytycznych zawartych w wyroku WSA. Prawidłowość i zgodność z prawem wyżej wskazanych decyzji skontrolowana i potwierdzona została ponadto ostatecznie w postępowaniu przed sądem powszechnym, zakończonym prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 22 stycznia 2010r. (k. 110 akt adm.). Zgodnie natomiast z przepisem art. 365 Kodeksu postępowania cywilnego prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. W tym stanie rzeczy Sąd w niniejszym postępowaniu nie był władny inaczej oceniać zarzutu przedawnienia należności za okres od sierpnia 1998 r. do grudnia 1998 r.
Dochodzone obecnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności, w tym składki za okres od sierpnia do grudnia 1998 r., zasadnie nie zostały wobec tego zaliczone do należności przedawnionych, a podejmowane przez organ czynności egzekucyjne nie są również sprzeczne z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2008 r.
Mając na względzie powyższe, ponieważ zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i dlatego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło