III SA/Po 275/16

Dnia 8 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych – Olszanowska WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia ... w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty ... II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta ... decyzją z dnia ..., działając na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 1, art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej: p.r.d.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), odmówił A. rejestracji pojazdu marki ... W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu ... A. złożył wniosek o czasową rejestrację wspomnianego pojazdu marki ..., w celu przejazdu na badania techniczne. Następnie w dniu 20 października 2014 r. wniósł o rejestrację tego pojazdu. W rezultacie przeprowadzonego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu uchyliło w dniu 30 marca 2015 r. decyzję Starosty ... z dnia ... o odmowie rejestracji w.w. samochodu, wskazując, iż organ pierwszej instancji powinien wyjaśnić wątpliwości odnośnie do tytułu własności pojazdu, korzystając z akt będących w posiadaniu Prezydenta Miasta Poznania oraz Prezydenta Miasta Wrocławia. We władaniu tych organów powinna znajdować się umowa sprzedaży przedmiotowego pojazdu. W toku ponownego rozpoznania sprawy Starosta ... uzyskał kopie dokumentów stanowiących podstawę rejestracji samochodu, o którego rejestrację wniósł A.. Prezydent Miasta Wrocławia poinformował organ, że w dniu 24 listopada 2011 r. wydał decyzję uchylającą decyzję z dnia 22 grudnia 2010 r. o rejestracji pojazdu. Pomimo żądania przekazania organowi oryginału dokumentu pierwotnego nabycia pojazdu, powyższe organy – a także Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu – nie przedłożyły tego dokumentu, wskazując na brak jego posiadania. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu wnioskodawca przedłożył oświadczenie, iż nie jest w posiadaniu oryginałów dokumentów. W rezultacie wezwania organu, strona przedłożyła umowę sprzedaży samochodu ... z dnia ..., zawartą pomiędzy wnioskodawcą a O.. Zdaniem Starosty ... wnioskodawca nie udokumentował, iż O. w dacie zawierania umowy sprzedaży z dnia ... dysponował tytułem własności pojazdu, a w związku z tym, że mógł skutecznie dokonać sprzedaży pojazdu na jego rzecz. W ocenie organu, tytułu własności pojazdu nie mogą stanowić dokumenty przesłane przez Prezydenta Miasta Wrocławia, jak również przez Prezydenta Miasta Poznania. Ponadto okoliczność, iż w związku z rejestracją pojazdu toczy się śledztwo prowadzone przez organy ścigania potwierdza wątpliwości co do tytułu własności. W tych warunkach organ uznał, że skarżący nie przedstawił organowi rejestracyjnemu dowodu własności pojazdu, gdyż nie wykazał w toku postępowania rejestracyjnego, że nabył skutecznie własność pojazdu od osoby dysponującej prawem jego własności. Przedstawienie jako dowodu własności pojazdu wspomnianej umowy sprzedaży nie mogło być uznane przez organ, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, za dopełnienie warunków określonych w art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Ponadto wnioskodawca przy składaniu wniosku przedkładał kserokopie dokumentów wywodzących odmienny stan własnościowy. W rezultacie złożonego przez stronę odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia ..., działając na podstawie art. 127 § 2, art., 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący w postępowaniu przedstawił dowody zapłaty akcyzy i opłaty recyklingowej, będące podstawą uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Poznaniu o rejestracji pojazdu na rzecz O., jak również duplikat faktury z dnia 15 grudnia 2000 r. wystawionej na dany pojazd w B. oraz duplikat b.ego dowodu rejestracyjnego o numerze ... wraz z załącznikiem. Dokumenty te zostały przetłumaczonego na język polski, a tłumaczenie dołączone do akt pierwszej instancji. W dowodzie rejestracyjnym jako właściciel pojazdu figuruje "..." z siedzibą w .... Podmiot ten w fakturze sprzedaży pojazdu z dnia 15 grudnia 2009 r. występuje jako wystawiający fakturę (sprzedający). Organ drugiej instancji wskazał, że istnieją istotne rozbieżności pomiędzy powyższymi duplikatami a dokumentami pozyskanymi z Urzędu Miasta Poznania – m.m dokumentem ... z 29 grudnia 2006 r. Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu poinformował organ, że zachodzi uzasadnione podejrzenie, że dokument ten został sfałszowany, a oryginalny dowód nabycia został podmieniony. Wobec tego w ocenie organu odwoławczego istnieją poważne zastrzeżenia co do stanu własności pojazdu, wobec braku jednoznacznych dowodów, w związku z czym pojazd ten nie może zostać zarejestrowany. W skardze A. zarzucił decyzji odwoławczej naruszenie przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 76 § 1 i 2, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 140 k.p.a.; art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie zas o zobowiązanie organu do wydania w niedługim terminie decyzji o konieczności rejestracji pojazdu zgłoszonego przez skarżącego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego wniósł powództwo do Sądu Rejonowego w ... o ustalenie przysługującego mu tytułu własności do przedmiotowego pojazdu. W wyroku oddalającym powództwo z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt ..., Sąd wskazał, iż wprawdzie nie ma sporu co do przysługującego A. prawa własności, to jednak istnieje spór ze Starostą ...m, który powinien być rozstrzygnięty na drodze administracyjnej, a nie przed sądem powszechnym. Organ administracyjny powinien wziąć pod uwagę fakt dysponowania przez A. tytułem własności pojazdu marki .... Zdaniem strony skarżącej, organy obu instancji nie kwestionowały w swoich decyzjach umowy sprzedaży z dnia ..., na mocy której skarżący nabył prawo własności pojazdu. Organy przerzuciły cały ciężar dowodowy na skarżącego, zobowiązując go do przedłożenia szeregu dokumentów, które miałyby obrazować ciągłość prawa własności pojazdu. Skarżący mógł wykazać fakt nabycia pojazdu z terytorium B. tylko poprzez uzyskanie duplikatu faktury i duplikatu dowodu rejestracyjnego pojazdu; oryginał zaginął podczas nielegalnej podmiany dokumentów prawdopodobnie przez M.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na bezzasadność zawartych w niej zarzutów i podtrzymując stanowisko wywiedzione w zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu, organy administracyjne obu instancji naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W myśl art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten ustanawia zasadę swobodnej oceny dowodów. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Zasada swobodnej oceny dowodów jest ściśle związana z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Uznanie przez organ określonej okoliczności za udowodnioną stanowi podstawową przesłankę, na której organ ten opiera rozstrzygnięcie sprawy. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. W pierwszym etapie tego procesu należy oprzeć się na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Należy pamiętać także o czynnym udziale strony w postępowaniu, by mogła ona wypowiedzieć się co do zebranych dowodów. Po drugie, ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu tego materiału, co oznacza, że organ nie może w tej analizie pominąć jakiegokolwiek dowodu. Nie ma znaczenia, na jakim etapie postępowania wyjaśniającego dany dowód został przeprowadzony. Organ winien w tej fazie postępowania także odpowiednio usystematyzować materiał dowodowy. W trzecim stadium organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Ważne jest tylko to, by określony środek dowodowy miał w ocenie organu znaczenie dla wyjaśnienia sprawy. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednak dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co powinno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Ostatnia zasada oceny zgromadzonego materiału dowodowego odwołuje się do reguł logiki dotyczących wnioskowania, dowodzenia, przekonywania i uzasadniania. W ocenie Sądu, organy administracyjne obu instancji naruszyły reguły płynące z art. 80 k.p.a., gdyż zebrany w sprawie materiał dowody nie pozwalał na ocenę, jakiej dokonały organy w oparciu istniejące w aktach postępowania dowody. Z akt administracyjnych postępowania wynika (k. 30-32), że w dniu 15 grudnia 2009 r. skarżący nabył w B. od "..." przedmiotowy pojazd marki .... Samochód ten został następnie sprzedany przez skarżącego O., który zbył pojazd (za pośrednictwem komisanta) na rzecz "G. S.A.". Ten ostatni podmiot odstąpił od umowy sprzedaży, powołując się na wadę prawną nabytej rzeczy (istnieje podejrzenie, że dokumenty, na podstawie których O. zarejestrował pojazd, zostały sfałszowane; stąd też doszło do uchylenia decyzji o rejestracji tego samochodu). W dalszej kolejności O. sprzedał pojazd A. w drodze umowy z dnia ... Istotne znaczenie dla dokonania przez organy administracyjne prawidłowych ustaleń faktycznych w badanej sprawie ma to, iż przedstawione powyżej okoliczności zostały ustalone również przez Sąd Rejonowy w ..., który prawomocnym wyrokiem z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt ..., oddalił powództwo A. przeciwko O. o ustalenie, że przedmiotowy samochód stanowi własność powoda (k. 15-20 akt sądowych). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę ustaleń poczynionych w uzasadnieniu tego wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wskazało, że skarżący przedstawił w toku postępowania dokumenty w postaci dowodów zapłaty akcyzy i opłaty recyklingowej, jak również duplikat faktury z dnia 15 grudnia 2000 r. wystawionej w odniesieniu do pojazdu w B. oraz duplikat b.ego dowodu rejestracyjnego o numerze ... wraz z załącznikiem. Dokumenty te zostały przetłumaczonego na język polski, a tłumaczenie dołączone do akt postępowania. W dowodzie rejestracyjnym jako właściciel pojazdu figuruje "..." z siedzibą w .... Podmiot ten w fakturze sprzedaży pojazdu z dnia 15 grudnia 2009 r. widnieje jako wystawiający fakturę (sprzedający). Powyższe dokumenty odpowiadają wymogom przewidzianym przez art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d., który stanowi, że rejestracji dokonuje się na podstawie m.in.: 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5; 2) karty pojazdu, jeżeli była wydana; 3) świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu - jeżeli są wymagane; 4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego; 5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany; 6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy; 6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy. Równocześnie organy administracyjne nie zakwestionowały duplikatu faktury z dnia 15 grudnia 2000 r. wystawionej przez "..." oraz b.ego dowodu rejestracyjnego o numerze ... wraz z załącznikiem. Tym samym nie sposób zgodzić się z organami obu instancji, że nie istniały podstawy do przyjęcia, że skarżący skutecznie nabył własność przedmiotowego pojazdu. Przeciwnie, w badanej sprawie skarżący wykazał w toku postępowania (ponowne) nabycie prawa własności w drodze umowy sprzedaży z dnia ... od O.. Okoliczność ta została ustalono także w powołanym wyroku Sądu Rejonowego w ... z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt ..., który – jak wywiedziono powyżej – przedstawił w uzasadnieniu tego orzeczenia ciąg zdarzeń świadczących o przechodzeniu prawa własności pomiędzy skarżącym a O.; finalnie umową z dnia ... własność pojazdu została przeniesiona na skarżącego. Należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie – wbrew temu, co stwierdził organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji – nie zachodziły przesłanki dla przyjęcia, iż okoliczności dotyczące fałszerstwa dokumentów nabycia przez O. pojazdu z Francji powodowały istotne wątpliwości dotyczące aktualnego stanu istnienia własności pojazdu po stronie skarżącego. Jak wskazano, okoliczność ponownego nabycia własności przez A. nie wywołuje wątpliwości, co zostało stwierdzone w w.w. wyroku Sądu Rejonowego w ..., który oddalił powództwo skarżącego przeciwko O. – z tego względu, że kwestia własności nie była przedmiotem sporu pomiędzy stronami umowy sprzedaży z dnia ... Z powyższych powodów Sąd uznał, że w badanej sprawie rozumowanie organów administracyjnych obu instancji nie odpowiadało treści zebranych w sprawie dowodów, czym organ naruszył regułę z art. 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W toku ponownego rozpoznania sprawy organy dokonają prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy, według wskazań Sądu przedstawionych powyżej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) i art. 135 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718), jak w sentencji wyroku.