III SA/Po 276/14

Dnia 1 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości [...] J. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] stycznia 2013 r., Nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc styczeń 2010 roku postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca J. R., prowadząca działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą w C., wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując że w roku 2008 została ogłoszona upadłość jej firmy. W roku 2009 udało jej się zawrzeć układ z wierzycielami, który był realizowany do sierpnia 2011 r. Od tego czasu toczył się spór, czy zarządca przymusowy zrealizował układ. Skarżąca wskazała, że jej sytuacja prawna uniemożliwiała jej działanie, w tym wniesienie opłat sądowych w szesnastu sprawach. W toku postępowania w sprawie prawa pomocy ustalono, że J. R. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i pobiera świadczenie rentowe z KRUS w wysokości [...] zł. Ponadto posiada dom mieszkalny o powierzchni 160 m2, dwa mieszkania (o powierzchni 51,5 m2 i 52,40 m2) oraz cztery inne nieruchomości - trzy stacje benzynowe, a także działkę gruntową o pow. 151 m2. Firma prowadzona przez skarżącą wykazuje przychody, które kształtowały się następująco: w 2011 roku [...] zł (strata [...] zł), natomiast w 2012 roku [...] zł (strata [...] zł). Jednocześnie firma uzyskała następujące przychody w poszczególnych miesiącach poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy: [...] zł w listopadzie 2012 r., [...] zł w grudniu 2012 r., [...] zł w styczniu 2013 r., [...] zł w lutym 2013 r., [...] zł w marcu 2013 r., [...] zł w kwietniu 2013 r. W dniu 12 czerwca 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem procesowym z dnia 26 czerwca 2013 r. skarżąca, zastępowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, złożyła sprzeciw od powyższego orzeczenia referendarza sądowego. Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...] marca 2013 r. (sygn. akt [...]) wynika, że uchylono układ przyjęty w postępowaniu upadłościowym w dniu [...] marca 2009 r., ogłoszono upadłość firmy skarżącej obejmującą likwidację jej majątku oraz wyznaczono sędziego komisarza oraz syndyka. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy [...]w P. powołał syndyka masy upadłości w osobie P. M. Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. syndyk masy upadłości, P. M., działając przez pełnomocnika – radcę prawnego, oświadczył, że wstępuje do postępowania przed tutejszym Sądem. Zarządzeniem z dnia [...] lutego 2014 r. wezwano syndyka do złożenia oświadczenia, czy podtrzymuje sprzeciw oraz do jego uzupełnienia poprzez dostarczenie danych o aktualnym stanie masy upadłości, jej aktywach i pasywach, wartości zgłoszonych do masy wierzytelności oraz udokumentowania tych informacji – w celu wykazania braku możliwości poniesienia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi syndyk oświadczył, że podtrzymuje przedmiotowy sprzeciw i przesłał stosowną dokumentację. Ze sprawozdania finansowego [...] J. R. w upadłości likwidacyjnej (k. [...] akt sądowych) wynika, że na dzień [...] marca 2013 r. aktywa i pasywa wynosiły [...] zł, strata netto – [...] zł, wartość środków trwałych – [...] zł, wartość kapitału podstawowego – [...] zł, zobowiązania zabezpieczone na majątku jednostki – [...] zł, przychód netto ze sprzedaży produktów i towarów (za okres od [...] stycznia do [...] marca 2013 r.) – [...] zł. W sprawozdaniu tym stwierdzono również, że w związku z ogłoszeniem upadłości likwidacyjnej, całą działalność gospodarczą należy traktować jako przewidzianą do zaniechania w następnym roku – w następnym okresie obrachunkowym. Ponadto, w dodatkowym oświadczeniu wskazano, że aktualna, zweryfikowana wysokość zobowiązań firmy, powstała po ogłoszeniu upadłości (a więc po dniu [...] września 2008 r.), wynosi [...] zł (k. [...] akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. i 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Rolą sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia z art. 245 P.p.s.a. Z nadesłanych dokumentów wynika, że w najbliższym czasie syndyk nie będzie w stanie uzyskać środków na prowadzenie postępowania sądowego, co w powiązaniu z obecnym stanem masy upadłości sprawia, że skarżąca nie jest w stanie uiścić należnej opłaty sądowej. Zauważyć bowiem należy, że w masie upadłości co prawda wykazano istnienie aktywów, jednakże ich wartość jest niższa chociażby od aktualnych zobowiązań upadłej, wynoszących [...] zł. Nadto z przesłanego sprawozdania finansowego wynika, że w związku z ogłoszeniem upadłości, obejmującej likwidację majątku skarżącej, zaniechano dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy należało uznać, że strona wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.