III SA/Po 277/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi E. C. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 7 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Kosewska /-/B. Sokołowska /-/B. Koś Decyzją z dnia 10 czerwca 2008 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu na podstawie art. 19 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 z późn. zm.) w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) odmówił E. C. przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych na rok 2007. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 11 maja 2007 r. P. C. złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. W dniu 27 listopada 2007 r. P. C. zmarł. W dniu 27 grudnia 2007 r. E. C. złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2007 w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia doręczenia decyzji w przedmiocie płatności. W dniu 28 stycznia 2008 r. E. C. złożyła odpis postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 19 grudnia 2007 r. (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu nabycia spadku, które uprawomocniło się w dniu 9 stycznia 2008 r. (w decyzji błędnie wskazano 10 stycznia 2008 r.). Zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 z późn. zm.) w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania płatności, płatności przysługują spadkobiercy, który objął w posiadanie grunty rolne, których dotyczył wniosek o przyznanie płatności i spełnia warunki do przyznania płatności. W przypadku, gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku, spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia. Decyzję w sprawie przyznania płatności wydaje się po złożeniu przez spadkobiercę prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie E. C. jako spadkobierca nie złożyła prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia, organ odmówił przyznania jej płatności na rok 2007. W dniu 19 czerwca 2008 r. E. C. złożyła pismo zatytułowane jako "prośba o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych na rok 2007", w którym uzasadniła nieterminowe złożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku koniecznością sprawowania opieki nad schorowanymi teściami w wieku 84 i 82 lata oraz niepełnosprawnym synem w wieku 14 lat i załączając zaświadczenia lekarskie. Powyższe pismo zostało potraktowane jako odwołanie, na skutek którego Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu decyzją z dnia 7 stycznia 2009 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634) oraz art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 z późn. zm.) w zw. z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy poczynił ustalenia faktyczne tożsame z ustaleniami organu pierwszej instancji przy czym wskazał - prawidłowo, iż postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 19 grudnia 2007 r. o stwierdzeniu nabycia spadku uprawomocniło się w dniu 9 stycznia 2008 r. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Organ stwierdził, że jest to czynność procesowa, a termin na jej dokonanie może zostać przywrócony w trybie art. 58 kpa. Następnie organ odwoławczy przedstawił przesłanki przywrócenia terminu w świetle art. 58 kpa i stwierdził, że E. C. nie musiała osobiście stawiać się w Biurze Powiatowym ARiMR celem dokonania wymaganej czynności, lecz wystarczyło przesłać prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku za pośrednictwem poczty. Ponadto przedstawione przez odwołującą zaświadczenia lekarskie nie uprawdopodabniają – zdaniem organu, że skarżąca nie mogła przedłożyć wymaganego dokumentu w okresie od 9 do 23 stycznia 2008 r. Organ stwierdził także, iż nawet jeśli E. C. powzięła informację o tym, że uchybiła terminowi do złożenia prawomocnego postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku dopiero z pisma Kierownika Biura Powiatowego w Poznaniu z dnia 16 maja 2008 r. informującego o możliwości zapoznania się z materiałem sprawy, to winna była złożyć prośbę o przywrócenie terminu w okresie 7 dni od dnia doręczenia jej tego pisma. Skarżąca nie uczyniła tego w powyższym terminie, lecz dopiero w odwołaniu z dnia 19 czerwca 2008 r. Natomiast zgodnie z art. 58 § 3 kpa przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie uchybionego terminu jest niedopuszczalne. W skardze na powyższą decyzję E. C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając, że pomimo, iż wielokrotnie zwracała się o informacje dotyczące toku postępowania o uzyskanie płatności w przypadku śmierci rolnika, nie została poinformowana o obowiązujących terminach, w szczególności o obowiązku dochowania terminu 14 dni do przedłożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku, a zatem złożenie tego postanowienia po terminie nastąpiło bez winy skarżącej. Skarżąca podniosła, że organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji wielokrotnie informował skarżącą o przesunięciu terminu załatwienia sprawy przy czym nie poinformował skarżącej o terminie złożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Uczynił to dopiero w piśmie z dnia 16 maja 2008 r., podczas gdy termin złożenia postanowienia upłynął w dniu 23 stycznia 2008 r. Ponadto podniosła, że jeżeli żądanie strony nie spełnia wymogów określonych w przepisach szczególnych, to organ administracyjny winien wezwać stronę do usunięcia braków na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Dopiero nieusunięcie braków w tym terminie może wywoływać negatywne dla strony skutki. Skarżąca stwierdziła także, iż nie została poinformowana o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. O takiej możliwości dowiedziała się dopiero z treści decyzji organu II instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo stwierdził, że okoliczności dotyczące braku informacji, tudzież błędnych informacji, na które powołuje się skarżąca, a także wnioski dowodowe winny zostać przedstawione już na etapie postępowania odwoławczego. Ponadto wskazał, że w dniu 16 maja 2008 r. wystosowano do beneficjentki informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem negatywnej decyzji z powodu uchybienia czternastodniowemu terminowi do złożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Skarżąca nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Gdyby stawiła się wówczas w Biurze Powiatowym, uzyskałaby pouczenie o przysługujących jej uprawnieniach i wówczas mogłaby złożyć wniosek o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności, który podlegałby rozpatrzeniu przez Kierownika Biura Powiatowego jeszcze przed wydaniem decyzji co do istoty sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę należało uwzględnić. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (aktualnie noszącej tytuł "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego") – Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm., w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności, płatności te przysługują spadkobiercy, który spełnia warunki określone w tym przepisie. W myśl art. 22 ust. 2 powyższej ustawy spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Natomiast stosownie do art. 22 ust. 4 ustawy do przedmiotowego wniosku spadkobierca dołącza: 1) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo 2) w przypadku, gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku: a) zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo b) kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. W przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 2 spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia (art. 22 ust. 5). Decyzję w sprawie przyznania płatności wydaje się po złożeniu przez spadkobiercę prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 22 ust. 8). Z powyższej regulacji wynika, że załączenie postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku jest warunkiem, bez spełnienia którego nie jest dopuszczalne wydanie decyzji w przedmiocie przyznania płatności spadkobiercy rolnika, co niewątpliwie jest podyktowane okolicznością, że dopiero za pomocą powyższego postanowienia możliwe jest potwierdzenie statusu spadkobiercy zmarłego rolnika, który ubiegał się o płatności. Czternastodniowy termin do złożenia powyższego postanowienia sądu jako załącznika do wniosku o przyznanie płatności na rzecz spadkobiercy (w odróżnieniu od terminu do złożenia samego wniosku o przyznanie płatności) ma charakter procesowy, a więc podlega przywróceniu w trybie art. 58 kpa. W niniejszej sprawie postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 19 grudnia 2007 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym P. C. uprawomocniło się w dniu 9 stycznia 2008 r., a zostało złożone przez skarżącą E. C. jako spadkobiercę w dniu 28 stycznia 2008 r., czyli z przekroczeniem powyższego terminu. Biorąc pod uwagę treść pisma skarżącej z dnia 19 czerwca 2008 r. zatytułowanego jako "prośba o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej i płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych na rok 2007", które zostało potraktowane jako odwołanie, a w którym skarżąca podaje przyczyny uchybienia czternastodniowemu terminowi do złożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, należało uznać, że w piśmie tym został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego postanowienia. Tak też zresztą stwierdził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pomimo tego przystąpił jednak do rozpoznania sprawy na skutek odwołania i wydał decyzję w przedmiocie płatności, pomijając konieczność uprzedniego rozpatrzenia przez organy administracji wniosku o przywrócenie terminu w przewidzianym trybie, a zawierając negatywną ocenę przedmiotowego wniosku w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w przedmiocie płatności. Takie działanie należy uznać za wadliwe zważywszy, że rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu winno nastąpić w drodze odrębnego postanowienia podjętego przez właściwy w sprawie organ administracji, na które służy odrębny środek zaskarżenia (art. 59 § 1 kpa, art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), a jego wydanie winno być poprzedzone stosownym postępowaniem wyjaśniającym w tym przedmiocie. W tej sytuacji wydanie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji w przedmiocie płatności przed rozpatrzeniem przez organy administracji wniosku o przywrócenie terminu do złożenia postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w trybie art. 58 i 59 kpa stanowi naruszenie art. 6, 7 oraz 8 kpa i wynikających z tych przepisów zasad: legalizmu, praworządności oraz pogłębiania zaufania do organów państwa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kwestia przywrócenia terminu do złożenia postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku ma bowiem znaczenie dla ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zastosuje się do powyższych wskazań. W pierwszej kolejności winien zostać rozpatrzony wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku zawartego w piśmie zakwalifikowanym jako odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji stosownie do art. 58 i 59 kpa. Organ administracji winien przy tym wziąć pod uwagę mające znaczenie dla rozstrzygnięcia tej kwestii okoliczności podniesione w skardze, a także wszelkie inne istotne w tym względzie okoliczności wynikające z materiału sprawy oraz ujawnione w toku postępowania. Dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania w tym przedmiocie organ odwoławczy winien przystąpić do rozpoznania odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR odmawiającej przyznania płatności do gruntów rolnych z uwzględnieniem wyników postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach oraz o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w punkcie II i III sentencji wyroku zgodnie z art. 200 oraz art. 152 p.p.s.a. /-/M. Kosewska /-/B. Sokołowska /-/B. Koś Za nieobecnego Sędziego Sędzia WSA /-/ B. Koś T.M.d