III SA/Po 277/15

Dnia 5 sierpnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik ( spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi G.G., P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu, po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia [...] sierpnia 2014 roku nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżących kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 856, ze zm.), art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej K.p.a.), art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm., zwanej dalej P.r.d.), utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] sierpnia 2014 r. uchylającą ostateczną decyzję Starosty P. z dnia [...] maja 2006 r. o rejestracji pojazdu Mercedes-Benz 124 C 2.0 E-200D na rzecz G.G. i P.B., zamieszkałych w S., zwanych dalej skarżącymi. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Skarżący złożyli w dniu [...] kwietnia 2006 r. w Starostwie Powiatowym w P. wniosek o rejestrację przedmiotowego samochodu wraz z wymaganymi dokumentami, w tym m.in. umową zakupu pojazdu z dnia [...] marca 2006 r. zawartą pomiędzy B a A, fakturę zakupu z dnia [...] kwietnia 2006 r. wystawioną przez A, dowód zapłaty akcyzy, VAT-25, dowód rejestracyjny, tłumaczenia dokumentów, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym samochodu. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Starosta P. zarejestrował wymieniony pojazd. Sprzeciwem z dnia [...] maja 2014 r. Prokurator Okręgowy w P. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] maja 2006 r. oraz o uchylenie powyższej decyzji o rejestracji pojazdu i wydanie nowej, rozstrzygającej o istocie sprawy. Prokurator wskazał, że decyzja z dnia [...] maja 2006 r. została oparta o sfałszowane dowody, na podstawie których ustalono istotne okoliczności faktyczne – posłużono się bowiem sfałszowaną umową kupna z dnia [...] marca 2006 r. oraz fakturą VAT, a także zaświadczeniem o przeprowadzonym badaniu technicznym, co zostało stwierdzone prawomocnymi wyrokami Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] kwietnia 2012 r, sygn. [...] oraz z dnia [...] stycznia 2013 r., sygn. akt [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] Starosta P. uchylił decyzję z dnia [...] maja 2006 r. w przedmiocie rejestracji przedmiotowego pojazdu oraz odmówił jego zarejestrowania. W uzasadnieniu organ wskazał przesłanki zawarte w sprzeciwie Prokuratora oraz stwierdził, że przy rejestracji pojazdu posłużono się sfałszowanymi dokumentami, które nie stanowią podstawy orzekania o rejestracji pojazdu, zatem należało uchylić decyzję o rejestracji oraz odmówić zarejestrowania pojazdu. W odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2014 r. skarżący podnieśli, iż kupując pojazd w komisie w dniu [...] kwietnia 2006 r. zostali przez sprzedających zapewnieni, że nabywany samochód jest legalnie sprowadzony z zagranicy, a dokumenty są zgodne z prawem i pozwolą na rejestrację pojazdu. Dopiero po otrzymaniu zawiadomienia pokrzywdzonego z dnia [...] lipca 2011 r. dowiedzieli się, że sprzedawca przekazał sfałszowane dokumenty. Skarżący wskazali, że kierując się otrzymaną dokumentacją oraz informacjami sprzedającego za samochód uczciwie zapłacili, będąc przekonanymi, że zostały dopełnione wszelkie formalności w zakresie rejestracji pojazdu. Jednocześnie skarżący załączyli wniosek do Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lipca 2014 r. o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowego pojazdu, który użytkowali w dobrej wierze od ponad trzech lat. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., wskazaną we wstępie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że złożone wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu dokumenty muszą być zgodne ze stanem faktycznym, natomiast załączone do wniosku umowa kupna oraz faktura VAT zostały sfałszowane, zatem została podważona istotna dla rejestracji pojazdu okoliczność posiadania tytułu własności pojazdu. Fałszywe dokumenty posłużyły również do uzyskania innych istotnych dla rejestracji pojazdu dokumentów jak VAT-25 czy dokument potwierdzający zapłatę akcyzy. Organ wskazał, że rejestracja będzie możliwa jedynie po przedłożeniu przez skarżących orzeczenia sądowego ustalającego własność pojazdu. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. kierowanym do SKO skarżący wnieśli o rozpatrzenie sprawy po rozpoznaniu przez sąd powszechny wniosku o ustalenie prawa własności przedmiotowego pojazdu. Do pisma skarżący załączyli pozew z dnia [...] grudnia 2014 r. o ustalenie prawa własności ruchomości, tj. przedmiotowego pojazdu oraz postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] listopada 2014 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem, oddalające wniosek o stwierdzenie nabycia nieruchomości, ze wskazaniem, że skarżący na podstawie art. 169 Kodeksu cywilnego są właścicielami przedmiotowego pojazdu od chwili jego nabycia. Sąd we wskazanym wyroku wskazał również, że wobec kwestionowania przez organy samorządowe dokonujące rejestracji pojazdu, skarżącym przysługuje powództwo o ustalenie prawa własności pojazdu nabytego od osoby nieuprawnionej do rozporządzania nim. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wnieśli o jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu skarżący przedstawili stan faktyczny oraz wskazali, że w dniu [...] grudnia 2014 r. złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismo z dnia [...] grudnia 2014 r. wraz z załącznikami, a decyzja SKO doręczona [...] stycznia 2015 r. nie uwzględniła ich prośby o odroczenie decyzji do czasu rozpatrzenia przez sąd pozwu o ustalenie własności. Na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2015 r. skarżący wnieśli i wywiedli jak w skardze oraz złożyli do akt kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 2015 r., sygn. akt [...], ustalającego, że skarżącym przysługuje prawo własności przedmiotowego samochodu osobowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., zwanej dalej: “p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma zatem prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał skargę za uzasadnioną. Jedną z zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznych. Decyzje te są trwałe i mogą być zmieniane lub uchylane tylko, gdy wynika to z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Instytucjami umożliwiającymi weryfikację decyzji ostatecznych są: wznowienie postępowania, uchylenie lub zmiana decyzji, stwierdzenie nieważności decyzji. Wznowienie postępowania jako instytucja procesowa pozwala na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji gdy postępowanie w którym zapadła, dotknięte zostało wadą wyczerpująco wyliczoną w przepisach. Zarzut wadliwości decyzji ostatecznej może zostać oparty tylko na enumeratywnie wymienionych przesłankach określonych w art. 145 § 1, 145a i 145 b k.p.a. Będąca przedmiotem kontroli sądowej decyzja SKO i poprzedzająca ją decyzja Starosty zapadły w wyniku uruchomienia, na skutek sprzeciwu Prokuratora, nadzwyczajnego trybu postępowania, jakim jest wznowienie postępowania. Wnosząc sprzeciw do Starosty od jego ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2006 r. w sprawie rejestracji pojazdu Mercedes-Benz 124 C 2.0 E-200D Prokurator jako podstawę wznowienia zakończonego tą decyzją wskazał art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Decyzje te zostały wydane w określonym stanie faktycznym, w oparciu o złożone wówczas dokumenty, na podstawie obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. W tym kontekście rozważenia wymaga ustalenie okoliczności o charakterze istotnym w procesie rejestracji pojazdu. Zbiór dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu został wskazany w art. 72 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, przy czym zawarty w tym unormowaniu katalog jest wyczerpujący i nie może być rozszerzony przez organy prowadzące postępowanie rejestracyjne. Trzeba także podkreślić, że obowiązek przedstawienia tych dokumentów ciąży na składającym wniosek o zarejestrowanie pojazdu. Wśród dowodów wskazujących na tytuł własności pojazdu wymienia się przede wszystkim umowę sprzedaży, umowę zamiany, umowę darowizny, umowę o dożywocie, fakturę VAT oraz prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów – Dz. U. Nr 133, poz. 1123, ze zm.). Dokumenty te muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, ale też zgodne ze stanem faktycznym. Sąd stoi na stanowisku, iż postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu nie zawęża granic tego postępowania tylko do podstawy wznowienia wyznaczonej w tym postanowieniu, a zatem przedmiotem badań i ustaleń w tym zakresie mogą być wszystkie podstawy określone w art. 145 § 1 k.p.a., z wyłączeniem przesłanki określonej w pkt 4 (wyrok NSA z dnia 15 listopada 1999 r., sygn. FSA 1/99). W niniejszej sprawie jak wynika z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 2014 r., sygn. akt [...] (w sprawie o zasiedzenie) skarżący G.G. i P.B. na podstawie art. 169 Kodeksu cywilnego są właścicielami przedmiotowego pojazdu od chwili jego nabycia. Fakt przysługiwania prawa własności przedmiotowego pojazdu skarżącym potwierdza wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 2015 r., sygn. akt [...] r. Niewątpliwie zatem skarżący byli właścicielami spornego pojazdu. Ze względu na powyższe należało uwzględnić skargę. Organ rozpatrując sprawę ponownie weźmie pod uwagę powyższe rozważania oraz zapadłe orzeczenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd orzekł w pkt. 1 wyroku o uchyleniu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c, w zw. z art.135 p.p.s.a. O kosztach postępowania (pkt II wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania decyzji (pkt III wyroku) orzeczono na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy.