III SA/Po 279/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Protokolant: ref. staż. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 grudnia 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki "A" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości o d d a l a s k a r g ę /-/M. Ławniczak /-/ B. Sokołowska /-/M. Górecka III SA/Po 279/06 U Z S A D N I E N I E W dniu [...] roku Kierownik Wydziału Rolnictwa i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego złożył w Wydziale Geodezji i Katastru tegoż urzędu wniosek o podział nieruchomości położonej w K. , obręb M. , oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerem działki [...] , powierzchni [...] ha i stanowiące własność Skarbu Państwa. Pismem z dnia [...] roku o Nr [...] Prezydent Miasta zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w powyższej sprawie Zarządcę nieruchomości tj. Spółkę "A". Po przeprowadzonym postępowaniu ,decyzją z dnia [...] roku o Nr [...] Prezydent Miasta zatwierdził projekt podziału przedmiotowej nieruchomości na dwie działki: o nr [...] i o nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano , iż projekt podziału został opracowany przez uprawnionego geodetę i miał na celu wydzielenie działki przeznaczonej do zwrotu , na podstawie art.136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku –" o gospodarce nieruchomościami "( Dz. U z roku 2004 r, Nr 261 , poz .2603 ze zmianami). W dniu [...] roku odwołanie od powyższej decyzji złożył w imieniu Spółki "A" jej radca prawny , podnosząc argument , iż nieruchomość nabyta została w drodze umowy kupna- sprzedaży , a nie wywłaszczenia. Odwołujący się podkreślił nadto , iż roszczenie o zwrot nieruchomości jest sporne i z tego powodu nie można przeprowadzić podziału nieruchomości przed prawomocnym orzeczeniem o jej zwrocie. Po rozpoznaniu środka odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] roku ,o Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano , iż jeżeli przedmiotem postępowania o zwrot jest część nieruchomości , to część ta musi zostać wcześniej wydzielona geodezyjnie z nieruchomości w trybie przepisów o podziale nieruchomości . Przy czym organ wskazał , że przepis artykułu 95 pkt. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku " o gospodarce nieruchomościami "( Dz. U z roku 2004 . Nr 261 , poz 2603 ze zmianami) stanowi , iż podział nieruchomości , niezależnie od ustaleń planu miejscowego może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów tejże ustawy. Organ odwoławczy podniósł nadto ,iż postępowanie podziałowe ma na celu wyodrębnienie i zidentyfikowanie przedmiotu postępowania o zwrot nieruchomości , o którym mowa w art. 136 ust.3 w/w regulacji i nie przesądza o własności wydzielonych w ten sposób nieruchomości. W imieniu Spółki "A" skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył jej radca prawny. Skarga , podobnie jak odwołanie podnosi zarzut przedwczesnego orzekania o podziale nieruchomości - przed prawomocnym i ostatecznym orzeczeniem o zwrocie nieruchomości byłym właścicielom. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w decyzji organu II instancji , podkreślając , iż w skardze podniesiono te same argumenty co w odwołaniu od decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do dyspozycji art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku " Prawo o ustroju sądów administracyjnych" ( Dz. U Nr 153, poz 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji pod względem zgodności wydanych decyzji z prawem. Kontrola legalności decyzji dotyczy zgodności z prawem zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Przede wszystkim należy zaznaczyć , że tryb podziału nieruchomości normuje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 roku " o gospodarce nieruchomościami"( Dz. U z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zmianami). Artykuł 93 ust.4 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonych orzeczeń stanowił ,że " zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego , z wyjątkiem podziałów , o których mowa w art.95 , opiniuje wójt, burmistrz , albo prezydent miasta . W przypadku podziału nieruchomości położonej na obszarze ,dla którego brak jest planu miejscowego , opinia dotyczy spełnienia warunków , o których mowa w art. 94 ust 1". Zastrzeżenie odnoszące się do art.95 tej ustawy obejmuje między innymi sytuacje , gdy " niezależnie od ustaleń planu miejscowego podział nieruchomości może nastąpić w celu(...) 4) realizacji roszczeń do części nieruchomości , wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub odrębnych ustaw ". Ustawodawca jednoznacznie wskazał powody i zasady podziału nieruchomości w różnych stanach prawnych , niezależnie od uregulowań planu miejscowego, przewidując- co oczywiste- także zwrot jedynie części nieruchomości. Domaganie się zwrotu nieruchomości jest realizacją roszczenia opartego na przepisach powyższej ustawy , albowiem takiego terminu wprost użył ustawodawca w art. 229 .Inaczej mówiąc , domaganie się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości uzasadnia dokonanie jej podziału , przy czym do postępowania podziałowego w takim wypadku nie ma zastosowania tryb opiniowania o zgodności takiego podziału z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi, o jakich mowa w art. 93 ust.4 ustawy " o gospodarce nieruchomościami". Podział , który dokonywany jest w trybie postępowania administracyjnego w tym konkretnym wypadku ma na celu wydzielenie w trybie art.95 pkt 4 niewykorzystanej części nieruchomości , a następnie jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego , że okoliczność, iż nieruchomość została nabyta w drodze umowy kupna-sprzedaży poddaje w wątpliwość skuteczność roszczenia o zwrot części nieruchomości. Otóż w niniejszym postępowaniu Sąd nie bada, ani nie ocenia zasadności roszczeń o zwrot wywłaszczonych nieruchomości , a jedynie legalność decyzji podziałowej . Niemniej w tym zakresie Sąd zwraca uwagę na treść art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku " o gospodarce nieruchomościami". Mianowicie artykuł ten konstruuje w sposób wyczerpujący zakres odesłania i zawartego w nim wyliczenia aktów normatywnych odejmujących w swoim czasie własność nieruchomości. Podzielić należy pogląd , iż przez termin wywłaszczenie należy rozumieć władcze odjęcie prawa własności lub innego prawa rzeczowego w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, a nie nieruchomości nabyte dla realizacji celów publicznych w drodze umowy cywilnoprawnej. Niemniej wyjątek od tej zasady stanowi właśnie art. 216 cytowanej ustawy, w którym jest mowa o nieruchomościach przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa pod rządami wymienionych w nim ustaw. Wynika z tego jednoznacznie , iż dopuszczalny jest zwrot niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie i na jakiej podstawie prawnej. W przepisie użyto sformułowania "zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części " , a nie " zwrot wywłaszczonej na podstawie przepisów niniejszej ustawy nieruchomości lub jej części" . Ustawodawca jednoznacznie wskazał , iż brak decyzji wywłaszczeniowej nie wyklucza stosowania przepisów art.136 i 137 omawianej ustawy. Nabycie nieruchomości także na podstawie umowy cywilnoprawnej rodzi roszczenia wynikające z tych przepisów. Powyższe rozważania mają jednak charakter uboczny w stosunku do przedmiotu niniejszego postępowania i odnoszą się jedynie do zarzutu skargi w części dotyczącej nabycia nieruchomości w drodze umowy kupna- sprzedaży, a nie wywłaszczenia. W ocenie Sądu postępowanie podziałowe ma na celu jedynie wyodrębnienie i zidentyfikowanie przedmiotu postępowania ; nie przesądza ono ani o własności wydzielonych w ten sposób działek, ani przede wszystkim nie stanowi o zasadności roszczenia o zwrot części nieruchomości. Wobec powyższego- domaganie się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości uzasadnia dokonanie jej podziału. Czynności takiej należy dokonać, aby wydzielić z dotychczas istniejącej i oznaczonej jednej działki ewidencyjnej nowo utworzonych dwóch lub więcej działek ewidencyjnych , po dokonaniu pomiaru i nadaniu im nowego oznaczenia wraz z powierzchnią. Skoro bowiem przedmiotem postępowania o zwrot jest część, a nie cała nieruchomość- to część ta musi zostać wcześniej wydzielona geodezyjnie z nieruchomości w trybie przepisów o podziale nieruchomości. Tym samym nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżącego ,ze decyzja podziałowa winna być decyzją wykonawczą w stosunku do decyzji wywłaszczeniowej. Uwzględniając powyższe oraz całość zebranego materiału dowodowego Sąd orzekł o oddaleniu skargi. /-/M. Ławniczak /-/B. Sokołowska /-/M. Górecka (za nieobecnego Sędziego /-/ B. Sokołowska)