III SA/Po 279/16
WyrokWSA w Poznaniu2016-06-29
Skład orzekający: Marek Sachajko, Beata Sokołowska, Szymon Widłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, nie badając wnikliwie dowodów przedstawionych przez stronę skarżącą, które miały potwierdzić rzeczywistą uprawę rzepaku ozimego w 2013 roku zamiast zadeklarowanej pszenicy jarej?Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, w szczególności zasadę dwuinstancyjności i obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez bezkrytyczne powielenie argumentacji organu pierwszej instancji i nieuwzględnienie dowodów przedstawionych przez stronę skarżącą. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na konieczność ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy z uwzględnieniem wszystkich dowodów i zasadą przekonywania.Stan faktyczny
Skarżący Ł P ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Organ pierwszej instancji przyznał płatność w pomniejszonej wysokości, stwierdzając brak przestrzegania wymogu programu uprawy roślin z trzech grup upraw w wariancie 1.1. Skarżący w odwołaniu podniósł, że w 2013 roku na jednej z działek uprawiał rzepak ozimy, a nie zadeklarowaną pszenicę jarą, załączając dowody potwierdzające jego stanowisko. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając brak możliwości potwierdzenia okoliczności z odwołania i podkreślając wiarygodność wniosku. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając organom nieuwzględnienie przedstawionych dowodów.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka - Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi Ł P na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] , na podstawie art. 20 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na latach 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.) w zw. z § 2, § 3, § 5, § 11, § 20, § 26, § 10 pkt. 1, § 12 ust. 1, § 15 ust. 2 i § 38 ust. 1-5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), przyznał Ł płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł z tytułu :
1. 1 – zrównoważony sposób gospodarowania
1. Wariant 1.1 – zrównoważony sposób gospodarowania za powierzchnię uwzględnioną w płatności tj. [...] ha/rok.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał , że dla wariantu 1.1 – zrównoważony
sposób gospodarowania zadeklarowano powierzchnię [...] ha a uwzględniono powierzchnię [...] ha. W wyniku kontroli administracyjnej na działce rolnej ([...] ) objętej realizacją wariantu 1.1 na podstawie wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 i poprzednich wniosków o przyznanie płatności w latach 2011-2014 stwierdzono brak przestrzegania wymogu realizacji programu uprawy rośliny z trzech grup upraw ( kod nieprawidłowości S 1 ). Wobec tego zastosowano zmniejszenia obliczone na podstawie § 38 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. W ramach wariantu 1.1 zastosowano sankcję w wysokości [...]%. Łączna kwota zmniejszeń wyniosła [...] zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji Ł podniósł, że w roku 2013 dla działki ewidencyjnej [...] ( działka rolna [...]) przez pomyłkę wpisano błędnie jako rodzaj upraw pszenicę jarą, podczas gdy na działce rolnej [...] był uprawiany rzepak ozimy. W celu potwierdzenia tej uprawy strona załączyła do odwołania kopie faktury zakupu materiału siewnego rzepaku ozimego w roku 2013 ( na obsiew [...] ha ), faktury zakupu środków ochrony roślin, faktury sprzedaży zebranego rzepaku [...] oraz kopię zawartej polisy ubezpieczeniowej na skutki złego przezimowania oraz wiosennych przymrozków. Strona wniosła o przeanalizowanie zasiewów na działce [...] na przestrzeni 5 lat uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...]utrzymał w mocy decyzję organu
I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał m. in., że zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w ramach realizacji wariantu 1.1 należy przestrzegać prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Ten wymóg obowiązywał również w 2011 r. kiedy wnioskodawca rozpoczął realizację programu rolnośrodowiskowego. Po analizie wniosków o płatność rolnośrodowiskową za lata 2011 do 2015 organ stwierdził, że na działce rolnej [...] o pow. 1,80 ha uprawiano w 2011 pszenicę ozimą a na działce rolnej [...] o pow. 7,40 ha buraka cukrowego, w 2012 na działce rolnej [...] o pow. 1,80 ha pszenicę jarą a na działce rolnej [...] o pow. 7,40 ha jęczmień jary, w 2013 na działce rolnej [...] o pow. 9,20 ha pszenicę jarą, w 2014 r. na działce rolnej [...] ( 9.20 ha ) pszenicę ozimą, a w 2015 na działce rolnej [...]na powierzchni 1,32 ha jęczmień jary z grochem, na działce [...] ( 7,88 ha ) buraka cukrowego. Z tego względu na powierzchni [...] ha spełniono wymóg przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin, a na powierzchni [...] ha zastosowano tylko dwie grupy roślin.
Odnosząc się do zarzutów odwołania i błędnej deklaracji dotyczącej działki rolnej [...] w 2013 r. organ odwoławczy stwierdził, że w ówcześnie prowadzonym postępowaniu strona winna zadeklarować uprawę rzepaku, czego nie uczyniła. Zdaniem organu brak jest możliwości potwierdzenia okoliczności z odwołania, tym bardziej, że w 2013 r. wnioskodawca nie wniósł uwag po otrzymaniu decyzji przyznających wsparcie z zadeklarowaną rośliną – pszenicą jarą.
Dyrektor OR ARiMR podkreślił, że wniosek o przyznanie płatności jest dowodem o największym walorze wiarygodności. Organ I instancji ustalił nieprawidłowość na działce [...] na powierzchni [...] ha, dlatego płatność rolnośrodowiskową należało pomniejszyć o kwotę [...] zł ([...]
% ). Zdaniem organu odwoławczego kierownik BP ARiMR wziął pod uwagę całokształt dowodów i okoliczności podnoszonych w sprawie i ocenił je kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Ł zarzucił organowi brak wnikliwego rozpatrzenia sprawy i bezkrytyczne powielenie argumentacji zawartej w decyzji organu I instancji, nieuwzględnienie ani nieprzeanalizowanie przedstawionych przez niego dowodów.
Strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o prawidłowe ustalenie dopłaty na rok 2015 r., uwzględniającej stan rzeczywisty sprawy czyli fakt, że w 2013 roku działka rolna [...] o pow. [...] ha była obsiana rzepakiem ozimym.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ nie odniósł się do zarzutów odwołania w zakresie tego, iż w 2013 r. na działce rolnej [...] ( działka ewidencyjna [...] ) uprawiał rzepak ozimy, a zatem dane podane we wniosku na ten rok były niezgodne ze stanem faktycznym upraw. Błędnie wpisano na działce rolnej [...] uprawę pszenicy jarej i choć strona nie potrafi znaleźć racjonalnego wytłumaczenia zaistniałej niefortunnej omyłki to zarówno z przedstawionych w odwołaniu dokumentów, jak i prowadzonej przez skarżącego i jego doradcę dokumentacji jednoznacznie wynika, że zgodnie z tabelą 2 planu rolnośrodowiskowego określającą planowane zmianowanie roślin na działce [...] w 2013 r. faktycznie posiano rzepak ozimy.
Strona powołała się na następujące dokumenty : polisę wraz z wnioskiem do polisy obejmującą okres od 16 października 2012 r. do 15 października 2013 r., fakturę zakupu nasion rzepaku, fakturę sprzedaży plonu rzepaku z działek [...]w 2013 r., plan nawozowy i bilans azotu, rejestr działalności rolnośrodowiskowej, ewidencję chemicznych zabiegów ochrony roślin, plan rolnośrodowiskowy – tabela nr 2, których kopie załączono do skargi.
Skarżący wskazał też, że fakt uprawiania w 2013 r. rzepaku mogą także potwierdzić świadkowie – P i P.
Ł podał również, że sam organ stwierdził, że deklarowana przez niego w 2013 r. na działce [...] uprawa nie stanowiła samoistnie podstawy do jej kwestionowania, skoro zaś Agencja nie kwestionowała jego deklaracji, to uważał, że wszystko jest w porządku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji.
Organ dodał ponadto, że sam zakup nasion nie może być dowodem na ich wysianie. Również polisa ubezpieczeniowa z października 2012 r. obejmująca rzepak ozimy nie może być podstawą uchylenia decyzji, bowiem w dniu 15 maja 2013 r. wnioskodawca zadeklarował jęczmień jary.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje :
Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarga ma uzasadnione podstawy.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność wydania decyzji o przyznaniu stronie płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.
Podstawę prawną przyznania powyższej płatności stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.)
W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;
3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;
4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia plan działalności rolnośrodowiskowej sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwanej dalej "ustawą", na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją". Jeżeli plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w tym terminie, uznaje się, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane od dnia 15 marca danego roku.
Podstawą kwalifikowania się do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej jest więc, przede wszystkim, faktyczne realizowanie przez danego producenta rolnego zobowiązania rolnośrodowiskowego obejmującego wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.
Z załącznika nr 3 do powyższego rozporządzenia wynika m. in. wymóg przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że Ł w 2011 r. rozpoczął realizację 5-letniego programu rolnośrodowiskowego. Skarżący deklarował we wniosku o płatność rolnośrodowiskową realizację pakietu :
1. – rolnictwo zrównoważone
1.1 Wariant 1.1 – zrównoważony sposób gospodarowania
Organ nie dokonywał kontroli gospodarstwa ( działek rolnych ) strony na miejscu.
W wyniku kontroli administracyjnej na działce rolnej [...] objętej realizacją wariantu 1.1 na podstawie wniosku o przyznanie płatności za rok 2015 i poprzednich wniosków o przyznanie tej płatności stwierdzono natomiast brak przestrzegania prawidłowego doboru następstwa roślin w płodozmianie, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin. Zdaniem organów strona zadeklarowała jedynie rośliny z dwóch grup upraw tj. zbożowych i okopowych.
Zgodnie z treścią wniosku na działce rolnej [...] o pow. 1,80 ha uprawiano w 2011 r. pszenicę ozimą a na działce rolnej [...] ( pow. 7,40 ha ) buraka cukrowego, w 2012 r. na działce rolnej [...] pszenicę jarą a na działce rolnej [...] jęczmień jary, w 2013 r. na działce rolnej [...] ( 9,20 ha ) pszenicę jarą, w 2014 r. na działce rolnej [...] ( 9,20 ha) pszenicę ozimą, a w 2015 r. na działce rolnej [...] ( pow. 1,32 ha ) jęczmień jary z grochem ( mieszanka zbożowo-strączkowa ), na działce rolnej [...] na pow. [...] ha buraka cukrowego. Z tego względu, w ocenie organu II instancji, na powierzchni [...]ha spełniono wymóg przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin, a na powierzchni [...] ha zastosowano tylko dwie grupy roślin. Organy nie znalazły podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca w prawidłowy sposób dokonał zmianowania upraw w pięcioletnim okresie realizacji programu rolnośrodowiskowego.
Wobec tego zastosowano zmniejszenia płatności obliczone na podstawie § 38 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. Zastosowano sankcję i pomniejszono płatność za 2015 r. o kwotę [...] zł.
W odwołaniu skarżący podnosił m. in., że w roku 2013 dla działki ewidencyjnej [...] (działka rolna [...]) przez pomyłkę wpisano błędnie jako rodzaj upraw pszenicę jarą, podczas gdy na działce [...] faktycznie był uprawiany rzepak ozimy. W celu potwierdzenia tej uprawy strona załączyła do odwołania : kopie faktury zakupu materiału siewnego rzepaku ozimego w roku 2013 ( na obsiew [...] ha ), faktury zakupu środków ochrony roślin, faktury sprzedaży zebranego rzepaku ([...] t ), kopię zawartej polisy ubezpieczeniowej na skutki złego przezimowania i wiosennych przymrozków oraz wniosek do polisy, w którym wskazano również działki ewidencyjne [...]. Strona wniosła o ponowne przeanalizowanie zasiewów na działce [...] na przestrzeni 5 lat uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym.
Odnosząc się do powyższych zarzutów Dyrektor OR ARiMR stwierdził jedynie, że to wnioskodawca winny był na etapie ówcześnie prowadzonego postępowania dokonać zmiany deklarowanych roślin, aby zadośćuczynić zobowiązaniu z ostatniej strony wniosku do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie, a w szczególności, gdy dotyczyła ona wykorzystania gruntów rolnych czy wielkości upraw. Według organu II instancji brak jest możliwości potwierdzenia okoliczności z odwołania tym bardziej, że w 2013 r. Ł nie wniósł uwag po otrzymaniu decyzji przyznającej wsparcie z zadeklarowaną pszenicą jarą.
W odpowiedzi na skargę organ stwierdził bardzo ogólnie, że sam zakup nasion nie może być dowodem, iż zostały one wysiane. Również polisa ubezpieczeniowa obejmująca rzepak ozimy nie może być podstawą uchylenia decyzji, bowiem "Pan P (powinno być P) w dniu 15 maja 2013 r. zadeklarował jęczmień jary (powinno być pszenicę), co w ocenie organu II instancji wskazuje, iż nawet jeśli w październiku 2012 r. była na spornej działce rolnej uprawa rzepaku ozimego to nie utrzymała się i w maju 2013 r. zadeklarowano uprawę zgodnie ze stanem faktycznym tj, pszenicę jarą". Organ podkreślił też ponownie, że wniosek jest dowodem o największym walorze wiarygodności.
W opinii Sądu analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że ustalenia faktyczne organu odwoławczego nie uwzględniły całego materiału dowodowego, w tym wszystkich dowodów na które powołała się strona w odwołaniu.
Wnioski organu II instancji nie zostały więc poprzedzone wnikliwą analizą i oceną dokumentów przedłożonych przez odwołującego.
W tym miejscu warto więc przypomnieć, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 kpa. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji. Rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Nie może ograniczać się do stanu sprawy z daty wydawania decyzji przez organ I instancji, lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania. Organ II instancji ma obowiązek ustosunkować się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich żądań strony.
Wskazać należy także na przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (t.j. Dz. U. 2013.173)
Zgodnie z art. 21 ust. 1 tej ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
W myśl art. 21 ust. 2 ustawy w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, organ przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Z kolei strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy ).
Z powyższych przepisów wynika zatem jednoznacznie, że organ nie musi z urzędu gromadzić całego materiału dowodowego, ale z pewnością ma obowiązek odnieść się wnikliwie i wyczerpująco do dowodów zaoferowanych przez stronę. Organ II instancji zaniechał jednak tego rodzaju czynności, przez co naruszył przepisy procesowe. Dopiero bowiem w odpowiedzi na skargę ( a więc zbyt późno ) Dyrektor OR ARiMR odniósł się wybiórczo tylko do części dokumentów przedłożonych przez skarżącego i do tego, w ocenie Sądu, niedokładnie, choć strona wskazuje na wzajemną spójność wszystkich dowodów.
Podstawą przyznania płatności jest, przede wszystkim, faktyczne realizowanie na zadeklarowanych działkach 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów prawa. Skarżący twierdzi, że podał we wniosku pomyłkowo dane dotyczące prowadzonej w 2013 r. uprawy na działce [...] (uprawa pszenicy jarej a nie rzepaku ozimego). Nie jest to oczywista omyłka czy błąd o czysto pisarskim charakterze. Nie był to również błąd, który mógł być wykryty na skutek kontroli spójności (wzajemnie wykluczające się informacje).
Istotne, zdaniem Sądu, jest natomiast to, że deklarowana w 2013 r. przez stronę uprawa na działce rolnej [...], jak przyznał sam organ, nie stanowiła nieprawidłowości podlegającej wyjaśnieniu. Tak więc płatność rolnośrodowiskowa za ten rok przysługiwałaby wnioskodawcy niezależnie od tego, czy deklaracja dotyczyłaby uprawy zboża ( tzn. pszenica jara ), czy rzepaku ozimego, który według strony był wówczas na powyższej działce rzeczywiście uprawiany.
Należy wobec tego podkreślić, że niezależnie od danych we wniosku z 2013 r. organ II instancji winien wnikliwie i wszechstronnie zbadać, czy skarżący jako wnioskodawca spełniał kryteria z powołanego wcześniej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju dotyczące faktycznej realizacji planu rolnośrodowiskowego w perspektywie 5-letniej. Błędnie wypełniony wniosek nie musi bowiem automatycznie oznaczać nierealizowania takiego programu zgodnie z wymogami prawa. W każdej sprawie należy podchodzić indywidualnie do wniosku danego producenta i składanych przez niego dowodów, tak aby przeanalizować wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla przyznania, pomniejszenia lub odmowy przyznania płatności.
Zgodzić należy się z organami, że wniosek danego producenta jest bardzo ważnym środkiem dowodowym w sprawie, ale nie ma decydującego znaczenia w tym sensie, że podane w nim dane mogą ( a czasami muszą ) być weryfikowane w toku prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego. Wniosek taki podlega zatem kontroli i merytorycznej ocenie organu. Jeżeli dane podane we wniosku wydają się prawidłowe, a w wyniku kontroli administracyjnej czy kontroli na miejscu okaże się inaczej to organ nie przyjmuje jako podstawy swojego faktycznego rozstrzygnięcia wyłącznie danych z wniosku. Uwzględnia zaś te okoliczności, które ustali w trakcie postępowania dowodowego na gruncie konkretnej sprawy.
Skarżący podał we wniosku z 2013 r. na działce rolnej [...] uprawę pszenicy jarej, chociaż twierdził konsekwentnie w toku przedmiotowego postępowania, że uprawiał wtedy rzepak ozimy, co oznaczało prawidłową realizację 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Jeszcze raz podkreślić trzeba, że do odwołania strona załączyła szereg dowodów, które jej zdaniem miały obrazować te tezy – były to kopie faktury zakupu materiału siewnego rzepaku ozimego w roku 2013 ( na obsiew [...] ha ), faktury zakupu środków ochrony roślin, faktury sprzedaży zebranego rzepaku [...]oraz kopia polisy ubezpieczeniowej z 2012 r. wraz z wnioskiem.
Skoro obok danych zawartych we wnioskach, a szczególnie we wniosku z 2013r. istotne dla sprawy były okoliczności dotyczące faktycznej uprawy prowadzonej na działce rolnej w 2013 r. to organ odwoławczy winien to zbadać i zgodnie z art. 107 § 3 kpa wskazać w swojej decyzji fakty, które uznano za udowodnione, dowody, na których się oparto oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Organ II instancji nie analizował natomiast i nie ocenił dokumentów przedłożonych przez stronę, stwierdzając przedwcześnie i zbyt arbitralnie, że przesądzającą moc dowodową w sprawie miały wyłącznie dane wskazane przez stronę we wniosku o płatność za 2013 r. Organ II instancji stwierdził, że tezy skarżącego dotyczące uprawy rzepaku ozimego w 2013 r. na działce [...] nie mogą zostać zweryfikowane, co nie było poprzedzone oceną całości materiału dowodowego sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor OR ARiMR winien uwzględnić powyższe rozważania i uwagi Sądu, będące jednocześnie wskazaniem co do dalszego postępowania organu w sprawie. Przede wszystkim obowiązkiem organu będzie ocena przedłożonych przez stronę dokumentów, w tym załączonych do skargi ( m. in. rejestr działalności rolnośrodowiskowej ), i jednoznaczne ustalenie, czy strona realizowała prawidłowo 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, czy też były podstawy do pomniejszenia płatności za rok 2015. Stanowisko organu powinno być prawidłowo uzasadnione bez naruszenia zasady przekonywania z art. 11 kpa.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.,), dalej p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I wyroku.
O zwrocie kosztów sądowych stronie skarżącej postanowiono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. – jak w pkt. II sentencji orzeczenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło