III SA/Po 28/17

Dnia 18 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi G. F. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku akcyzowego oddala skargę Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z [...] listopada 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia G. F. (dalej: "strona") od postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] lipca 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, utrzymał w mocy postanowienie organu podatkowego I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Strona w dniu [...] lipca 2009 r., w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego, kempingowego FIAT, o numerze VIN [...], złożyła deklarację uproszczoną, w której wykazała zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w wysokości [...] zł. W deklaracji, jako dzień powstania obowiązku podatkowego podany został [...] lipca 2009 r. Podatek akcyzowy uiszczono [...] lipca 2009 r. Pismem z [...] maja 2016 r. strona zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego w P. o wszczęcie postępowania podatkowego w przedmiocie zwrotu nienależnie uiszczonego podatku akcyzowego, podkreślając niezgodność z prawem unijnym polskiego ustawodawstwa w zakresie, w jakim przewiduje powstanie obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Naczelnik Urzędu Celnego w P. postanowieniem z [...] lipca 2016 r. odmówił stronie wszczęcia postępowania wskazując, że zobowiązanie podatkowe przedawniło się z upływem 31 grudnia 2014 r. i wówczas wygasło prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty z tego tytułu. W zażaleniu strona nie zgodziła się z wydanym postanowieniem twierdząc, że stoi ono w sprzeczności z jej wolą prowadzenia postępowania. Podkreśliła, że nie wystąpiła o zwrot podatku akcyzowego, skoro sporną kwotę wpłaciła mimo braku obowiązku podatkowego. Kwota, której żąda wpłacona została bez podstawy prawnej, co spowodowało powstanie u żalącego się roszczenia cywilnoprawnego. Zanim jednak strona wystąpiła ze stosownym roszczeniem do sądu powszechnego podjęła próbę polubownego rozwiązania sporu. Strona ponownie zwróciła uwagę na niezgodność polskiego ustawodawstwa z prawem Unii Europejskiej. Dyrektor Izby Celnej, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, wskazał, że wniosek strony nie mógł być rozpatrywany na podstawie przepisów prawa cywilnego, bowiem w zakresie tego rodzaju spraw właściwe są sądy powszechne, a nie organy podatkowe. Organ wskazał, że ustawa z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym określa opodatkowanie tym podatkiem samochodów osobowych. Zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 2 przedmiotem opodatkowania jest nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Samochody osobowe nie stanowią przy tym wyrobów akcyzowych, a są innymi wyrobami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Podstawa ich opodatkowania nie wynika zatem z art. 8 ust. 1 pkt 4 przywołanej ustawy, lecz z art. 100 ust. 1 pkt 2. W ocenie organu celnego nie jest jednocześnie sprzeczne z prawem unijnym samo opodatkowanie podatkiem akcyzowym wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów. Zgodność przepisów ustawy o podatku akcyzowym z zasadą niedyskryminacji podatkowej będzie zachowana, gdy samochody osobowe nabywane lokalnie i wewnątrzwspólnotowo obciążone będą w tym samym stopniu. W wyroku ETS z 18 stycznia 2007 r., C-313/05, wskazano, że podatek akcyzowy, taki jak ustanowiony w Polsce, który jest nakładany na wszystkie pojazdy osobowe nie w związku z przekroczeniem przez nie granicy, lecz w związku z ich pierwszą rejestracją na terytorium państwa członkowskiego, nie stanowi cła przywozowego ani opłaty o skutku równoważnym, lecz jest częścią ogólnego, wewnętrznego systemu opodatkowania towarów. Organ podatkowy zauważył, że strona zgodnie z przepisami prawa złożyła deklarację uproszczoną z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu kempingowego FIAT i uiściła należny podatek. Zobowiązanie podatkowe określone w deklaracji powstało z mocy prawa w trybie art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wniosek o zwrot tego podatku należy wobec powyższego rozpatrzyć na podstawie Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku akcyzowym. W sytuacji kwestionowania przez stronę zgodności przepisów krajowych z prawem unijnym okoliczność ta może stanowić podstawę stwierdzenia nadpłaty jedynie na podstawie art. 75 Ordynacji podatkowej. Jako że w rozpatrywanym przypadku zobowiązanie podatkowe przedawniło się z upływem 31 grudnia 2014 r., strona występując z wnioskiem [...] maja 2016 r. uczyniła to po upływie terminu do dokonania tej czynności. Spowodowało to konieczność odmowy wszczęcia postępowania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący zarzucił organowi podatkowemu ograniczenie się wyłącznie do przepisów prawa procesowego z pominięciem prawa materialnego. Dyrektor Izby Celnej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. W piśmie procesowym z [...] maja 2017 r. skarżący ponownie wskazał na niezgodność polskiego ustawodawstwa z prawem unijnym podnosząc, że opodatkowanie nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych wprowadza pojęcie granic pomiędzy państwami członkowskimi przy przemieszczaniu towarów. W ocenie skarżącego zachodzi konieczność odmowy zastosowania prawa krajowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej z [...] listopada 2016 r. nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który w świetle art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), uzasadniałby wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Postanowienie to nie jest także dotknięte jakąkolwiek wadą, która zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oznaczałaby konieczność stwierdzenia jego nieważności. W pierwszej kolejności odnieść trzeba się do stanowiska skarżącego wyrażanego jeszcze na etapie postępowania przed organem podatkowym, a zawartego w środku zaskarżenia od postanowienia pierwszoinstancyjnego. Skarżący wskazał tam bowiem, że jego intencją przy złożeniu pisma z [...] maja 2016 r. nie było wszczęcie postępowania podatkowego zmierzającego do stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym, lecz próba polubownego załatwienia sporu z organem podatkowym, przed wywiedzeniem powództwa do sądu powszechnego. Podnieść trzeba, że twierdzenie to pozostaje nie tylko w oczywistej sprzeczności z treścią pisma z [...] maja 2016 r., w którym skarżący wyraźnie podał – "wnoszę o wszczęcie postępowania podatkowego w zakresie zwrotu kwoty [...]zł", lecz nadto nie znajduje poparcia w okolicznościach kontrolowanej sprawy. Zauważyć przy tym należy, że okoliczności faktyczne pozostają pomiędzy stronami niniejszego postępowania bezsporne. Skarżący konsekwentnie pomija, że nie jest tak, aby uiszczona przez niego kwota podatku akcyzowego wpłacona została na konto właściwego organu celnego bez jakiejkolwiek podstawy, skoro stanowiła ona rozliczenie złożonej przez skarżącego dnia [...] lipca 2009 r. deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego w dniu [...] lipca 2009 r. samochodu osobowego, w której to deklaracji skarżący osobiście wykazał podatek akcyzowy należny do zapłaty w kwocie [...]zł. To działanie skarżącego znajdowało zresztą umocowanie w przepisach prawa podatkowego. Zgodnie bowiem z art. 100 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11, dalej: "u.p.a.") w przypadku samochodu osobowego przedmiotem opodatkowania akcyzą jest nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Obowiązek podatkowy w takim przypadku powstaje z dniem przemieszczenia samochodu osobowego z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju – jeżeli nabycie prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel nastąpiło przed przemieszczeniem samochodu na terytorium kraju (art. 101 ust. 2 pkt 1 u.p.a.). Podatnik, o czym stanowi już art. 106 ust. 2 u.p.a., obowiązany jest natomiast po dokonaniu jego przemieszczenia na terytorium kraju, bez wezwania organu podatkowego złożyć deklarację uproszczoną, według ustalonego wzoru, właściwemu naczelnikowi urzędu celnego w terminie 14 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego, nie później jednak niż w dniu rejestracji samochodu osobowego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym – co też uczynił skarżący. Mając powyższe na względzie, podkreślając zwłaszcza, że skarżący uiszczając na rzecz organu podatkowego wskazaną powyżej kwotę działał w przekonaniu, że wykonuje ciążący na nim obowiązek podatkowy – co jednoznacznie wynika z przywołanych okoliczności – celem zakwestionowania należności zapłaconego w ten sposób podatku, wykazanego w deklaracji uproszczonej AKC-U, koniecznym pozostaje sięgnięcie do regulacji ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.). To bowiem ta ustawa przewiduje procedurę zwrotu nadpłaty, za którą uważa się między innymi kwotę nienależnie zapłaconego podatku (art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Z uwagi jednak na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego organ podatkowy prawidłowo odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w tak zakreślonym przedmiocie. Zgodnie z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Jako że w kontrolowanej sprawie obowiązek podatkowy powstał [...] lipca 2009 r. termin przedawnienia zobowiązania podatkowego upłynął 31 grudnia 2014 r. (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej). Prawo skarżącego do wystąpienia z wnioskiem w przedmiotowej sprawie w konsekwencji wygasło, przez co skarżący nie mógł skutecznie ubiegać się o wszczęcie postępowania. Organ podatkowy prawidłowo zatem, działając na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, odmówił wszczęcia postępowania. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 Ordynacji podatkowej (to jest żądanie wszczęcia postępowania – przyp. tut. Sądu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W powyższych okolicznościach odniesienie się do meritum sprawy i podnoszonych przez skarżącego zarzutów wskazujących na niezgodność polskiego ustawodawstwa z prawem unijnym jest niedopuszczalne. Kwestia ta mogłaby stanowić przedmiot rozważań jedynie w ramach postępowania w sprawie stwierdzenia na rzecz skarżącego nadpłaty w podatku akcyzowym, którego wszczęcia prawidłowo skarżącemu odmówiono. W konsekwencji także tut. Sąd nie może odnieść się do merytorycznych zarzutów podnoszonych w powyższym zakresie przez skarżącego. Nie jest natomiast trafny zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu podatkowego I instancji, przywołuje podstawę prawną, którą był przepis prawa procesowego – art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Podkreślić trzeba, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie kwestii procesowej – wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty – wobec czego oczekiwanie przez skarżącego jego wydania w oparciu o przepisy prawa materialnego nie jest uzasadnione. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalono skargę.