III SA/Po 28/20

Dnia 1 października 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki A w P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] listopada 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z [...] listopada 2019 r. Dyrektor WOR ARiMR w P. utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w P. z dnia [...] maja 2019 r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020. Organ wskazał, że strona złożyła wniosek w dniu [...] czerwca 2018 r. o płatności wraz z załącznikiem. Spółka ubiegała się o przyznanie płatności na realizację pakietu 4 – cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach [...] w wariancie 4.6.2. torfowiska – wymogi obowiązkowe i uzupełniające na pow. [...] ha. Do płatności zadeklarowano działki A 1 o pow. [...] ha – dz. ewid. [...] oraz działkę B 1 o pow. [...] ha dz. ewid. [...]. W sprawie dopuszczono dowód z kontroli działek dokonanej w daniach [...]-[...] marca 2017 r. u poprzedniego użytkownika. Co do działki [...] stwierdzono teren bagienny – nieużytkowanie rolnicze od minimum 3 lat. I w związku z tym w przypadku tej działki o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] ha stwierdzono powierzchnię [...] ha. Na działce [...] o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] ha ,stwierdzono powierzchnię trwałego użytku zielonego [...] ha. Ostatecznie organ I instancji uznał, że warunki płatności są spełnione do pow. [...] ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach Wariant: 4.6.2 Torfowiska- wymogi obowiązkowe i uzupełniające a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wyniósł 100 % i z tego względu organ I instancji odmówił stronie przyznania wnioskowanych płatności. Po rozpatrzeniu odwołania strony organ II instancji stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Organ wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego PROW na lata 2014-2020 płatność PRSK przyznaje się rolnikowi, jeżeli m. in. realizuje wskazane 5 letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia UE nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia komisji UE nr 807/2014 – w ramach określonego pakietu lub jego wariantu oraz spełnia warunki przyznania płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów. Wymogi dotyczące wariantu 4.6.2 zostały wymienione w § 4 ust. 1 pkt 4 lit g rozporządzenia. Zgodnie z § 12 ust. 4 rozporządzenia płatność jest przyznawana do trwałych użytków rolnych na których występują siedliska przyrodnicze , jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty. Trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 to grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie ( samosiewnych ) lub uprawianych ( wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres 5 lat lub dłużej Dla oceny działek dotyczących płatności na rok 2018 organ przyjął ustalenia dokonane w trakcie kontroli w 2017 r. Deklaracja łąki trwałej na działce A 1 jest niezgodna z definicją trwałego użytku zielonego z art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, a w przypadku działki B 1 uznano jedynie pow. [...] ha. Wniosek nie spełniał przesłanki z § 12 ust. 4 pkt 1 lit a rozporządzenia PRSK. Zdaniem organu nie było niezbędne dokonywanie kontroli w roku 2018, albowiem dane z kontroli z roku 2017 były wystarczające dla podjęcia decyzji. W skardze strona podniosła, że kontrole działek dokonywane w 2017 r. dotyczyły kwestii przyznania płatności bezpośrednich za 2016. Na działce [...] w dniu składania wniosku o płatności bezpośrednie za 2018 widniało pole zagospodarowania trwałego użytku zielonego cennego przyrodniczo. Przy działkach [...] i [...] ekspert stwierdził występowanie w 2018 torfowiska. Obie działki były deklarowane przez poprzedniego użytkownika jako trwałe użytki zielone w wariancie 5.1. – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach [...]. Organ dokonał przekształcenia w swoim systemie informatycznym siedliska z trwałego użytku zielonego w nieużytek. Organ nie dokonał kontroli na miejscu w 2018 r. mimo zadeklarowania innego wariantu przyrodniczego oraz innej powierzchni niż została zadeklarowana w poprzednich wnioskach. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] września 2020 r. strona przedłożyła 3 kopie decyzji dotyczących 3 systemów płatności stwierdzając, że w tych sprawach była identyczna sytuacja faktyczna. Płatności dotyczą tych samych gruntów, które związane są z przedmiotową sprawą. W 2018 r. grunty zostały przejęte przez poprzednika, ale nie była to kontynuacja podjętych przez niego zobowiązań. W kolejnych decyzjach dotyczących płatności bezpośrednich organ przychylał się do stanowiska strony i nie było nowej kontroli po tej dokonanej w 2017 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi, że wydano go z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Spółka ubiegała się o przyznanie płatności na realizację pakietu 4 – cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach [...] w wariancie 4.6.2. torfowiska – wymogi obowiązkowe i uzupełniające na pow. [...] ha. Do płatności zadeklarowano działki A 1 o pow. [...] ha – dz. ewid. [...] oraz działkę B 1 o pow. [...] ha dz. ewid. [...]. W sprawie dopuszczono dowód z kontroli działek dokonanej w daniach [...]-[...] marca 2017 r. u poprzedniego użytkownika. Co do działki [...] stwierdzono teren bagienny – nieużytkowanie rolnicze od minimum 3 lat. Na działce [...] stwierdzono powierzchnię trwałego użytku zielonego [...] ha. Ostatecznie organ I i II instancji uznał, że warunki płatności są spełnione do pow. [...] ha. Z tego względu organ odmówił stronie przyznania wnioskowanych płatności. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. 2018.627)- art. 26 ust. 1 i 2 , art. 29 ust. 2 pkt 1 oraz art. 32 ust. 1 , rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno- środowiskowo- klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (Dz. U. 2015.415, ze zm.) - § 2 i 18. Zdaniem organów obu instancji wystarczające dla dokonania ustaleń dowodowych w sprawie było oparcie się na wynikach kontroli dokonywanej na przedmiotowych działkach w 2017 r., chociaż płatność dotyczy 2018 r. W ocenie Sądu tego rodzaju ustalenia były zbyt arbitralne i uniemożliwiły dokonanie wyczerpujących ustaleń dotyczących stanu faktycznego. Zgodnie z § 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego PROW na lata 2014-2020 płatność PRSK przyznaje się rolnikowi, jeżeli m. in. realizuje wskazane 5 letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia UE nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia komisji UE nr 807/2014 – w ramach określonego pakietu lub jego wariantu oraz spełnia warunki przyznania płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów. Wymogi dotyczące wariantu 4.6.2 zostały wymienione w § 4 ust. 1 pkt 4 lit g rozporządzenia. Zgodnie z § 12 ust. 4 rozporządzenia płatność jest przyznawana do trwałych użytków rolnych na których występują siedliska przyrodnicze , jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty. Trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 to grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie ( samosiewnych ) lub uprawianych ( wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres 5 lat lub dłużej Dla oceny działek dotyczących płatności na rok 2018 organ przyjął ustalenia dokonane w trakcie kontroli w 2017 r. Przy takim założeniu deklaracja łąki trwałej na działce A 1 jest niezgodna z definicją trwałego użytku zielonego z art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, a w przypadku działki B 1 uznano jedynie pow. 4,74 ha. Z tego względu zdaniem organu wniosek nie spełniał przesłanki z § 12 ust. 4 pkt 1 lit a rozporządzenia PRSK. Zdaniem Sądu w postępowaniu dowodowym zabrakło kluczowego dowodu z oględzin przedmiotowych działek ukazujących stan ich użytkowania rolniczego w 2018 roku. Zgodnie z art. 28 ust. 1 rozporządzenia Komisji UE nr 809/2014 kontrole administracyjne, o których mowa w art. 74 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, łącznie z kontrolami krzyżowymi, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te obejmują wszystkie elementy, których kontrola jest możliwa i stosowna za pomocą kontroli administracyjnych. Kontrole te gwarantują, że: a) spełnione są kryteria kwalifikowalności, zobowiązania i inne obowiązki w odniesieniu do systemu pomocy lub środka wsparcia; b) występuje brak podwójnego finansowania z innych systemów unijnych; c) wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest kompletny i został złożony w odpowiednim terminie oraz, w stosownych przypadkach, złożone zostały dokumenty uzupełniające i świadczą o kwalifikowalności; d) w stosownych przypadkach, istnieje zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi. Zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Nie budzi wątpliwości, że kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy zadeklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj i stan upraw odpowiadają wymogom i normom dobrej kultury rolnej. W pkt 77 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 wskazano, że kontrole na miejscu powinny być przeprowadzane w roku kalendarzowym, w którym złożono odpowiednie wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność. Bardzo istotne jest dla wyniku sprawy to, że wniosek nie dotyczył kontynuacji zobowiązania prowadzonego przez poprzednika, albowiem deklarował on trwałe użytki zielone w wariancie 5.1. – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach [...]. W przedmiotowej sprawie wniosek dotyczył innego wariantu, a zatem działki winne być oceniane w 2018 roku zgodnie z wymogami ustalanymi dla wariantu zadeklarowanego przez stronę skarżącą. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji w ogóle nie poczyniły jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie. Kontrola dotyczy wniosku o płatności za dany rok i nie ulega wątpliwości, że musi być związana z oceną danej powierzchni w roku za który wnioskowano o określone płatności. Brak oceny organów pod tym kątem wykorzystującej dane z oględzin gruntów w 2018 r. ( która nie została dokonana ) oznacza, że zaskarżona decyzja nie poddaje się praktycznie kontroli sądowej. Wskazać należy ponadto, że na rozprawie w dniu [...] września 2020 r. strona przedłożyła 3 kopie decyzji dotyczących 3 systemów płatności stwierdzając, że w tych sprawach była identyczna sytuacja faktyczna. Płatności dotyczą tych samych gruntów, które związane są z przedmiotową sprawą. W 2018 r. grunty zostały przejęte przez poprzednika, ale nie była to kontynuacja podjętych przez niego zobowiązań. W kolejnych decyzjach dotyczących płatności bezpośrednich organ przychylał się do stanowiska strony pomimo, że nie było nowej kontroli po tej dokonanej w 2017 roku. Wszystkie powyższe okoliczności wskazują na konieczność dokonania ponownego postępowania dowodowego w znacznym zakresie. Organy winny bowiem ustalić kategorycznie i jednoznacznie, jaki był stan użytkowania przedmiotowych gruntów w 2018 r. pod kątem wymogów określonych dla wariantu deklarowanego przez stronę skarżącą we wniosku o płatności za 2018 rok. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. O zwrocie kosztów postanowiono w oparciu o art. 200 P.p.s.a.