III SA/Po 28/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-04-09
Skład orzekający: Mirella Ławniczak, Marzenna Kosewska, Piotr Ławrynowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo oceniły wagę naruszenia prawa przy rozpatrywaniu przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, a także czy prawidłowo ustaliły datę wszczęcia postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organy administracji nieprawidłowo oceniły wagę naruszenia prawa przy rozpatrywaniu przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Ponadto, sąd uznał, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu z datą późniejszą niż przyjęły organy, co miało wpływ na ocenę przesłanki zaprzestania naruszania prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na spółkę za zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie reklamy bez wymaganego zezwolenia. Organy administracji obu instancji utrzymały w mocy decyzję o nałożeniu kary. Spółka wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących obowiązku natychmiastowego reagowania, szybkości postępowania oraz nieodstąpienie od nałożenia kary mimo przesłanek do tego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, zasądzając jednocześnie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 9 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zarządu Dróg Miejskich w [...] z dnia 9 maja 2024 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 487,- (czterysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z 16 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub organ odwoławczy) po rozpoznaniu odwołania [...] sp. z o.o. (dalej: skarżąca) od decyzji z 9 maja 2024 r. Prezydenta Miasta [...] (dalej: organ I instancji) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 1.360 zł na skarżącą w związku z zajęciem pasa drogowego ul. [...] w [...] poprzez umieszczenie reklamy, bez zezwolenia zarządcy drogi, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym
W dniu 10 czerwca 2021 r. podczas kontroli stwierdzono zajęcie pasa drogowego ul. [...], będącej drogą powiatową, przez reklamę bez wymaganego zezwolenia, stanowiącą własność firmy [...] sp. z o.o. Podczas kontroli ustalono, że reklama ma powierzchnię 4,00 m2.
Pismem z 23 czerwca 2021 r. (doręczono skarżącej 25.06.2021 r.) organ I instancji zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w dniu 10 czerwca 2021 r.
W wyniku kontroli 25 czerwca 2021 r. potwierdzono zajęcie ww. pasa drogowego przez reklamę. Organ I instancji 21 lipca 2021 r. otrzymał pismo skarżącej informujące, że reklamę usunięto 26 czerwca 2021 r., co potwierdziły oględziny 21 lipca 2021 r. Skarżąca wniosła o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej: K.p.a.
Decyzją z 21 lutego 2022 r. Prezydent Miasta [...] nałożył na skarżącą karę pieniężną w wys. 1.360 zł w związku z zajęciem ww. pasa drogowego poprzez umieszczenie reklamy bez zezwolenia zarządcy drogi.
Na skutek odwołania skarżącej decyzją z 28 października 2022 r. SKO w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Ponownie decyzją z 14 lutego 2023 r. Prezydent Miasta [...] nałożył na skarżącą karę pieniężną w wys. 1.360 zł w związku z zajęciem ww. pasa drogowego poprzez umieszczenie reklamy, bez zezwolenia zarządcy drogi.
Wskutek odwołania skarżącej decyzją z 19 grudnia 2023 r. SKO w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Nakazano, by w aktach sprawy winna znaleźć się wyciąg z mapy zasadniczej z naniesionym pasem drogowym i miejscem zajęcia, dokumenty przyrządów, którymi dokonano pomiarów. Organ I instancji winien również wyjaśnić powierzchnię zajęcia pasa drogowego.
W rezultacie decyzją z 9 maja 2024 r. Prezydent Miasta [...] nałożył na skarżącą karę pieniężną w wys. 1.360 zł w związku z zajęciem ww. pasa drogowego poprzez umieszczenie reklamy, bez zezwolenia zarządcy drogi.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Skarżąca.
SKO w [...] utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (jak wskazano na wstępie) wskazało, że stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 320, dalej: u.d.p.) zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 40 ust. 12 u.d.p. konsekwencją zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia jest kara pieniężna nakładana przez zarządcę drogi.
SKO uznało, że organ I instancji zrealizował wytyczne zawarte w poprzednich decyzjach uchylających, co opisał w treści uzasadnienia decyzji. Kolegium podzieliło argumentację organu I instancji, że postępowanie wszczęto w dacie pierwszej czynności (tj. przeprowadzonej kontroli 10.06.2021 r.), a nie w momencie zawiadomienia skarżącej. Jednocześnie SKO wskazało, że okres zajęcia pasa drogowego (10.06.2021 r. – 26.06.2021 r.) oraz wyliczona powierzchnia reklamy (4 m2) zostały ustalone prawidłowo. Organ odwoławczy stwierdził również, że pomiarów dokonano odpowiednimi przyrządami, posiadającymi świadectwo instrumentu oraz świadectwo wzorcowania.
SKO podzieliło także argumentację organu I instancji, że waga naruszenia nie była znikoma ze względu na umieszczenie reklamy bez zezwolenia na drodze powiatowej o dużym natężeniu ruchu, co mogło stanowić zagrożenie bezpieczeństwa m. in. przez rozproszenie uczestników ruchu. W sprawie czyn charakteryzował się dużą społeczną szkodliwością, który może zachęcić inne podmioty do podobnych działań. Zatem brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary na skarżącą na podstawie art. 189f k.p.a.
[...] sp. z.o.o. w [...] wnosząc do tut. Sądu skargę na powyższą decyzję zarzuciła naruszenie:
1) art. 20 u.d.p. polegające na naruszeniu obowiązku natychmiastowego reagowania w sprawie zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, czy bez umowy, gdyż naruszenie stwierdzono 10 czerwca 2021 r., a poinformowano skarżącą dopiero pismem z 23 czerwca 2021 r.;
2) art. 12 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, w szczególności poprzez prowadzenie postępowania, w sposób, który nie budzi zaufania do władzy publicznej, gdyż pomimo twierdzeń, że umieszczenie reklamy stanowi zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym mi.in ze względu na ryzyko rozproszenia uczestników ruchu, to Skarżącego poinformowano dopiero po dwóch tygodniach od stwierdzonego naruszenia;
3) Art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na nie odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, w sytuacji gdy wystąpiły przesłanki do odstąpienia.
Mając na względzie powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania oraz skierowanie sprawy na rozprawę.
W odpowiedzi SKO w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd dokonując kontroli legalności decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdził naruszenia prawa dające podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego obu decyzji wydanych w sprawie.
Z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, że przedmiotem ich rozstrzygnięć była kara za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, a więc delikt administracyjny określony w art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. Organy jako podstawę faktyczną nałożenia kary przyjęły brak zezwolenia na umieszczenie obiektu w pasie drogowym.
Skarżąca w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze nie kwestionowała okoliczności faktycznych dotyczących zajęcia pasa drogowego, okresu zajęcia oraz powierzchni reklamy. Podnoszone w skardze i w odwołaniu zarzuty dotyczyły kwestionowania daty wszczęcia postępowania przyjętej przez organ I instancji oraz braku odstąpienia od nałożenia kary i poprzestaniu na pouczeniu, w sytuacji gdy wystąpiły przesłanki do odstąpienia na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.
Sąd podziela ustalenia faktyczne organu I instancji świadczące o zajęciu przez skarżącą działającą, bez stosownego zezwolenia, w dniach od 10 czerwca 2021 r. do 26 czerwca 2021 r., pasa drogowego ul. [...], poprzez umieszczenie reklamy o pow. 4 m2.
Zgodnie z art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p., za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia lub umowy zarządca drogi wymierza karę pieniężną. W przepisach art. 40 ust. 12 u.d.p. ustawodawca stanowi, że wysokość kary stanowi 10-krotność opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6, czyli opłaty jaką zajmujący pas drogowy musiałby uiścić, gdyby posiadał zgodę zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego. Stosownie do art. 40 ust. 6 u.d.p. opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3 (m.in. umieszczenia reklamy), ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego; kara jest naliczana za każdy dzień bezprawnego zajęcia pasa drogowego.
Administracyjne kary pieniężne są instrumentem prewencji ogólnej. Ich wymierzanie ma na celu przede wszystkim ochronę wartości określonych przez normy prawa administracyjnego. Kara pieniężna ma chronić określone dobro i zapobiegać działaniom naruszającym to dobro, sprzecznym z prawem. Pełnią one również funkcje represyjne, tj. sankcji za działanie niezgodne z prawem. W przypadku administracyjnej kary pieniężnej mamy do czynienia z odpowiedzialnością za skutek, którego przesłanki zostały określone w normach prawnych ustaw, w formie nakazów i zakazów.
Faktyczne zajęcie pasa drogowego bez uprzedniego zezwolenia stanowi ustawową przesłankę obligatoryjnego nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Odpowiedzialność administracyjna za przedmiotowe naruszenie została ustanowiona w celu zapewnienia ochrony bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego, w tym zarówno poruszających się po jezdni, jak i znajdujących się w innych częściach pasa drogowego. Charakter tej odpowiedzialności jest obiektywny, co wyklucza konieczność badania winy sprawcy. Dla jej zaistnienia irrelewantne pozostają zarówno przyczyny braku stosownego zezwolenia, jak i okoliczności, w jakich doszło do zajęcia. W postępowaniu administracyjnym organ jest zobowiązany do uwzględnienia wyłącznie okoliczności enumeratywnie wymienionych w dyspozycji art. 40 ust. 12 u.d.p., z wyłączeniem przyczyn zajęcia, oceny stopnia zawinienia podmiotu naruszającego prawo oraz kierowania się interesem strony postępowania.
Decyzja w przedmiocie kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia jest decyzją związaną, organowi nie pozostawiono luzu decyzyjnego w zakresie wymiaru kary, ani możliwości miarkowania wysokości ustalonej kary. Zarazem jednak organ ma obowiązek rzetelnie rozważyć przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Sąd nie akceptuje jednak sposobu, w jaki organy obu instancji rozpatrzyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, o których mowa w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Zgodnie z przywołanym przepisem, organ administracji publicznej może, w drodze decyzji, odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i ograniczyć się do pouczenia, jeśli waga naruszenia prawa jest nieznaczna, a strona zaprzestała dalszego naruszania prawa.
Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu). Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (zob. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 189f k.p.a, nb. 1, Lex).
Unormowanie zawarte w art. 189f § 1 K.p.a. ma zastosowanie także do decyzji związanych. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 9 czerwca 2022 r., sygn. III OPS 1/21 (publ.: ONSAiWSA 2022/5/63) stwierdził, że przepisy działu IVa K.p.a. stanowią dopełnienie konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych, które obowiązywały w systemie prawa w dniu wejścia w życie przepisów działu IVa K.p.a., w zakresie elementów określonych w art. 189a § 2 K.p.a. Powołany artykuł został dodany do K.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., na mocy art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Zgodnie z tą zmianą, do przepisów K.p.a. wprowadzono przepisy działu IVa - administracyjne kary pieniężne, w tym art. 189f. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej K.p.a. wynika, że intencją prawodawcy było, aby przepisy działu IVa K.p.a. miały charakter ogólny i subsydiarny względem obowiązujących regulacji, które dotyczą administracyjnych kar pieniężnych (zob. uzasadnienie, VIII kadencja, druk sejmowy nr 1183, s. 69-72). W art. 189f K.p.a. nie określono rodzajów administracyjnych kar pieniężnych. Przyjąć zatem należy, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych, w tym kar wymierzanych na podstawie u.d.p.
Tym samym charakter kar określonych w u.d.p. co do zasady nie stoi na przeszkodzie odstąpieniu od ich wymierzenia. Należy jednak pamiętać, że odstąpienie od ukarania nie unieważnia faktu popełnienia deliktu, a jedynie uchyla jego karalność.
Ustawodawca w treści art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. nie wyjaśnił, jakie przypadki naruszenia prawa można uznać za znikome. W piśmiennictwie wyróżnia się stopnie naruszenia prawa: naruszenia kwalifikowane, naruszenia, które nie mają ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego są istotne i naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969).
Należy podzielić pogląd, że ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Istotne jest przy tym, że im wyższa wartość naruszonego lub zagrożonego dobra, tym większe prawdopodobieństwo zakwalifikowania naruszenia prawa jako znacznego. Jeżeli natomiast naruszenie prawa wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (A. Cebera, J. G. Firlus (w:) H. Knysiak-Sudyka (red.) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. III. Komentarz do art. 189f, nb. 4; Lex). Pogląd ten jest cytowany aprobująco w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., sygn. III OSK 2411/21, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W kontrolowanej sprawie organ odwoławczy zaakceptował argumentację organu I instancji, że reklama została umieszczona w rejonie kliku dużych poznańskich osiedli mieszkaniowych o bardzo dużym natężeniu ruchu samochodowego, stanowiąc zagrożenie ruchu drogowego ze względu na ryzyko rozproszenia uczestników ruchu, a nadto samowolne umieszczenie reklamy oznacza dużą społeczną szkodliwość czynu, który może zachęcić kolejne podmioty do umieszczania reklam bez zgody zarządcy drogi.
W ocenie Sądu taka interpretacja przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa, nie dość, że pozbawiona odniesień do stanu faktycznego sprawy i powielana przez organ I instancji w sprawach dotyczących kary za zajęcie pasa drogowego, prowadziłaby do tego, że norma z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. stałaby się przepisem martwym, który nie mógłby w żadnej sytuacji znaleźć zastosowania. Stanowisko organów jest zatem sprzeczne z instytucją odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
W kontekście omawianej przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej refleksji wymaga odniesienie się do zarzutu skargi, dlaczego organ I instancji dopiero po 13 dniach od stwierdzenia bezprawnego zajęcia przez skarżącą przedmiotową reklamą pasa drogowego wysłał do strony zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. Pierwszy protokół z kontroli pasa drogowego został sporządzony w dniu 10 czerwca 2021 r., łącznie z wykonaniem zdjęć i pomiarów powierzchni reklamy. Kolejna protokołowana kontrola odbyła się dnia 25 czerwca 2021 r. O wszczęciu postępowania administracyjnego organ I instancji zawiadomił stronę pismem z 23 czerwca 2021 r., doręczonym 25 czerwca 2021 r. Z kolei 21 lipca 2021 r. organ I instancji odebrał korespondencję z informacją, że reklama została przez skarżącą usunięta dnia 26 czerwca 2021 r., zatem następnego dnia po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego.
Jednocześnie wspomnienia wymaga, że nie ma przepisu prawa, który uwalniałby od odpowiedzialności administracyjnej za zajęcie pasa drogowego lub pozwalał na miarkowanie kary z uwagi na upływ czasu między stwierdzeniem istnienia obiektu posadowionego w pasie drogowym bez zezwolenia, a datą wysłania zawiadomienia do strony o wszczęciu postępowania. Przedłużanie postępowania w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej, np. w celu fiskalnym, pozostaje jednak głęboko sprzeczne z zawartą w art. 8 § 1 K.p.a. zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Powyższe uchybienie jest tym bardziej istotne w realiach kontrolowanej sprawy, że organ I instancji ocenił, iż wysokość naliczonej kary przemawia przeciwko uznaniu wagi naruszenia za znikomą. Tymczasem na wysokość kary wpływ miało właśnie niezrozumiale opieszałe wysłanie zawiadomienia stronie o wszczęciu postępowania administracyjnego, tym bardziej w kontekście niezwłocznego usunięcia przez skarżącą reklamy z pasa drogowego, tj. następnego dnia po otrzymaniu zawiadomienia oraz poinformowania o tym fakcie pisemnie organu.
Przepis art. 61 § 1 K.p.a. przewiduje dwa sposoby wszczęcia ogólnego postępowania administracyjnego, tj. na żądanie strony lub z urzędu. W myśl art. 61 § 3 i § 3a k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej lub dzień wystawienia dowodu otrzymania żądania strony wniesionego drogą elektroniczną. W przypadku wszczęcia postępowania z urzędu przepisy K.p.a. nie formalizują sposobu wszczęcia postępowania. W orzecznictwie i doktrynie wiąże się datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu z datą pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w graniach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę (M. Romańska (w:) H. Knysiak-Sudyka (red.) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. III. Komentarz do art. 61, nb. 16 i wskazane tam orzecznictwo, Lex; podobnie A. Wróbel, (w:) M. Jaśkowska..., komentarz do art. 61, nb. 3, Lex).
W kontrolowanej sprawie pierwszą czynnością urzędową było sporządzenie w dniu 10 czerwca 2021 r. protokołu z kontroli pasa drogowego i wykonanie zdjęć oraz pomiarów powierzchni reklamy. O czynności tej powiadomiono również stronę, aczkolwiek dopiero w dniu 25 czerwca 2021 r., z bezzasadnym opóźnieniem. W takich realiach sprawy uznać należało, że kontrolowane postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu w dniu 25 czerwca 2021 r.
W świetle powyższego Sąd jest zdania, że powiązanie wysokości kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego z przyjętą przez organ datą wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu jest nieuzasadnione w świetle obowiązujących przepisów prawa. Należy wyraźnie rozróżnić te dwie kwestie. Kara pieniężna jest nakładana za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie (art. 40 ust. 12 u.d.p.). Zatem naliczana jest ona od momentu stwierdzenia naruszenia prawa, a nie od daty wszczęcia postępowania administracyjnego.
Zawiadomienie strony dopiero 25 czerwca 2021 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego mającego na celu wymierzenie kary pieniężnej w związku z zajęciem pasa drogowego bez zgody zarządcy drogi, jest natomiast istotne dla oceny spełnienia przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Dopiero od daty 25 czerwca 2021 r. należy analizować zachowanie strony w świetle art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. W okolicznościach niniejszej sprawy strona zaprzestała naruszania prawa następnego dnia po otrzymaniu zawiadomienia, usuwając reklamę i informując organ o tym fakcie.
Wymierzenie kary pieniężnej ma wywoływać motywację do zachowań zgodnych z prawem. W sytuacjach wskazanych w art. 189f § 1 k.p.a. organ może poprzestać na pouczeniu.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na uwadze powyższe wywody Sądu, oceni okoliczności sprawy pod kątem spełnienia przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. tj. ustalenia, czy z okoliczności sprawy wynika, że w sprawie miało miejsce znikome naruszenie prawa, uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary i poprzestaniu na pouczeniu. W sprawie została spełniona przesłanka zaprzestania naruszania prawa.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uchylił obie wydane w sprawie decyzje, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w łącznej kwocie 487 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło