III SA/Po 280/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej J. W.-B. sprawy ze skargi G. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2009r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za miesiące październik, listopad i grudzień 2006 oddala skargę /-/ M. Ławniczak /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska WSA- wyr. 1 sentencja wyroku Dnia [...] listopada 2008 roku Burmistrz Miasta i Gminy [...] nad [...] wydał decyzję nr [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości, w której określił podatnikowi - spółce "A" S.A. z siedzibą w [...] – wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości od działek nr [...] i [...], położonych w [...] nad [...] przy ulicy [...], zapisanych w księgach wieczystych KW nr [...] i KW [...] Sądu Rejonowego w [...] należących do Pani J. P. za miesiące październik, listopad i grudzień 2006 roku w kwocie 20.600 zł. Organ podatkowy uznał, że spółka "A" S.A. była posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości, a zatem, na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, była ona podatnikiem podatku od nieruchomości. W ocenie organu samoistne posiadanie nieruchomości przez "A" S.A. oraz jego poprzednika prawnego wynikało z tego, że władały nieruchomościami jak właściciele już od 1950 roku co najmniej do marca 2007 roku, o czym miało świadczyć wezwanie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] marca 2007 roku o wydanie nieruchomości, oraz prowadziły na tych nieruchomościach działalność gospodarczą na własny rachunek, ponosząc koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa, w tym wszelkie daniny publicznoprawne. Organ stwierdził ponadto, że nie miał znaczenia w sprawie brak możliwości wcześniejszego przekazania nieruchomości właścicielom czy też wystąpienie z wnioskiem do Sądu o złożenie przedmiotu świadczenia, tj. przedsiębiorstwa, do depozytu sądowego, ponieważ spółka na przedmiotowych nieruchomościach nadal prowadziła działalność gospodarczą, co w ocenie organu potwierdza fakt władania nieruchomością przez "A" S.A. jak właściciel. Organ wskazał również, że z treści umowy zawartej między "A" S.A. a "B" sp. z o.o. w sprawie powierzenia zarządu czynnego przedsiębiorstwa przemysłu drzewnego znajdującego się w [...] nad [...], wynikało, że "A" S.A. jako posiadacz samoistny przekazuje również sporne grunty. W związku z tym, w ocenie organu, umowa ta nie przenosiła obowiązku podatkowego na "B" sp. z o.o. Dnia [...] grudnia 2008 roku odwołanie od tej decyzji złożyła spółka "A" S.A. wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o jej uchylenie w całości jako bezzasadnej, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podatnik zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 210 §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez nieoznaczenie w decyzji strony postępowania oraz art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędne przypisanie spółce "A" S.A. przymiotu podatnika podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu odwołania podatnik wskazał, że zaskarżona decyzja w swojej osnowie zawiera jedynie sformułowanie, że organ podatkowy postanawia "określić podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości od działki położonej w [...] nad [...]", nie wspominając kto jest tym podatnikiem. Dopiero z uzasadnienia wynika, że decyzja dotyczy sprawy z wniosku "A" S.A., z czego można wnioskować, że ta spółka jest stroną postępowania i adresatem decyzji. Odwołujący się podniósł również, że organ podatkowy w zaskarżonej decyzji pominął całkowicie podnoszone przez stronę fakty i składane dowody dotyczące woli wydania nieruchomości uprawnionym podmiotom. Odwołujący nie zgodził się z organem podatkowym w ocenie, że nieistotnym dla sprawy było wystąpienie przez "A" S.A. do Sądu o złożenie przedsiębiorstwa do depozytu sądowego. W ocenie odwołującej się spółki dokonywanie przez nią w okresie lipiec-wrzesień 2006 roku wezwań kierowanych do właścicieli nieruchomości i przedsiębiorstwa o odebranie tych rzeczy jednoznacznie wskazuje na brak po stronie "A" S.A. animus, tj. woli wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie. Odwołujący się zaznaczył również, że w odpowiedzi na wezwanie organu do wypowiedzenia się przez stronę co do zebranego w sprawie materiału dowodowego "A" S.A. wskazała, że złożona do akt umowa sprzedaży nieruchomości położonej w [...] nad [...] z dnia [...] kwietnia 2007 roku jednoznacznie wskazuje na charakter posiadania nieruchomości przez [...] S.A., tj. bezumowne użytkowanie. Organ podatkowy nie ustosunkował się do tego faktu. Ponadto organ podatkowy, w ocenie odwołującego się, całkowicie pominął informację o tym, że w sprawie o sygn. akt I SA/Po 605/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wydał dnia 22 października 2008 roku wyrok, w uzasadnieniu którego stwierdził, że brak jest podstaw dla uznania w okresie 2002-2006 [...] S.A. za posiadacza samoistnego nieruchomości należących do J. P. Spółka [...] S.A podniosła również, że co najmniej od roku 2000 nie można przypisać jej przymiotu posiadacza samoistnego przedmiotowych nieruchomości. Także w okresie październik-grudzień 2006 odwołująca się spółka nie dawała wyrazu uprawnieniom właścicielskim ani nie wyrażała woli władania nieruchomością jak właściciel. W ocenie spółki organ podatkowy błędnie ustalił, że [...] S.A. dnia [...] września 2006 roku jako posiadacz samoistny przekazała spółce "B" sp. z o.o. również sporne grunty, bowiem w protokole zdawczo-odbiorczym wskazano, że przekazywany jest majątek, który nie należy do "A" S.A. W tych okolicznościach nie można przypisywać więc spółce "A" S.A. woli władania nieruchomością jak właściciel, brak natomiast animus possidendi wyłącza możliwość posiadania samoistnego nieruchomości. Do odwołania podatnika odniosła się G. H., aktualna właścicielka nieruchomości. Wniosła ona o nieuwzględnienie odwołania i utrzymanie zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy. Uczestniczka wskazała, że decyzją z dnia [...] września 1999 roku Zarząd Miasta i Gminy [...] nad [...] ustalił, że poprzednik prawny spółki "A" S.A., jako posiadacz samoistny, był zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości. Poprzednik prawny spółki "A" S.A. nie kwestionował tego rozstrzygnięcia i przez następne lata uiszczał należny podatek. Decyzja ta została zaś wydana w oparciu o identyczny stan faktyczny jak zaskarżona decyzja. G. H. wskazała również, że zaakceptowanie przez "A" S.A. i jego poprzednika prawnego ciążącego na nich obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości miało istotny wpływ na wysokość pobieranego od tych podmiotów przez właścicieli nieruchomości odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Zaznaczyła także, że kwestionowanie przez odwołującego się charakteru posiadania nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy, bowiem spółka "A" S.A. prowadziła działalność gospodarczą na nieruchomościach J. P. Ponadto spółka ta dała wyraz "właścicielskiemu" charakterowi posiadania m.in. przez przekazanie nieruchomości podmiotowi trzeciemu. W ocenie uczestniczki twierdzenia spółki "A" S.A. o zamiarze złożenia przedsiębiorstwa do depozytu sądowego i ustanowienie zarządcy nie miały znaczenia w sprawie, ponieważ miały charakter pozorny i nie spotkały się z pozytywną decyzją Sądu, zaś odebranie nieruchomości musiało nastąpić w drodze egzekucji sądowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2009 roku o numerze [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że trafne są zarzuty skarżącego w zakresie naruszenia art. 210 §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, ponieważ w zaskarżonej decyzji brak jest oznaczenia podatnika, a dopiero analiza uzasadnienia prowadzi do wniosku kto jest zobowiązanym. Niedopuszczalne jest zaś konstruowanie decyzji bez umieszczenia w niej w sposób wyraźny, klarowny, a nawet oczywisty adresata tej decyzji. Podatnik nie może bowiem domniemywać z uzasadnienia decyzji, kto jest zobowiązanym do zapłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało również, że, niezgodnie z art. 187 Ordynacji podatkowej, organ pierwszej instancji pominął część istotnych dla rozstrzygnięcia materiałów dowodowych. Nie ustosunkował się bowiem do wskazanych przez skarżącego dokumentów, tj. m.in. wyroku wydanego w tożsamej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oraz aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2007 roku. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ pierwszej instancji błędnie oparł swoje rozstrzygnięcie na okoliczności, że skarżący prowadził na przedmiotowych nieruchomościach działalność gospodarczą, albowiem prowadzenie działalności gospodarczej na nieruchomości może zachodzić również w przypadku posiadania zależnego. W związku z powyższym, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ pierwszej instancji powinien ponownie rozważyć kwestię występowania po stronie "A" S.A. posiadania samoistnego. Zwłaszcza, że za istotną należy uznać okoliczność, że skarżący złożył dnia [...] września 2006 roku wniosek o złożenie przedsiębiorstwa do depozytu sądowego. Jeżeli bowiem prawdziwy był zarzut skarżącego, że właściciele nie chcieli odebrać nieruchomości, a skarżący chciał ją wydać, to nie można mu przypisać przymiotu posiadacza samoistnego, a nawet zależnego, a jedynie dzierżyciela. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ pierwszej instancji powinien tę kwestię szczegółowo przeanalizować. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła dnia [...] kwietnia 2009 roku G. H. W skardze tej wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że powołany w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie ma w przedmiotowej sprawie znaczenia prejudycjalnego, zaś z wystąpienia przez "A" S.A. z wnioskiem o zezwolenie na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego nie wynika żadna okoliczność o doniosłości prawnej dla przedmiotowej sprawy. Wniosek ten bowiem nie miał za przedmiot nieruchomości, a przedsiębiorstwo, został ponadto prawomocnie oddalony przez Sąd, a zgodnie z treścią wniosku przedsiębiorstwo miało być wydane spółce A. Sz. P. i Handel Drzewny [...] nad [...] sp. z o.o., która nigdy właścicielką tej nieruchomości nie była i nigdy się o jej wydanie nie ubiegała. O braku woli "A" S.A. wydania nieruchomości właścicielce świadczy, zdaniem uczestniczki, fakt, że do wydania tej nieruchomości doszło dopiero w następstwie egzekucji komorniczej. W ocenie skarżącej, o tym, że "A" S.A. była samoistnym posiadaczem spornych nieruchomości świadczy fakt, iż korzystanie z niej nigdy nie było przedmiotem jakiejkolwiek czynności prawnej. Wyklucza to zatem możliwość uznania "A" S.A. za posiadacza zależnego. Ponadto fakt ten potwierdza okoliczność, że odszkodowanie za korzystanie z nieruchomości bez tytułu prawnego nie było wyrazem dobrowolnej decyzji "A" S.A., a wynikało z orzeczeń Sądu. Co więcej, decydującym, w ocenie skarżącej, argumentem przemawiającym za samoistnym charakterem posiadania nieruchomości przez "A" S.A. jest fakt, że "A" S.A. przeniósł posiadanie i użytkowanie nieruchomości na [...] sp. z o.o., podczas gdy użytkowanie jako prawo rzeczowe ograniczone jest niezbywalne. Zgodnie ze stanowiskiem skarżącej organ drugiej instancji wydał decyzję z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 §1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 187 Ordynacji podatkowej. W sporządzonej dnia [...] kwietnia 2009 roku odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko wyrażone uprzednio w decyzji z dnia [...] lutego 2009 roku oraz wniosło o oddalenie skargi. W sporządzonej dnia [...] maja 2009 roku odpowiedzi uczestnika postępowania na skargę spółka "A" S.A. wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego lub w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie skargi jako bezzasadnej oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz uczestnika postępowania kosztów postępowania według norm przepisanych. Spółka "A" S.A. wskazała, że postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym powinno zostać umorzone, ponieważ Burmistrz Miasta i Gminy [...] nad [...], wskutek wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżonej decyzji, ostatecznie umorzył prowadzone wobec [...] S.A. postępowanie. A zatem bezprzedmiotowe stało się postępowanie w sprawie rozpoznania skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ponadto "A" S.A. podtrzymała swoje stanowisko uprzednio wyrażone w odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] nad [...]. Na rozprawie w dniu [...] lutego 2010 roku pełnomocnik uczestnika postępowania potwierdziła, że na skutek decyzji kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] organ pierwszej instancji umorzył postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym, stosownie do art.134 p.p.s.a zarzutami i wnioskami skargi, nadto uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest kontrola legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], uchylającej rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta i Gminy [...] nad [...] określające spółce "A" S.A. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za okres październik, listopad, grudzień 2006 roku oraz przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Przeprowadzona przez Sąd analiza akt podatkowych pozwala przyjąć, że spółka "A" S.A. do września 2006 roku władała nieruchomościami oznaczonymi w KW numerami [...] i [...] i prowadziła na tych nieruchomościach działalność gospodarczą uiszczając podatek od nieruchomości. Następnie przekazała zarząd przedsiębiorstwa znajdującego się na tych nieruchomościach spółce "B" sp. z o.o. oraz złożyła korektę deklaracji na podatek od nieruchomości za rok 2006 nie wykazując podatku za trzy ostatnie miesiące tego roku. Należy też podkreślić, że od 1993 roku w księdze wieczystej dotyczącej przedmiotowych nieruchomości jako ich właściciel wpisana była J. P., a spółka "A" S.A. od 1998 roku uiszczała jej odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, gdyż nie zawarto żadnej umowy najmu czy dzierżawy. Pomimo świadomości, że spółka "A" S.A. nie jest właścicielem nieruchomości, uiszczała ona podatek od nieruchomości. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego czy w spornym okresie spółka "A" S.A. była posiadaczem samoistnym nieruchomości zobowiązanym do zapłaty podatku od nieruchomości, czy też posiadaczem zależnym lub dzierżycielem i w związku z tym nie była podatnikiem rzeczonego podatku. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych [...]. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 3 tej ustawy, jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Ustalenia, co do formy władania nieruchomością są więc istotne ze względu na dyspozycję w/w przepisu. W związku z tym należy podzielić stanowisko organu drugiej instancji, że organ pierwszej instancji nie dokonał wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności nie ustosunkowując się do wszystkich zebranych dowodów co uniemożliwiło dokonanie oceny wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu. Organ pierwszej instancji pominął część istotnych dla rozstrzygnięcia dowodów, w szczególności nie ustosunkował się do wskazanych przez spółkę "A" S.A. dokumentów, które były powoływane na zasadniczą okoliczność w niniejszej sprawie, tj. na brak możliwości przypisania spółce "A" S.A. przymiotu posiadacza samoistnego nieruchomości. W związku z tym, na podstawie art. 233 §2 Ordynacji podatkowej, decyzję organu pierwszej instancji należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy nie miał bowiem podstaw do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, skoro na okoliczność woli wydania nieruchomości uprawnionym podmiotom przed organem I instancji żadnych dowodów nie przeprowadzono. Wobec podnoszonej przez uczestnika postępowania – spółkę "A" S.A. -okoliczności, że Burmistrz Miasta i Gminy [...] nad [...] umorzył prowadzone wobec "A" S.A. postępowanie w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za okres październik, listopad, grudzień 2006 roku, należy stwierdzić, że tut. Sąd nie ma obowiązku badać tej okoliczności. Sąd bowiem wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, co oznacza, że orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Skutkiem jednakże niniejszego rozstrzygnięcia jest obowiązek organów podatkowych ponownego rozpoznania sprawy. Gdyby więc istotnie zapadło rozstrzygniecie o umorzeniu postępowania, wówczas oddalenie skargi skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji organu drugiej instancji pozwoli organowi pierwszej instancji wydać właściwe rozstrzygnięcie uwzględniające aktualny stan faktyczny, w tym także zasadność dalszego prowadzenia postępowania. Skarżąca natomiast mając przymiot uczestnika postępowania w sprawie będzie miała możliwość zaskrzenia rozstrzygnięć organów podatkowych w trybie administracyjnym. Sąd, kierując się powyższymi ustaleniami, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska /-/ M. Ławniczak D.W.d