III SA/Po 287/19

Dnia 25 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2019 roku przy udziale sprawy ze skarg D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2019r. nr [...] M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2019r. nr [...] K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2019r. nr [...] E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w opłacie za zajęcie pasa drogowego I. stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących kwotę 1.428,- (jeden tysiąc czterysta dwadzieścia osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z 16 marca 2015 r. D. L. w imieniu własnym oraz M. J., K. J. i E. J. -pozostałych współwłaścicieli nieruchomości położonej na działce ew. nr [...] przy ul. [...] w [...] - zwróciła się do Starosty Powiatu [...] o umorzenie z ustawowymi odsetkami zaległości w opłacie za zajęcie pasa drogowego drogi nr [...] - ul. [...] w [...] (chodnik), wynikającej z decyzji Powiatowego Zarządu Dróg [...] z [...] listopada 2014 r., zezwalającej wszystkim wymienionym wyżej czterem wnioskodawcom na zajęcie pasa drogowego przedmiotowej drogi i ustalającej opłatę z tego tytułu na 2 851,75 zł. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. 2a w zw. Z art. 55 , art. 60 pkt. 7 i art. 67ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych ( tj : Dz. U . z 2017 roku poz. 2007 ) , dalej ustawa o finansach publicznych , art. 67a § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800), dalej: "o.p." i art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. ), dalej: "K.p.a." Starosta Powiatu [...] odmówił umorzenia w całości opłaty za zajęcie pasa drogowego w wysokości 2 851,75 zł z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji oceniając ważny interes zobowiązanego jako jedną z przesłanek umorzenia zaległości rozważył jej istnienie w odniesieniu do każdego z wnioskodawców z osobna , zaś łącznie w zakresie przesłanki dotyczącej ważnego interesu publicznego. Pismem z dnia 27 września 2018 roku wnioskodawcy wnieśli odwołanie . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu osobno każdego odwołania, wydało [...] stycznia 2019 r. cztery decyzje o numerach [...], [...], [...] i [...]. Rozpatrzono nimi odpowiednio odwołania D. L., M. J., K. J. i E. J., czterokrotnie utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji w całości . Organ odwoławczy każdą z tych czterech decyzji wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 60 pkt 7 ustawa o finansach publicznych i art. 67a § 1 pkt 3 o.p. W uzasadnieniu każdej z decyzji organu odwoławczego odniesiono się do kwestii zaistnienia przesłanek umorzenia zaległości dotyczących jedynie tego wnioskodawcy, którego odwołanie daną decyzją rozpatrzono. Organ odwoławczy w uzasadnieniu każdej z tych decyzji podniósł także, że wniosek dłużników solidarnych o umorzenie zaległości wszczyna odrębne dla każdego z nich postępowanie podatkowe, a umorzenie zaległości wywiera skutek wyłącznie między wierzycielem a tym dłużnikiem, wobec którego zostało dokonane. W czterech jednobrzmiących skargach wnioskodawcy, reprezentowani przez tego samego adwokata, zarzucili naruszenie: 1. art. 138 § 1 w zw. z art. 62 K.p.a. przez wydanie przez organ odwoławczy kilku decyzji, po rozpoznaniu odwołań skarżących od decyzji organu pierwszej instancji; organ odwoławczy winien był łącznie je rozpatrzyć i wydać jedno rozstrzygnięcie; naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. art. 55 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 5 i art. 64 ust. 1 pkt 2a oraz art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych przez ich niezastosowanie na skutek przyjęcia, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należności, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 3. art. 64 ust. 1 pkt 2a w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych przez uznanie, że organ pierwszej instancji nie ma podstawy prawnej do umorzenia należności wynikających z decyzji ustalającej opłaty za zajęcie pasa drogowego i przez uznanie, że nie doszło do spełnienia przesłanek uzasadniających umorzenie opłaty za zajęcie pasa drogowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 4. art. 67a § 1 ust. 3 o.p. przez jego zastosowanie, podczas gdy zastosowanie mają przepisy samodzielnie normującej udzielanie ulg w spłacie zobowiązań ustawy o finansach publicznych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 5. art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności pominięcie faktu całego zadłużenia skarżących z tytułu opłat za zajęcie pasa drogowego, jak również toczących się przed organami postępowaniach w przedmiocie umorzenia opłat i błędne uznanie przez organ, że skarżący mają możliwość uiszczenia przedmiotowej opłaty; 6. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez zaniechanie oceny argumentacji skarżących w zakresie uzasadnienia interesu publicznego i słusznego interesu indywidualnego i oparcie się jedynie na ich dochodach, bez uwzględnienia zadłużenia wynikającego z naliczenia opłat za zajęcie pasa drogowego przez Starostę Powiatu [...] oraz Burmistrza Miasta [...], o których zaległościach organy miały wiedzę; 7. art. 107 § 3 K.p.a. w zakresie pominięcia szczegółowego uzasadnienia podstaw faktycznych decyzji, w szczególności w zakresie braku spełnienia przez skarżących przesłanek istnienia interesu publicznego. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Każdy ze skarżących uiścił wpis od skargi w wysokości 115 zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie, wnosząc o oddalenie skarg. Sprawy ze skarg D. L., M. J., K. J. i E. J. zarejestrowano odpowiednio pod sygn. akt III SA/Po 287/19, III SA/Po 288/19, III SA/Po 289/19 i III SA/Po 290/19. Postanowieniem z 25 kwietnia 2019 r. Sąd na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", połączył sprawy ze skarg M. J., K. J. i E. J. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą ze skargi D. L. i postanowił prowadzić je dalej pod sygn. akt III SA/Po 287/19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargi zasługują na uwzględnienie. Przyczyną uwzględnienia skarg jest rażące naruszenie przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegające na wydaniu, po rozpatrzeniu czterech odwołań, czterech decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.). Wyrażenie "decyzję, w której" oznaczające liczbę pojedynczą świadczy o tym, że wniesienie odwołania od jednej decyzji organu pierwszej instancji winno skutkować wydaniem jednej decyzji i to także wtedy, gdy odwołanie wnosi więcej niż jedna strona. Przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. nie daje zatem podstaw do wydania odrębnych pod względem podmiotowym decyzji odwoławczych, zapadających w następstwie wniesienia kilku odwołań od tej samej decyzji organu pierwszej instancji. Jedynie wtedy, gdyby organ pierwszej instancji prowadził cztery postępowania i wydał cztery decyzje dotyczące poszczególnych wnioskodawców, organ odwoławczy mógłby - w przypadku wniesienia przez nich odwołań - wydać tyle decyzji, ilu wnioskodawców wniosło odwołania. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji wydał zaś jedną decyzję rozpatrującą wniosek z dnia 16 marca 2015 roku , stąd wydanie czterech decyzji o utrzymaniu w mocy jednej decyzji organu pierwszej instancji rażąco narusza art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., stanowiąc określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przyczynę stwierdzenia przez organ nieważności decyzji. W takiej sytuacji Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rażące naruszenie prawa zachodzi, gdy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Możliwe jest oparcie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. na rażącym naruszeniu przepisów prawa procesowego (tu: art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.), gdy ma związek z rozstrzygnięciem sprawy. Zaistniała w sprawie sytuacja ma wpływ na jej rozstrzygnięcie w tym sensie, że niedopuszczalne jest czterokrotne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, także gdy decyzje odwoławcze wydano w tym samym dniu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Zdaniem Sadu stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji czyni przedwczesnym odniesienie się do zarzutów skarg, dotyczących naruszenia innych poza art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego. Rozpoznanie ich na obecnym etapie pozbawiłoby skarżących prawa do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego zagwarantowanego przepisem art. 15 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy winien rozpatrzyć odwołanie skarżących mając na względzie powyższe rozważania. W szczególności zwrócić uwagę na to ,że w art. 138 k.p.a. ustawodawca zawarł zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego . W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na zasądzone koszty składają się: cztery kwoty po 115 zł uiszczone tytułem wpisów od skarg, cztery kwoty po 17 zł uiszczone tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz jedna kwota 900 zł tytułem wynagrodzenia adwokackiego z uwagi na to, że jest to wystarczające w świetle art. 206 p.p.s.a. z uwagi na tożsamość skarg .