III SA/Po 288/11

Dnia 22 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant : st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia .... r. nr .... w przedmiocie odmowy przyznania płatności cukrowej na rok 2010 r. o d d a l a s k a r g ę Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 30 listopada 2010 r. wydaną na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. Nr 170 z 2008 r., poz. 1051 ze zm. ), art. 57 ust. 3 rozporządzenia Komisji ( WE ) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm. ) – przyznał płatności na rok 2010 w wysokości 64.278,09 zł, w tym Jednolitą Płatność Obszarową ( 43.685,63 zł ) oraz Uzupełniającą Płatność Obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych ( 20.592,46 zł ), odmawiając jednocześnie przyznania wnioskodawczyni Płatności Cukrowej. W uzasadnieniu organ podniósł, iż w toku postępowania administracyjnego ujawniono różnice pomiędzy powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli ( 77,72 ha i 62,92 ha ) a powierzchnią zadeklarowaną do objęcia JPO i UPO we wniosku o dopłaty za 2010 rok ( 77,89 ha i 63,09 ha ). Procentowa różnica między wartością zadeklarowaną a stwierdzoną nie przekracza 3 % wobec czego należało przyznać dopłaty w ramach JPO i UPO do powierzchni stwierdzonej. W kwestii płatności cukrowej organ I instancji wskazał natomiast, iż zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatność cukrowa przysługuje rolnikowi, który spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej w danym roku i który złożył wniosek o przyznanie tej płatności oraz który zawarł: 1) na rok gospodarczy 2006/2007 z producentem cukru umowę dostawy buraków cukrowych zgodnie z art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 318/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru (Dz. Urz. UE L 58 z 28.02.2006, str. 1) albo 2) na rok gospodarczy 2005/2006 umowę dostawy buraków cukrowych z producentem cukru, który zrzekł się w roku gospodarczym 2006/2007 kwoty zgodnie z art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 320/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. ustanawiającego tymczasowy system restrukturyzacji przemysłu cukrowniczego we Wspólnocie i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 58 z 28.02.2006, str. 42). Ponadto zgodnie z art. 24 ust. 1 a ustawy płatność cukrowa przysługuje również w przypadku gdy buraki cukrowe były objęte umową dostawy zawartą: 1) z małżonkiem rolnika wnioskującego o płatność cukrową, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w dniu zawarcia tej umowy lub 2) ze spadkodawcą rolnika wnioskującego o płatność cukrową lub ze spadkodawcą małżonka rolnika wnioskującego o płatność cukrową, lub 3) z przekazującym gospodarstwo rolne w związku z wypłacaną rentą strukturalną, emeryturą lub rentą rolniczą z ubezpieczenia społecznego rolników, jeżeli rolnik wnioskujący o płatność cukrową lub małżonek tego rolnika mógłby dziedziczyć z ustawy przekazane gospodarstwo rolne. Organ uznał, iż w przypadku śmierci rolnika, któremu przysługiwała płatność cukrowa po przejęciu gospodarstwa rolnego w związku z przejściem przekazującego na rentę strukturalną, płatność cukrowa nie przysługuje spadkobiercy tego rolnika z uwagi na fakt, iż umowa dostawy buraków cukrowych nie została zawarta ze spadkodawcą. W odwołaniu od tej decyzji M. podniosła, iż umowę z producentem cukru na rok 2006/2007 zawarł jej teść, który przekazał gospodarstwo synowi i jej w zamian za rentę rolniczą. J. zawarł z cukrownią nową umowę na dostawę buraków i w 2009 r. odebrał pierwszą dopłatę unijną na swoje nazwisko. Mąż zmarł w dniu 10 kwietnia 2010 r. pozostawiając wnioskodawczyni całe gospodarstwo. W dniu 22 lipca 2010 r. zawarła ona nową umowę na dostawę buraków cukrowych, dostarczając odpowiednią partię tych warzyw. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 15 lutego 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. Organ odwoławczy wskazał, iż umowa na dostawę buraków na rok 2006/2007 została zawarta z teściem strony, który przekazał swoje gospodarstwo w dniu 25 kwietnia 2008 r. synowi i synowej. Z tego tytułu płatność cukrowa przysługiwała J. z tytułu przejęcia przedmiotowego gospodarstwa rolnego w związku z przejściem producenta rolnego na rentę strukturalną. Po jego śmierci płatność ta nie może przysługiwać stronie jako jego spadkobierczyni, gdyż wymagana prawem umowa nie została podpisana z J. ( jako spadkodawcą strony ), lecz z jego ojcem J. Z kolei umowa zawarta przez stronę w dniu 22 lipca 2010 r. nie dotyczyła okresu roku 2006 i 2007. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podniosła, iż organ II instancji potraktował ją wyłącznie jako spadkobiercę, nie uwzględniając faktu przejęcia gospodarstwa po J. wspólnie ze zmarłym J. Skarżąca była tym samym współwłaścicielem i współposiadaczem przedmiotowego gospodarstwa. Dopłaty cukrowe należały jej się ( i nadal należą ) z tego tytułu w równej części. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r. skarżąca oświadczyła, iż otrzymała tzw. dopłatę skrobiową, przyznawaną, według niej, na tych samych zasadach co dochodzona płatność cukrowa. Zawarła umowę na dostawę buraków na 2010 r. Zmarły mąż otrzymał dopłatę w 2009 r. na obszar 11 ha i miał numer producenta rolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji sprawowana jest w oparciu o kryteria zgodności z prawem, a według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Dokonując oceny legalności skarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, że skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. Nr 170 z 2008 r., poz. 1051 ze zm. ) płatność cukrowa przysługuje rolnikowi, który spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej w danym roku i który złożył wniosek o przyznanie tej płatności oraz który zawarł: 1) na rok gospodarczy 2006/2007 z producentem cukru umowę dostawy buraków cukrowych zgodnie z art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 318/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru (Dz. Urz. UE L 58 z 28.02.2006, str. 1) albo 2) na rok gospodarczy 2005/2006 umowę dostawy buraków cukrowych z producentem cukru, który zrzekł się w roku gospodarczym 2006/2007 kwoty zgodnie z art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 320/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. ustanawiającego tymczasowy system restrukturyzacji przemysłu cukrowniczego we Wspólnocie i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 58 z 28.02.2006, str. 42). Ponadto zgodnie z art. 24 ust. 1 a cytowanej ustawy płatność cukrowa przysługuje również w przypadku gdy buraki cukrowe były objęte umową dostawy zawartą: 1) z małżonkiem rolnika wnioskującego o płatność cukrową, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w dniu zawarcia tej umowy lub 2) ze spadkodawcą rolnika wnioskującego o płatność cukrową lub ze spadkodawcą małżonka rolnika wnioskującego o płatność cukrową, lub 3) z przekazującym gospodarstwo rolne w związku z wypłacaną rentą strukturalną, emeryturą lub rentą rolniczą z ubezpieczenia społecznego rolników, jeżeli rolnik wnioskujący o płatność cukrową lub małżonek tego rolnika mógłby dziedziczyć z ustawy przekazane gospodarstwo rolne. W niniejszej sprawie wymaganą umowę na dostawę w roku 2006/2007 buraków cukrowych z przedmiotowego gospodarstwa zawarł J. w dniu 27 marca 2006 r. Był on wobec tego pierwotnym beneficjentem spornej płatności cukrowej. Na mocy aktu notarialnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. J. i jego żona D. w celu zaprzestania działalności rolniczej darowali ( względnie przenieśli posiadanie ) na rzecz syna J. i jego żony ( skarżącej ) do ich wspólności ustawowej własność przedmiotowego gospodarstwa wraz z inwentarzem, pojazdami i maszynami rolniczymi ( § 3 aktu ). D. oświadczyła ponadto, iż spełnia warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej, określone w § 4 pkt. 1-4, § 11 i § 19 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 ( Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm. ). Z kolei obdarowany J. oświadczył, iż spełnia przesłanki do bycia stroną umowy o przekazaniu gospodarstwa rolnego w zamian za rentę, wskazane w § 7 ust. 1 tego rozporządzenia ( zob. § 4 aktu notarialnego ). Powyższa umowa darowizny przekazująca gospodarstwo stanowiła podstawę do przyznania D. renty strukturalnej na mocy decyzji organu I instancji z dnia 13 maja 2008 r. J. złożył pismem z dnia 29 kwietnia 2008 r. oświadczenie, iż objął w posiadanie gospodarstwo rolne J. i D., będących stroną umowy zawartej z producentem cukru na rok 2006/2007. Jednocześnie jako ich syn ( zstępny ) mógłby dziedziczyć przekazane gospodarstwo z mocy ustawy. Powyższe umowne czynności prawne, oświadczenia i decyzja dotycząca nadania renty strukturalnej zbywcy gospodarstwa stanowiły podstawę prawną do ubiegania się przez J. do otrzymania płatności cukrowej za rok 2009 w trybie art. 24 ust. 1 a pkt. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. Nr 170 z 2008 r., poz. 1051 ze zm.). Należy przy tym wyraźnie wskazać, iż niezależnie od bezspornego faktu darowania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego spornego gospodarstwa mężowi skarżącej i samej M. do wspólności ustawowej małżeńskiej stroną samej umowy o przekazanie gospodarstwa w zamian za rentę w rozumieniu § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 był J. Z tego też względu był on podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności cukrowej. Po śmierci J. ( w dniu 18 kwietnia 2010 r. ) skarżąca nabyła na podstawie ustawy spadek po nim w ¼ części ( pozostałą część nabyły ich trzy córki ), co stwierdzono postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 27 maja 2010 r. . Skarżąca wniosła o przyznanie m. in. płatności cukrowej za 2010 rok, oświadczając w piśmie z dnia 23 kwietnia 2010 r. iż jest spadkobiercą J., z którym została zawarta umowa dostawy buraków cukrowych. Zgodnie jednak z przepisem art. 24 ust. 1 a pkt. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przesłanką warunkującą otrzymanie płatności cukrowej był wyłącznie fakt zawarcia przez spadkodawcę wnioskującego rolnika umowy o dostawę buraków cukrowych na rok gospodarczy 2006/2007 ( zob. art. 24 ust. 1 pkt. 1 ustawy ), a nie na kolejne lata. J. nie zawarł umowy na ten okres, gdyż uczynił to jego ojciec J., nie będący spadkodawcą strony skarżącej. Zasadnie wobec tego organy obu instancji stwierdziły brak przesłanki z art. 24 ust. 1 a pkt. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, warunkującej możliwość otrzymania przez M. płatności cukrowej na rok 2010. Niezależnie od tego Sąd zauważa, iż również w przypadku, gdyby to strona skarżąca byłą podmiotem, na rzecz którego D. przekazała przedmiotowe gospodarstwo rolne, to w niniejszej sprawie nie zachodziłaby i tak przesłanka z art. 24 ust. 1 a pkt. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, albowiem skarżąca nie mogłaby dziedziczyć tego gospodarstwa w drodze ustawowej. Bez znaczenia jest ponadto podnoszony przez stronę skarżącą fakt zawarcia w późniejszych latach umowy dostawy buraków przez jej zmarłego męża lub przez nią samą. Płatność cukrowa jest bowiem płatnością niezwiązaną bezpośrednio z bieżącą produkcją rolną. Osobą uprawnioną do jej otrzymania jest producent rolny spełniający warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej w danym roku, będący jednocześnie stroną umowy dostawy buraków na rok 2006/2007. Podpisana umowa obliguje rolnika do otrzymania płatności cukrowych do kampanii 2009/2010 i w latach następnych. Przedmiotowa płatność cukrowa została wprowadzona w krajach unijnych w celu zrekompensowania plantatorom buraków spadku przychodów, jaki spowodowała reforma unijnego rynku cukru, obowiązująca od 1 lipca 2006 r. Płatność cukrowa ma stanowić formę rekompensaty za obniżkę ceny skupu buraków. Środki na wypłatę płatności cukrowej są przy tym ściśle określone na dany rok budżetowy i pochodzą w całości z unijnego budżetu ( zob. J. Bieluk, D. Łobos – Kotowska, Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Komentarz, Oficyna 2008 – komentarz do art. 24 ). Ponadto, zdaniem Sądu, fakt przyznania skarżącej tzw. płatności skrobiowej pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, albowiem są to odrębne rodzaje płatności, przyznawane w różnych trybach i na podstawie innych przesłanek prawnych. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa, wobec czego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).