III SA/Po 290/09

Dnia 14 kwietnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010r. przy udziale sprawy ze skargi J. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowań dot. ustalenia wysokości zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości i podatku rolnym I. uchyla zaskarżone postanowienie II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu /-/M. Kosewska /-/T.M. Geremek /-/M. Lorych – Olszanowska W piśmie z dnia 19 września 2008 roku skierowanym do Burmistrza Miasta i Gminy W. J. U. wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego za lata 2006, 2007 i 2008, podając jako podstawę zawieszenia postępowania - toczące się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w sprawie o ustalenie podatku od nieruchomości za rok 2008. Postanowieniem z dnia [...] roku nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy W., działając na podstawie art. 216 i art. 217 w związku z art. 201 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 , poz. 60 z późn. zm.), odmówił zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego za rok 2006, 2007 oraz 2008. W uzasadnieniu postanowienia organ powołał treść art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym postępowanie podlega zawieszeniu, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ wskazał, iż przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu toczy się postępowanie, w związku z zażaleniem na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, o sprostowanie oczywistej omyłki w postanowieniu z dnia [...] roku. Zdaniem organu postępowanie to nie ma związku z wszczętym postępowaniem w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego za rok 2006, 2007 oraz 2008. Ponadto Burmistrz Miasta i Gminy W. zaznaczył, iż pismem z dnia 20 sierpnia 2008 roku wezwano podatnika do złożenia aktualnej informacji w sprawie podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego, ze względu na to, że informacja z roku 1998 straciła na aktualności. W konsekwencji organ stwierdził, że powyższe okoliczności nie stanowią powodu do zawieszenia postępowania. Na powyższe postanowienie J. U. wniósł zażalenie, żądając jego uchylenia w całości oraz uznania wniosku z dnia 19 września 2008 roku, tj. wniosku o zawieszenie postępowanie w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości i podatku rolnego za lata 2006, 2007 oraz 2008. Postanowieniem z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i orzekło o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowań podatkowych w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązań podatkowych wnioskodawcy w podatkach od nieruchomości i rolnym za lata 2006, 2007 i 2008. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie o ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego wnioskodawcy w zakresie podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego zapadły ostateczne decyzje administracyjne. Nie ma zatem podstawy do rozstrzygania wniosku o zawieszenie postępowań, które zostały zakończone. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego to powoduje, że zaskarżone postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania należy uznać za wadliwe. Organ zaznaczył, iż skoro jakiekolwiek postępowanie, które mogłoby być zawieszone nie toczy się, to na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej, należało orzec o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. U. wniósł o uchylenie w całości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy. W uzasadnieniu skarżący zarzucił brak dokonania ustaleń faktycznych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz zastrzegł sobie prawo składania dalszych wniosków w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało, że w zaskarżonym postanowieniu z dnia 19 grudnia 2008 roku mylnie przyjęło, iż w sprawach wymiaru podatku od nieruchomości i rolnym za minione lata: 2006, 2007 oraz 2008, postępowania zostały zakończone ostatecznymi decyzjami. Wobec tego, błędnie uznało również, iż zakończone postępowanie nie może zostać zawieszone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło wprawdzie zaskarżone postanowienie, w którym organ I instancji odmówił zawieszenie postępowania, ale orzekło również o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowań podatkowych, podając jako podstawę art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Jak się natomiast faktycznie okazało, w chwili orzekania przedmiotowe postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązań podatkowych nie były jeszcze ostatecznie zakończone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało zatem wydane przez siebie orzeczeni z dnia [...] za nietrafne. Organ wskazał, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy winno odmówić racji stronie postępowania, lecz z innych powodów niż to uczyniło i przyznać słuszność organowi podatkowemu I instancji poprzez utrzymanie jego postanowienia z dnia [...]r. w mocy. Kolegium stwierdziło ponadto, iż wskazana przez skarżącego okoliczność toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjny postępowania, dotyczy tylko i wyłącznie sprostowania oczywistej omyłki Postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku w sprawie odmowy wszczęcia postępowania zażaleniowego od Postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] roku w sprawie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2007 roku, stąd nie ma charakteru zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w niniejszej sprawie, sprowadzała się do tego, czy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowań podatkowych w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązań podatkowych skarżącego w podatkach od nieruchomości i rolnym za lata 2006, 2007 i 2008, zostało wydane z uwzględnieniem prawidłowej podstawy prawnej. W niniejszej sprawie, skarżący wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie o ustalenie podatku od nieruchomości i podatku rolnego za rok 2006, 2007 i 2008, za podstawę podając, iż przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym toczy się postępowanie w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku w sprawie odmowy wszczęcia postępowania zażaleniowego od postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] roku w sprawie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2007 roku. Postanowieniem z dnia 14 października 2008 r. Burmistrz Miasta i Gminy Wysoka odmówił zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego za rok 2006, 2007 i 2008 stwierdzając, że nie ma podstaw do zastosowania art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Rozpoznając zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka z art. 165a Ordynacji podatkowe, bowiem postępowania, których dotyczył wniosek o zawieszenie zostały zakończone ostatecznymi decyzjami, stąd postępowanie o zawieszenie postępowań nie może być wszczęte. Wobec faktu, że organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę stwierdził, iż istotnie, jego ustalenia odnośnie zakończenia przedmiotowych postępowań były błędne, Sąd przyjął powyższe uznając, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydało zaskarżone postanowienie z naruszeniem przepisów postępowania. Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej, wyrażającym zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Ponadto art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym poczynione ustalenia oraz przeprowadzona ocena materiału dowodowego i wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa winny znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej). W świetle powyższego stwierdzić należy, iż organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania dowodowego w odpowiednim zakresie. Swoje orzeczenie wydał bowiem wyłącznie w oparciu o własne uznanie, nie badając przy tym odpowiednich dokumentów. Organ nie dokonał oceny stadium postępowań, odnośnie których złożony został wniosek o zawieszenie. Nie zobowiązał organu I instancji do przedłożenia akt sprawy, w związku z czym orzeczenie organu II instancji zostało wydane w oderwaniu od stanu faktycznego niniejszej sprawy. W rezultacie należy wskazać, iż zaskarżone postanowienie nie zawiera własnych ustaleń faktycznych, a sprowadza się jedynie do – jak określono to w odpowiedzi na skargę – "założenia" organu co do okoliczności faktycznych. Na podstawie błędnie przyjętych ustaleń faktycznych, organ uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka z art. 165a Ordynacji podatkowej. Stwierdził bowiem, że skoro postępowania, których dotyczył wniosek o zawieszenie zostały zakończone ostatecznymi decyzjami, to stanowi to przyczynę, z powodu której postępowanie o zawieszenie postępowań nie może być wszczęte. W konsekwencji stwierdzić należy, że w związku z błędnie ustalonym stanem faktycznym, organ niewłaściwie zastosował przepis art. 165a Ordynacji podatkowej. Z uwagi na powyżej stwierdzone naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, koniecznym stało się wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien przeprowadzi postępowanie stosując się do powyższych wskazań, tak aby uczynić zadość wymogom wynikającym z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W szczególności organ powinien przeprowadzi dowód z akt spraw, których dotyczy wniosek o zawieszenie postępowania, uwzględniając przede wszystkim dokumenty dotyczące postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym odnośnie sprostowania oczywistej omyłki. Ponownie rozpoznając zażalenie skarżącego organ odwoławczy winien ocenić, czy podana przez skarżącego we wniosku o zawieszenia okoliczność stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Podkreślić bowiem należy, iż zagadnienie wstępne (prejudycjalne) ma miejsce w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy leży w kompetencji innego sądu lub organu i rozstrzygnięcie to ma wpływ na rozstrzygnięcia sprawy podlegającej w takim przypadku zawieszeniu. Istotnym zatem jest, aby merytoryczne rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego miało istotny wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy głównej. Istotą tego przepisu jest bowiem próba zniwelowania sytuacji, w których w sprawach związanych ze sobą, czy to bezpośrednio, czy tylko wobec rozstrzygnięcia sprawy o analogicznym stanie faktycznym, istniałyby sprzeczne ze sobą orzeczenia. Jeżeli "zagadnienie" wykazuje jedynie pośredni, luźny związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego (wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r., I SA/Łd 970/03, niepubl.). Wobec powyższego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno rozważyć, czy orzeczenie jakie może zapaść w wyniku postępowania o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej, będzie miało istotny wpływ na orzeczenie w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości i podatku rolnego za lata 2006, 2007 i 2008. Przede wszystkim na uwadze należy mieć cel postępowania o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej. Instytucja sprostowania ma bowiem zastosowanie w sytuacjach, gdy organ lub sąd wydał trafne orzeczenie pod względem merytorycznym i proceduralnym, jednakże w treści samego orzeczenia istnieje błąd, wynikający wyłącznie z omyłkowego zredagowania dokumentu orzeczenia (wyroku, decyzji bądź postanowienia). Sprostowanie takiej oczywistej omyłki nie może w żadnym razie prowadzić do zmiany przedmiotowego orzeczenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w punkcie I i II sentencji wyroku. /-/ M. Kosewska /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska