III SA/Po 297/17

Dnia 22 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi X na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...]. Nr[...] w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] II. uchyla postanowienie Y z [...] i poprzedzające je postanowienie Y z dnia [...] ; III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. , którym organ ten uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez X z dnia [...]r. obejmującego nieuiszczone należności z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres [...]. Powyższe postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym. Organ I instancji prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie powyższego tytułu wykonawczego z majątku zobowiązanego Y. Organ dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę, a zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r. złożył on zarzuty na powyższe postępowanie wskazując na nieistnienie obowiązku z uwagi na złożenie do X rezygnacji z opłacania abonamentu pod wskazanym w tytule adresem. Postanowieniem z dnia [...]r. X uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Po wniesieniu zażalenia X postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie z[...] r. W tym stanie prawnym organ I instancji uznał, że stanowisko wierzyciela jest dla niego wiążące i odmówił wobec tego uznania zarzutów w sprawie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o zwrot pobranych pieniędzy ze względu na nieistnienie obowiązku opłacania abonamentu RTV pod adresem wskazanym w tytule wykonawczym. Pod tym adresem zobowiązany nie mieszka od [...] r. Organ II instancji w uzasadnieniu swojego postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów było wiążące dla organu egzekucyjnego. Skoro zobowiązany nie zgłosił zaprzestania użytkowania odbiorników RTV ( na stosownym formularzu ) to istniały podstawy do dalszego naliczania mu opłaty abonamentowej. Nie przedstawił on dokumentów dotyczących dokonania skutecznego wyrejestrowania. W skardze na powyższe postanowienie organu II instancji strona podniosła zarzut naruszenia : - art. 33 § 1 pkt. 1 u.p.e.a. poprzez nieuznanie nieistnienia po stronie skarżącego obowiązku zapłaty rat abonamentu RTV ze względu na wyrejestrowanie odbiornika już w [...] roku - art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego mimo nie przesłania skarżącemu pisemnego upomnienia. Strona wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji. Zdaniem skarżącego już w [...] r. przysłał on do X zawiadomienie o rezygnacji z korzystania z odbiorników radiowo – telewizyjnych. Nie posiada on jednak stosownego dokumentu w tym zakresie ze względu na upływ czasu. W [...] r. skarżący zmienił miejsce zamieszkania. Na stary adres nie otrzymał [...] r. zawiadomienia X o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wyrejestrowanie odbiornika w [...] r. było wobec tego skuteczne. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Pismem z dnia[...] r. wierzyciel odpowiedział na wezwanie Sądu informując, że zarejestrowanie odbiorników radiowego i telewizyjnego zostało potwierdzone wydaniem skarżącemu książeczki radiofonicznej nr [...], którą na mocy obowiązujących przepisów prawnych zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym, nadanym i przesłanym skarżącemu [...]r. , zaś z danych przechowywanych w systemie informatycznym wynika, że ostatnia wpłata za abonament miała miejsce w [...] roku i dotyczyła okresu [...]r. oraz, że dokonał jej skarżący. Do pisma wierzyciel dołączył zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych kierowane do skarżącego na adres w[...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016, poz.1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty Sąd stwierdza, że są podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu. Wskazać należy przede wszystkim , że zdaniem Sądu nie dokonano wyczerpującej analizy treści zarzutów zawartych w piśmie z dnia [...] r. – k. 5 akt adm. W piśmie tym skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku. Wskazał on jednak również, że nie został poinformowany o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Informacje o tym otrzymał od swojego pracodawcy w momencie zajęcia wynagrodzenia. W piśmie tym jest mowa o tym, że bez jakiegokolwiek powiadomienia, zostało wszczęte postępowanie i zamiast do skarżącego występuje się do pracodawcy i obciąża się wynagrodzenie (prowadzi egzekucję z wynagrodzenia). Dopiero podczas wizyty skarżącego w Urzędzie Skarbowym (organ egzekucyjny) skarżący otrzymał jedynie kopię zawiadomienia o zajęciu . Skarżący pisze, że nie zgadza się z żadnymi kosztami, w tym kosztami upomnienia. W samej skardze strona podniosła zarzut niedoręczenia jej upomnienia wskazany w art. 33 § 1 pkt. 7 w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, że takie upomnienie zostało skutecznie doręczone, a tylko dokonanie takiej czynności warunkuje skuteczne wszczęcie postępowania administracyjnego. Skoro z treści zarzutów wynikało, że strona nie miała jakiejkolwiek informacji o toczącym się wobec niej postępowaniu egzekucyjnym to organ winien wezwać zobowiązanego po otrzymaniu jego pisma zawierającego zarzuty do złożenia jednoznacznego oświadczenia, czy jego zarzuty obejmują również zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Podniesienie tego zarzutu przez skarżącego wymagałoby bowiem odniesienia się do niego przez wierzyciela i organy obu instancji. Uchybienie w powyższym zakresie oznacza konieczność uchylenia zaskarżonych postanowień oraz postanowień X z dnia [...] r. , albowiem X jako wierzyciel również nie odniosła się do kwestii istnienia ewentualnego dodatkowego zarzutu z zakresu niedoręczenia upomnienia skarżącemu. Należy zauważyć, że stanowisko wierzyciela (tu X) jest dla organu egzekucyjnego wiążące a zatem organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Dlatego aby obecnie dokonać ustaleń faktycznych należy wzruszyć zaskarżone postanowienia wydane przez organ egzekucyjny. W ocenie Sądu uchylenie powyższych aktów prawnych wynikało również z tej przyczyny, że X nie dokonała wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy istniał obowiązek podlegający przedmiotowej egzekucji. Stanowisko wierzyciela nie zawiera niezbędnych informacji umożliwiających dokonanie oceny przez Sąd czy jest ono prawidłowe w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku. Wskazać należy, że zdaniem skarżącego już w [...] lub [...] r. (protokół z rozprawy przez Sądem) przysłał on do X zawiadomienie o rezygnacji z korzystania z odbiorników radiowo – telewizyjnych. Nie posiada on jednak stosownego dokumentu w tym zakresie ze względu na upływ czasu i przeprowadzkę w roku [...]. W [...] r. skarżący zmienił miejsce zamieszkania. Na stary adres nie otrzymał [...] r. zawiadomienia X o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wyrejestrowanie odbiornika w [...] r. ( lub [...] r. ) było wobec tego skuteczne. Wyprowadzając się nie miał obowiązku zawiadamiania wierzyciela o zmianie adresu zamieszkania skoro wcześniej wyrejestrował odbiorniki. W latach 80-tych zarejestrowania odbiorników RTV dokonał ojciec skarżącego Z, który zmarł w [...] roku. X twierdziła, że skarżący nie dokonał skutecznego wyrejestrowania odbiornika, gdyż pismem z dnia [...] r. skarżącemu nadano indywidualny numer indentyfikacyjny jako użytkownikowi odbiorników RTV – k. 43. wcześniej skarżący miał potwierdzić imienną książeczkę wystawioną przez X na skarżącego a nie na jego ojca. Jednocześnie X twierdzi, że nie otrzymała uprzedniej rezygnacji skarżącego z korzystania z odbiorników RTV ( dokonanej według niego w [...] lub [...] r. ) i żaden taki dokument nie znajduje się w jej dokumentacji. Sąd stwierdza, że dla skutecznego zawiadomienia strony o nadaniu jej numeru indentyfikacyjnego nie było niezbędne dokonanie tego zawiadomienia w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Nie ulega jednak wątpliwości, że w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego winny być informacje o przesłaniu tego numeru, np. w formie zwykłej przesyłki listownej. X poza pismem nadającym numer nie przedłożyła jednak jakiejkolwiek dokumentacji w tej sprawie. X stwierdziła kategorycznie, że nie ma dowodów na dokonanie skutecznego wyrejestrowania się skarżącego w [...] r. Nie ma jednak informacji w jaki sposób zostały dokonane tego rodzaju ustalenia ( czy odwoływano się do rejestrów – ewidencji wykreślanych użytkowników czy do innych dokumentów tego rodzaju ). Wierzyciel twierdzi, że nie ma dowodu wyrejestrowania odbiornika. Należy zauważyć, że wierzyciel też nie wskazał na czym oparł swoje twierdzenie, że strona miała zarejestrowany odbiornik, z jakich posiadanych dokumentów – pochodzących od strony, a będących w dyspozycji wierzyciela wynika, że jest abonentem, że to skarżący zgłosił posiadanie radioodbiorników, kiedy, czy wydana przed nadaniem numeru książeczka opłat RTV w istocie była wystawiona na skarżącego czy to ojciec skarżącego Z był tą osobą, która dokonała rejestracji odbiorników. Wierzyciel nie wskazał w jaki sposób odnotowuje informacje o wyrejestrowaniu, jaka jest procedura w tym zakresie, gdzie sprawdził, że abonent nadal jest zarejestrowany, czy to jest ta sama ewidencja w której odnotowuje się wyrejestrowanie abonenta. Te informacje umożliwiłyby dokonanie oceny czy stanowisko wierzyciela jest prawidłowe i na jakiej podstawie zostały poczynione ustalenia. Ze stanowiska wierzyciela można wnioskować, że jedynym dokumentem umożliwiającym wykazanie wyrejestrowania odbiornika RTV, jest dokument który powinien posiadać abonent, a do tego posiadać ten dokument bezterminowo. Sąd nie kwestionuje, że dowód wyrejestrowania odbiornika byłby dowodem świadczącym o tej okoliczności. W takiej sytuacji rodzi się pytanie co w przypadku gdy taki dokument z przyczyn losowych, niezależnych od strony zostanie utracony. W okolicznościach niniejszej sprawy - brak od [...] r. (a nawet od [...] roku) jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na brak uiszczania opłat abonamentowych przy jednoczesnej zmianie miejsca zamieszkania strony, brak prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego – należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych i braku obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV. Z żadnych przepisów nie wynika, że strona jest zobowiązana bezterminowo przechowywać dokument (dowód) wyrejestrowania odbiornika. Na marginesie, wierzyciel nie wskazuje w jaki sposób i przez jaki czas przechowuje dokumenty, informacje dotyczące wyrejestrowania (jak i zarejestrowania) odbiornika. W zbliżonym stanie faktycznym wypowiedział się WSA w Gorzowie Wlkp. (wyrok z dnia 18.10.2017r., sygn. akt I SA/Go 341/17) . Sąd aprobuje stanowisko WSA w Gorzowie Wlkp. Co do kwestii bezterminowego przechowywania przez zobowiązanego dowodu wyrejestrowania odbiorników RTV. Skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych jest 5- letni ( zastosowanie znajdują tu przepisy Ordynacji podatkowej- art. 70 § 1 ) to nie sposób wymagać od strony aby taki dokument przechowywała w nieskończoność. Także skład orzekający podziela pogląd wyrażony w wym. orzeczeniu, że nie do zaaprobowania jest sytuacja, że wierzyciel odnosi się do zgłoszonych zarzutów opierając rozstrzygnięcie na przepisach prawa bez wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego jak też braku wskazania w jaki sposób te ustalenia uczyniono. W świetle powyższego – w ocenie Sądu – nie budzi wątpliwości, że wierzyciel zobowiązany był do ustalenia/wyjaśnienia kwestii wyrejestrowania odbiornika, gdyż to ona przesądza o istnieniu/lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Z tego też powodu wierzyciel rozpoznając ponownie sprawę przede wszystkim zgromadzi pełen materiał dowodowy i wskaże w jaki sposób dokonał ustalenia stanu faktycznego z którego wnioskuje, że skarżący jest zobowiązany do uiszczenia opłat abonamentowych. Z uwagi, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów, a mogło ono zostać skontrolowane przez Sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych – wyrażone przez wierzyciela stanowisko - na podstawie art. 135 P.p.s.a. należało uchylić w obu instancjach. W przeciwnym razie organ egzekucyjny, pomimo wskazanych wątpliwości i nieprawidłowości nie mógłby ich wyjaśnić i naprawić w toku swojego postępowania, a tym samym nie byłby uprawniony do podważenia stanowiska wierzyciela. Z tego też względu konieczne było wyeliminowanie tych postanowień, gdyż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Ponownie wydając stanowisko w sprawie zarzutów, wierzyciel zobowiązany będzie wskazać na jakiej podstawie dokonał ustaleń oraz uwzględnić upływ czasu,, brak skutecznego zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, brak od[...] r. domagania się uiszczania opłat abonamentowych. Należy też wyjaśnić ,czy zobowiązany podniósł również zarzut braku doręczenia upomnienia i odnieść się ewentualnie także do tej kwestii. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art. 135 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z §14 pkt 1 ppkt1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800, Dz.U. z 2016, poz.1668).