III SA/Po 298/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi I. S. i K. S. na decyzję Dyrektora Szkoły z dnia 19 grudnia 2025 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka do szkoły 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Dyrektora Szkoły na rzecz skarżących I. S. i K. S., solidarnie, kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 19 grudnia 2025 r. (nr [...]) Dyrektor Szkoły utrzymał mocy decyzję Komisji Rektutacyjnej Szkoły z dnia 8 grudnia 2025 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka do szkoły. Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 18 marca 2025 r. do Dyrektora Szkoły (dalej również: Dyrektor) wpłynął wniosek I. S. i K. S. (dalej również: skarżący) o przyjęcie ich dziecka – I. S. – do szkoły (klasa I). Następnie w dniu 9 maja 2025 r. Komisja Rekrutacyjna (dalej również: Komisja) przeprowadziła rekrutację kandydatów do klasy pierwszej na rok szkolny [...]. Córka skarżących nie znalazła się na liście dzieci przyjętych do szkoły. Dlatego też skarżący wnieśli o sporządzenie uzasadnienie rozstrzygnięcia Komisji. Wskazali, że w ich ocenie oraz w ocenie wychowawcy przedszkola, do którego uczęszcza obecnie dziecko, córka posiada wysoko oceniane predyspozycje i umiejętności, które wyróżniają ją na tyle, by mogła ona trafić do Szkoły Podstawowej. Tymczasem w uzasadnieniu niezakwalifikowania wskazano jedynie liczbę punktów, bez szczegółowego omówienia oraz opisu zastosowanych kryteriów diagnostycznych. W odpowiedzi pismem z dnia 14 maja 2025 r. Komisja wskazała, że decyzja komisji rekrutacyjnej wynika z niewystarczającej liczby punktów uzyskanych w toku postępowania rekrutacyjnego, prowadzonego zgodnie z obowiązującym regulaminem. Wyjaśniono także, że w ramach rekrutacji przeprowadzane były zajęcia z dziećmi oraz spotkania z rodzicami. Ich celem była całościowa ocena gotowości dziecka do podjęcia nauki w naszej szkole oraz poznanie postawy wychowawczej rodziców i ich oczekiwań wobec szkoły. Następnie skarżący wnieśli odwołanie do Dyrektora. Pismem z dnia 22 maja 2025 r. Dyrektor wskazał, że podtrzymał w mocy rozstrzygnięcie Komisji. Skarżący wobec powyższego wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wyrokiem z dnia 17 września 2025 r. (sygn. akt IV SA/Po 636/25) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji. W ocenie Sądu decyzja Dyrektora z dnia 22 maja 2025 r. nie zawierała wymaganych przepisami prawa elementów, w tym przywołania podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego oraz prawnego rozstrzygnięcia i rozpatrzenia zarzutów odwołania. Tutejszy Sąd nakazał także organom ponowne rozpatrzenie wniosku skarżących o przyjęcie ich córki do szkoły. W przypadku ponownej odmowy przyjęcia, organy miały uzasadnić swe decyzje w sposób wymagany przepisami Prawa oświatowego i k.p.a., szczegółowo wskazując uzyskaną punktację, wyjaśnienia zastosowania kryteriów, jakie spełniła oraz jakich nie spełniła kandydatka oraz odpowiadające im punkty. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Komisja decyzją z dnia 8 grudnia 2025 r. raz jeszcze odmówiła przyjęcia dziecka skarżących do szkoły. Decyzja ta została doręczona skarżącym w dniu 11 grudnia 2025 r. (k. 34 akt sądowych – zwrotne potwierdzenie odbioru). Następnie w dniu 16 grudnia 2025 r. (k. 34 akt sądowych – koperta z datą nadania) skarżący wnieśli odwołanie od powyższej decyzji do Dyrektora. Wymienioną we wstępie zaskarżoną decyzją z dnia 19 grudnia 2025 r. Dyrektor utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Komisji. W jego ocenie okoliczność, że dziecko skarżących (kandydatka) nie uzyskała wymaganej liczby punktów uprawniającej do przyjęcia, nie oznacza jeszcze samo w sobie, że w postępowaniu rekrutacyjnym nie zostały uwzględnione dyrektywy ustawowe dotyczące zapewnienia jak najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka i jego rodziny oraz lokalnych potrzeb społecznych. Zdaniem Dyrektora organ I instancji prawidłowo przeprowadził ponowne postępowanie, analizując całość zgromadzonego materiału dowodowego, uwzględniając zarzuty i argumentację przedstawione w odwołaniu. Rozstrzygnięcie uwzględnia także ocenę prawną i wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 września 2025 r. Skarżący, nie zgadzając się z powyższą decyzją Dyrektora, ponownie wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi naruszenie: - art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), poprzez pominięcie oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 17 września 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 636/25; - art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691 z późn. zm., dalej: K.p.a.), poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak ujawnienia dokumentów i arkuszy ocen oraz brak pełnego, weryfikowalnego uzasadnienia decyzji; - przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2025 r., poz. 1043 z późn. zm., dalej: P.o.) poprzez przeprowadzenie rekrutacji w sposób nietransparentny, oparty na kryteriach niemierzalnych, subiektywnych i pozbawionych dokumentacji umożliwiającej kontrolę sądową. Jednocześnie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga była zasadna, lecz z innych względów niż w niej podniesione. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Dyrektora Szkoły z dnia 19 grudnia 2025 r. (nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej z dnia 8 grudnia 2025 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka skarżących do szkoły. Na wstępie zaznaczyć należy, że po przeprowadzeniu całego postępowania rekrutacyjnego – a więc po dokonaniu oceny wszystkich wniosków kandydatów do szkoły, zgodnie z kryteriami ustalonymi w odpowiednich przepisach ustawy (tudzież ewentualnie uchwały regulującej tzw. kryteria lokalne) – komisja rekrutacyjna ustala wyniki postępowania rekrutacyjnego (zob. art. 157 ust. 2 pkt 1 P.o.) i następnie podaje je do publicznej wiadomości w formie listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych (M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, art. 158, LEX). Szczegółową procedurę dotyczącą wyników postępowania rekrutacyjnego oraz odwołania od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej określa art. 158 P.o. Zgodnie z art. 158 ust. 6 P.o. w terminie 3 dni od dnia podania do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wystąpić do komisji rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kandydata do danego publicznego przedszkola, oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej, publicznej innej formy wychowania przedszkolnego, publicznej szkoły, publicznej placówki, na zajęcia w publicznej placówce oświatowo-wychowawczej, na kwalifikacyjny kurs zawodowy lub na kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych. Z kolei w myśl art. 158 ust. 7 P.o. uzasadnienie sporządza się w terminie 3 dni od dnia wystąpienia przez rodzica kandydata lub kandydata pełnoletniego z wnioskiem, o którym mowa w ust. 6. Uzasadnienie zawiera przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższą liczbę punktów, która uprawniała do przyjęcia, oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym. Wreszcie zgodnie z art. 158 ust. 8 P.o. rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wnieść do dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, w terminie 3 dni od dnia otrzymania uzasadnienia. Natomiast w myśl art. 158 ust. 9 P.o. Dyrektor publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki rozpatruje odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, o którym mowa w ust. 8, w terminie 3 dni od dnia otrzymania odwołania. Na rozstrzygnięcie dyrektora danego publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki służy skarga do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Komisji z dnia 8 grudnia 2025 r. wraz z uzasadnieniem, zostało doręczone skarżącym w dniu 11 grudnia 2025 r. (k. 34 akt sądowych – zwrotne potwierdzenie odbioru). Oznacza to, że 3-dniowy termin na wniesienie odwołania do Dyrektora, zaczął biec następnego dnia (12 grudnia 2025 r.) i upływał z dniem 15 grudnia 2025 r. Termin nie mógł upłynąć z dniem 14 grudnia 2025 r., gdyż była to niedziela, a zgodnie z art. 57 § 4 K.p.a. jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Dlatego też to dzień 15 grudnia 2025 r. (poniedziałek) był ostatnim dniem, w którym skarżący mogli wnieść odwołanie od decyzji Komisji z dnia 8 grudnia 2025 r. – z zachowaniem terminu. Tymczasem skarżący wnieśli odwołanie dopiero w dniu 16 grudnia 2025 r., a więc po terminie. Potwierdza tę okoliczność znajdująca się w aktach sądowych koperta – dowód nadania, która zawierała przedmiotowe odwołanie (k. 34 akt sądowych). Zgodnie bowiem z art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a. o zachowaniu terminu dla dokonania czynności procesowej (w tej sprawie – wniesienia odwołania), rozstrzyga nadanie w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Co istotne, termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowym, zawitym, co oznacza, że wniesienie odwołania po terminie jest bezskuteczne (A. Golęba (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 129 oraz powołana tam literatura i orzecznictwo). W doktrynie wskazuje się także, że wniesienie odwołania po upływie terminu powoduje bezskuteczność odwołania, w następstwie czego decyzja staje się ostateczna. Stąd organ odwoławczy jest zobowiązany do badania, czy odwołanie zostało wniesione w terminie, oraz do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w niezbędnym zakresie (P. M. Przybysz (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 129 oraz powołana tam literatura i orzecznictwo). W niniejszej sprawie Dyrektor pominął kwestie związane z badaniem, czy odwołanie zostało wniesione w terminie i od razu przystąpił do jego merytorycznego rozpoznania. Tymczasem rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która zgodnie z art. 16 § 1 K.p.a. korzysta z ochrony trwałości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 września 2024 r., sygn. IV SA/Po 526/24, orzeczenie dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też Sąd zobowiązany był uwzględnić skargę i stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji z uwagi na spełnienie się jednej z przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. Jednocześnie wskazać należy – ze względu na ochronę interesu prawnego skarżących – że termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowym, zatem organ administracji publicznej nie może go skrócić ani przedłużyć. Tym samym zgoda organu na wniesienia odwołania nie wydłużała terminu na dokonanie tej czynności procesowej. Jednakże termin do wniesienia odwołania jest terminem przywracalnym. Znajduje więc do niego zastosowanie instytucja przywrócenia terminu (H. Knysiak-Sudyka, 1.4.2. Tryb i termin do wniesienia odwołania (w:) Pełnomocnik w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2020). Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.). Z tego względu Dyrektor, prowadząc ponownie postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem skarżących, zastosuje się do wyrażonej w niniejszym uzasadnieniu oceny prawnej oraz poniższych wskazań. W przypadku złożenia przez skarżących stosownego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania rozpatrzy go – o ile wniosek będzie spełniał przesłanki zawarte w art. 58 K.p.a. W innym razie odstąpi od merytorycznego rozpoznania odwołania z uwagi na wniesienie go po terminie. W odniesieniu do wszystkich zarzutów sformułowanych przez skarżących w skardze wyjaśnić należy, że z istoty kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika, że stwierdzenie nieważności decyzji czyni zbędną potrzebę dokonania przez sąd merytorycznej oceny zarzutów zawartych we wniesionej przez stronę skardze (zob. wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. II GSK 777/10). Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego przez skarżących wpisu od skargi w kwocie 200 zł.