III SA/Po 30/13

Dnia 22 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi R R na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P z dnia ... r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 oddala skargę Decyzją z dnia 22 czerwca 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania R R pomocy finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2006. Po rozpoznaniu odwołania strony Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w P decyzją z dnia 21 kwietnia 2008 r. uchylił ww. decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 20 czerwca 2008 r. R R złożył do Kierownika BP ARiMR wniosek o zawieszenie postępowania "w sprawie dopłat za 2006 r." Organ ten postanowieniem z dnia 23 czerwca 2008 r. zawiesił na wniosek strony postępowanie w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2006 r. Postępowanie zostało następnie na wniosek strony podjęte postanowieniem Kierownika BP ARiMR z dnia 6 września 2010 r. Następnie w dniu 24 listopada 2010 r. Kierownik BP ARiMR przyznał R R płatności ONW na rok 2006 w wysokości 2.911,92 zł. Dyrektor OR ARiMR w P zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie unieważnienia decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia 24 listopada 2010 r. o przyznaniu stronie płatności z uwagi na wydanie tej decyzji po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 z późn. zm.). Dyrektor OR ARiMR w P działając na podstawie art. 159 §1 w zw. z art. 156 §1 pkt 2, art. 157 §1 i 2 oraz art. 126 k.p.a. wstrzymał postanowieniem z dnia 19 stycznia 2011 r. wykonanie ww. decyzji z dnia 24 listopada 2010 r. Organ stwierdził, że producentowi rolnemu przyznano płatności niezgodnie z przepisami prawa krajowego. Kierownik BP ARiMR nie był bowiem władny do wydania decyzji z 24 listopada 2010 r. ze względu na upływ terminu wskazanego w art. 5 ust. 3a ww. ustawy o wspieraniu, zgodnie z którym pomoc jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 r. W związku z upływem tego terminu Kierownik BP ARiMR powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania stronie płatności. W zażaleniu na powyższe postanowienie R R podniósł w szczególności, że w postanowieniu z dnia 23 czerwca 2008 r. o zawieszeniu postępowania wskazano, że zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg wszystkich terminów przewidzianych w k.p.a. Po rozpoznaniu odwołania strony Prezes ARiMR postanowieniem z dnia 8 marca 2011 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia 19 stycznia 2011 r. podtrzymując zawartą w nim argumentację. Dodatkowo Prezes ARiMR podkreślił, że na skutek wydania postanowienia z dnia 23 czerwca 2008 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie przyznania płatności ONW za 2006 r. rzeczywiście uległy wstrzymaniu wszystkie terminy, ale określone w k.p.a. Postanowienie to nie mogło natomiast wstrzymać biegu terminu określonego w art. 5 ust. 3a ustawy o wspieraniu. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 3.11.2011 r. ( sygn. akt V SA/Wa 1049/11 ) oddalił skargę R R na postanowienie Prezesa ARiMR. W uzasadnieniu wskazano, że postawę prawną do wydania powyższych postanowień stanowił w szczególności art. 159 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 §1 k.p.a. W niniejszej sprawie jako podstawę do ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR wskazano art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia 24.02.2011 r. Dyrektor OR ARiMR stwierdził na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa nieważność decyzji organu I instancji z 24.11.2010 r. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 3 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem pomoc jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 r. Decyzja przyznająca skarżącemu płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 została natomiast wydana w dniu 24 listopada 2010 r., czyli po upływie tego terminu. W ocenie organu należało stwierdzić, że decyzja Kierownika BP ARiMR w T z dnia 24 listopada 2010r. jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną wskazaną w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. Jednocześnie wskazano, że postępowanie w przedmiocie dopłat za 2006 r. winno być umorzone na podstawie art. 105 § 1 kpa. Po rozpatrzeniu odwołania Prezes ARiMR decyzją z dnia 21.04.2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Kierownik BP ARiMR w T decyzją z dnia 28.03.2012 r. umorzył na podstawie art. 105 § 1 kpa postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW za 2006 r. W uzasadnieniu powołano się na przepis art. 5 ust. 3 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, zgodnie z którym pomoc jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 r. Po tej dacie postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe z powodu braku środków finansowych. Po rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 06.11.2012 r. Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. Powtórzono argumentację dotyczącą bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego prowadzonego w kwestii dopłat za 2006 r. po dniu 30 czerwca 2008r. W skardze do WSA w Poznaniu R R podniósł, że należna kwota dopłat za 2006 r. może być wypłacona ze środków finansowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jakie posiada ona "na pokrycie szkód wyrządzanych przez pracowników na rzecz petentów". Wskazano na długotrwałe prowadzenie przedmiotowego postępowania administracyjnego, co miało być wynikiem opieszałości organu i jego pracowników. Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania i nie tylko samej decyzji, ale także procedowania organu przed jej wydaniem. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ) w postępowaniu przed sądem obowiązuje zasada oficjalności, w myśl której nie jest on związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także niepodnoszonych w skardze. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych, a z drugiej poprzez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego – zakaz reformationis in peius. Wskazać należy, że przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego był wniosek strony skarżącej o przyznanie płatności z tytułu ONW na rok 2006. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 z późn. zm.) przedmiotowa pomoc unijna jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 r. Oznacza to, że postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie dopłat za 2006 r. winno być po dniu 30 czerwca 2008 r. umorzone na podstawie art. 105 § 1 kpa ( jako bezprzedmiotowe ) – zob. również uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 3.11.2011 r. ( sygn. akt V SA/Wa 1049/11 ). Organ II instancji zasadnie wskazał w swojej decyzji, że upływ powyższego terminu materialnoprawnego ( 30 czerwca 2008 r. ) spowodował bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego z wniosku o dopłaty z tytułu ONW za 2006 rok. Niemożliwe jest bowiem ewentualne orzeczenie o istnieniu uprawnienia strony do tych dopłat za 2006 w sytuacji, gdyż nie ma już odpowiednich środków unijnych na ten cel, a krajowe środki budżetowe nie przewidują odrębnych i dodatkowych kwot na finansowanie dopłat unijnych. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest obligatoryjnych elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę co do jej istoty ( zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 489 ). W skardze do WSA w Poznaniu R R podniósł, że należna kwota dopłat za 2006 r. może być – jego zdaniem - wypłacona ze środków finansowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jakie posiada ona "na pokrycie szkód wyrządzanych przez pracowników na rzecz petentów". Wskazał też na długotrwałe prowadzenie przedmiotowego postępowania administracyjnego, co miało być wynikiem opieszałości organu i jego pracowników. Przyczyny powołane w skardze nie mogą stanowić w ocenie Sądu podstaw do dalszego prowadzenia postępowania i zakończenia go decyzją merytoryczną ( w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania wnioskowanych płatności ), gdyż jak już wskazano powyżej nie ma unijnych środków budżetowych dotyczących dopłat ONW za 2006 rok, przeznaczonych do wypłaty producentom rolnym w przypadku pozytywnego rozpatrzenia ich wniosku. Strona skarżąca domagająca się uznania, że odpowiednia decyzja nie została wydana w przepisanym prawem terminie z powodu opieszałości organów czy ich pracowników może dochodzić swoich ewentualnych roszczeń z tego tytułu generalnie przed sądami powszechnymi, a nie w trybie postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że skarga była bezzasadna, wobec czego należało orzec o jej oddaleniu na podstawie art. 151 P. p. s.a.