III SA/Po 302/10

Dnia 07 lipca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska ( spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lipca 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2010. oddala skargę /-/ Sz. Widłak /-/ M. Górecka /-/ M. Kosewska Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy ustalił dla M. R. z tytułu własności nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] podatek od nieruchomości za rok 2010 w kwocie 50,00 zł. Jako podstawę opodatkowania wskazano grunty zabudowane o powierzchni [...] m² opodatkowane według stawki podatkowej w wysokości 0,18 zł./ m² oraz budynki mieszkalne o powierzchni ogółem 116 m², co do których zastosowano 100% ulgi. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał, że wysokość podatku od nieruchomości ustalono na podstawie informacji o nieruchomości i obiektach budowlanych, i ewidencji gruntów. W odwołaniu od powyższej decyzji M. R. wniosła o jej zmianę i dokonanie opodatkowania przedmiotowej nieruchomości zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, bez zastosowania ulgi z tytułu własności lokalu zabytkowego. W uzasadnieniu odwołania M. R. podniosła, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z aktualnym stanem prawnym własności przedmiotowej nieruchomości. Wskazała na przedłożoną w postępowaniu podatkowym ugodę z dnia 17 października 2009 r. zawartą przed Sądem Rejonowym w sprawie [...], z której wynika, iż stała się wyłączną właścicielką położonego na parterze lokalu mieszkalnego w spornej nieruchomości o powierzchni 116,06 m² oraz współwłaścicielką gruntu o powierzchni 275 m². Odwołująca zaznaczyła, że w złożonej deklaracji do opodatkowania podatkiem od nieruchomości, celowo nie podała, że wnosi o zwolnienie będącego jej wyłączną własnością lokalu od podatku z tytułu zabytku, ponieważ nie stać jej na ponoszenie wysokości kosztów utrzymania budynku zabytkowego i stosowania się do wymagań konserwatora zabytków. Zarzuciła, że pomimo powyższego organ I instancji dokonał zwolnienia części budynku od podatku, przy czym nie podał żadnej podstawy prawnej ani koniecznego uzasadnienia. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazując na treść przepisu art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) zaznaczył, że zwolnienie od podatku od nieruchomości budynków i gruntów wpisanych do rejestru zabytków znajduje zastosowanie, gdy wpis tych przedmiotów do rejestru zabytków ma charakter indywidualny i spełniony został warunek utrzymania i konserwacji budynków zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Zatem przed zastosowaniem zwolnienia organ podatkowy winien ustalić czy powyższe warunki zostały spełnione np. na podstawie informacji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie organ podatkowy nie przeprowadził w tej kwestii postępowania wyjaśniającego i nie ustalił czy rzeczony budynek jest utrzymany i poddawany konserwacji zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Od powyższej decyzji M. R. wniosła skargę. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła niezgodność z przepisem art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 19991 r. o podatkach i opłatach lokalnych przez błędne jego zastosowanie, niezgodnie z wnioskiem skarżącej i bez spełnienia warunku podjęcia się przez nią utrzymania i konserwacji obiektu zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Wobec powyższego skarżąca wniosła o ustalenie, że obok stwierdzenia indywidualnego wpisu do rejestru zabytków oraz warunków utrzymania i konserwacji, Burmistrz Miasta i Gminy, winien uzyskać wyraźne oświadczenie skarżącej, czy podejmuje się, czy też nie, wykonywania obowiązków utrzymania i konserwacji przedmiotowego budynku. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że w złożonej w dniu 9 grudnia 2009 r. informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych nie zobowiązywała się do utrzymania i konserwacji budynku, czy lokalu zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Jej zdaniem nie powinna budzić wątpliwości okoliczność, że do końca 2009 r. jako współwłaściciel nieruchomości utrzymywała i konserwowała budynek i znajdujące się w nim lokale zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Skarżąca podkreśliła, że powyższe wynika chociażby z przedłożonego ze skargą protokołu kontroli inspektorów ochrony zabytków z dnia 5 czerwca 2009 r., w którym stwierdzono, iż stan budynku jest dobry, zachowana historyczna stolarka, natomiast wiele elementów budynku wymaga remontu. Zaznaczyła, że właśnie ogrom prac i kosztów związanych z remontem budynku skłonił ją do rezygnacji z ubiegania się o zwolnienie z podatku od nieruchomości z powodu ponoszenia nakładów na utrzymanie i konserwację zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Dlatego też składając wniosek o opodatkowanie podatkiem od nieruchomości, wnosiła o objęcie podatkiem całego przedmiotu własności i współwłasności przedmiotowej nieruchomości. W tych warunkach, w ocenie strony, dokonując opodatkowania nieruchomości w wyniku wniosku skarżącej, Burmistrz Miasta i Gminy winien był, obok stwierdzenia indywidualnego wpisu do rejestru zabytków oraz warunków utrzymania i konserwacji, uzyskać wyraźne oświadczenie skarżącej, czy podejmuje się, czy też nie, wykonywania obowiązków utrzymania i konserwacji budynku zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ odwoławczy podkreślił, że nieuzasadnione jest twierdzenie skarżącej, iż organ podatkowy winien uzyskać jej wyraźne oświadczenie czy podejmuje się wykonywania obowiązków utrzymywania i konserwacji budynku zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, bowiem zwolnienia tego nie stosuje się na wniosek podatnika. Na rozprawie w dniu 7 lipca 2010 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podtrzymała swoje wnioski zawarte w skardze. Dodatkowo zwróciła uwagę, że jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowej i właścicielem przedmiotowego lokalu. Do 2009 r. wykonywała wszystkie obowiązki związane z faktem umieszczenia nieruchomości w rejestrze zabytków, a obecnie odmawiając przyjęcia ulgi podatkowej, chce zwolnić się z obowiązków wynikających z posiadania nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Dokonana w oparciu o powyższe przepisy ocena legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż została ona wydana zgodnie z prawem zarówno procesowym, jak i materialnym. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 marca 2010 r. w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku za rok 2010 od nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] i wpisanej do rejestru zabytków. Kwestia sporna w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny prawidłowości zastosowania przez Burmistrza Miasta i Gminy zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 121, poz. 844 ze zm.). Stosownie do powołanego przepisu zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że zwolnienie w nim przewidziane ma charakter przedmiotowy. Obejmuje ono bowiem grunty i budynki charakteryzujące się szczególną cechą, a mianowicie tym, że na podstawie decyzji wydanej przez właściwy do spraw ochrony zabytków organ administracji publicznej zostały wpisane do rejestru zabytków. Podkreślenia wymaga fakt, iż konstrukcja omawianego zwolnienia podatkowego przesądza ponadto o tym, iż jest on stosowany przez organ obligatoryjnie z urzędu, a zatem – jak słusznie stwierdził organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę - nie zależy od wniosku podatnika ani od jego stanowiska w tej sprawie. Organ podatkowy ustaliwszy w postępowaniu podatkowym, iż dana nieruchomość jest wpisana do rejestru zabytków zobowiązany jest zbadać możliwość zastosowania zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Analiza treści powołanego przepisu wskazuje, że badanie to winno polegać na ustaleniu przez organ podatkowy drugiej przesłanki zwolnienia, a mianowicie czy nieruchomości wpisane indywidualnie do rejestru zabytków są utrzymywane i konserwowane, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Z powyższego wynika, iż ocena zachowania się podatnika polegająca na "utrzymywaniu" i "konserwacji" gruntów i budynków powinna być dokonana z punktu widzenia przepisów o ochronie zabytków. W roku podatkowym 2010 r. obowiązuje ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.). W art. 5 powołanej ustawy sformułowano definicję opieki nad zabytkiem. Opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega w szczególności na zapewnieniu warunków naukowego badania i dokumentowania zabytku; prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości; popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury. Powyższa analiza najistotniejszych regulacji zawartych w ustawach, do których odsyła art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych prowadzi do wniosku, że istotę zachowania polegającą na "utrzymywaniu" zabytku zgodnie z przepisami o ochronie zabytków można sprowadzić do przestrzegania w szczególności tych przepisów, które nakładają na właściciela zabytku obowiązek realizacja działań wynikających z definicji opieki nad zabytkami spoczywającej na właścicielu, a zatem zabezpieczenie i utrzymanie zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie i korzystanie z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Podkreślenia ponadto wymaga fakt, iż z omawianej ustawy wynika obowiązek podporządkowania się działaniom organów ochrony zabytków. Konkludując powyższe wskazać należy na przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym, aby można było dokonać jakichkolwiek, ocen spełnienia przez podatnika warunku ustawowego zwolnienia niezbędne jest istnienie punktu odniesienia tych ocen, czyli innymi słowy - posługując się nomenklaturą analizowanych ustaw - stanu zachowania zabytku w dacie objęcia go we władanie przez podatnika (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/GI 152/08, Lex nr 492227). W przedmiotowej sprawie poza sporem jest ustalony w postępowaniu podatkowym przez Burmistrza Miasta i Gminy fakt figurowania w rejestrze zabytków nieruchomości położonej w R. przy ul. [...]. Kwestia sporna sprowadzała się do zbadania istnienia drugiej przesłanki zastosowania zwolnienia podatkowego wskazanego w art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a mianowicie, czy skarżąca "utrzymuje" i "konserwuje" wskazaną nieruchomość zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Ocena postępowania pierwszoinstnancyjnego prowadzi do wniosku, że słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż organ I instancji zastosował art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie ustalając uprzednio, czy faktycznie skarżąca podejmuje działania polegające na utrzymaniu i konserwacji spornej nieruchomości zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Zatem zasadnym było uchylenie przez Kolegium decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Burmistrz Miasta i Gminy, mając bowiem na uwadze treść art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), winien był ustalić sporną okoliczność w sposób zgodny z powyżej prezentowanymi rozważaniami. Przy czym, zdaniem Sądu istotne jest podkreślenie, że ustalenia organów podatkowych w tym zakresie muszą –choćby tylko z racji ustawowego odesłania – opierać się na opiniach organów ochrony zabytków, a nie wyłącznie na oświadczeniu podatnika. Z punktu widzenia możliwości ich weryfikacji najbardziej przydatne są zalecenia pokontrolne, bądź decyzje wydane w trybie określonym w art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. Odnosząc się do zarzutów skargi zaznaczyć należy, jak już wcześniej podkreślono, że ze względu na zastosowanie przez organ podatkowy obligatoryjnie z urzędu zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, bez znaczenia jest oświadczenie skarżącej, iż rezygnuje ona z przedmiotowego zwolnienia. Organ podatkowy ustaliwszy bowiem w postępowaniu podatkowym zaistnienie wszystkich przesłanek z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zobligowany jest zastosować niniejsze zwolnienie. Jak wynika z prezentowanych powyżej rozważań, na skarżącej będącej właścicielem nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków spoczywa szereg obowiązków wynikających z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w tym wynikający z art. 5 obowiązek opieki nad zabytkiem. Celem tej opieki jest bowiem jak najdłuższe utrzymanie zabytku w jak najlepszym stanie oraz wykorzystanie jego dla dobra ogólnego. Ze względu na swoje walory, np. historyczne czy naukowe, zabytek przestaje być tylko i wyłącznie prywatnym dobrem jego właściciela, którego interesy zostają z tego względu wyraźnie ograniczone. Możliwość takiego ustawowego ograniczenia wprowadza art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy; w tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Z powyższego wynika zatem, iż prawo własności jest prawem ograniczonym normami prawa powszechnie obowiązującego – jak w niniejszej sprawie przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami – oraz zasadami współżycia społecznego. W konsekwencji skarżąca chcąc uwolnić się od obowiązku opieki nad zabytkiem winna, albo wyzbyć się własności przedmiotowej nieruchomości, albo oceniając, czy zachodzą przesłanki z art. 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wystąpić z wnioskiem o skreślenie zabytku z rejestru. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ Sz. Widłak M. Górecka /-/ M. Kosewska za nieobecnego sędziego /-/ M. Kosewska