III SA/Po 304/19

Dnia 13 sierpnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 sierpnia 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok [...] uchyla zaskarżoną decyzję Uzasadnienie. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika BP ARiMR w [...]r. wydanej w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW [...]na rok [...] X w pomniejszonej wysokości. Organy orzekły przyjmując następujące ustalenia faktyczne: Beneficjent złożył wniosek o przyznanie płatności, w tym płatności rolnośrodowiskowej na rok [...]. Wniosek dotyczył kontynuacji płatności rolnośrowiskowej- pomoc finansowa w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata [...]. Beneficjent- skarżący X ubiegał się o przyznanie płatności na realizację pakietu: wariant 1.1. Zrównoważony sposób zagospodarowania na powierzchni gruntów ornych wynoszących[...] ha. Realizację kontynuacji programu rolnośrodowiskowego zadeklarowano na działkach o numerach ewidencyjnych : [...] położonych w[...]. W gospodarstwie przeprowadzono kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Co do zgłoszonych do płatności działek, ostatecznie organ uznał, że powierzchnie zgłoszone do płatności w wymiarze [...] ha odpowiadają powierzchni stwierdzonej. Organ jednak umniejszył skarżącemu płatność ze względu na stwierdzone w wyniku kontroli nieprawidłowości dotyczące braku spełnienia wymogów przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin , każdego z innej grupy roślin na działkach rolnych [...] na powierzchni [...] ha, części działki [...] o powierzchni [...] ha oraz części działki [...] o powierzchni[...] ha. Ostatecznie organy przyjęty ustalenia z kontroli w dniach [...]r. (raport nr[...]) i oparły się na dokumentacji fotograficznej wykonanej na miejscu. Nieprawidłowości zostały ocenione przez inspektorów i zastosowane zostały wobec skarżącego umniejszenia; Działka [...] – stwierdzono nieprawidłowość polegającą na zadeklarowaniu innej, aniżeli uprawiano rośliny. Stwierdzono uprawę [...] i zastosowano kod [...], Działka [...] -stwierdzono uprawę [...] i zastosowano kod[...] gdyż uprawiana roślina należała do innej grupy roślin niż zadeklarowana, Co do działki [...]organy stwierdziły, że na jej części obejmującej powierzchnię [...] ha po przeanalizowaniu deklaracji upraw we wnioskach o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych z lat [...] brak jest przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy, z wyłączeniem roślin wieloletnich . W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami organ zastosował umniejszenia wynikające z załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r. poz. 361, ze zm.).. W skardze na powyższą decyzję, skarżący prosił o ponowną analizę danych zawartych w raporcie z kontroli na miejscu. Twierdził, że raport i zdjęcia nie dokumentują wiarygodnie i jednoznacznie to, co skarżący w istocie zasiał. Skarżący twierdził, że[...] r. zasiał [...] i w dniu kontroli miała zaledwie [...] cm wysokości dlatego była niewidoczna na fotografii. Skarżący zaznaczył, że w dniu kontroli był obecny pracownik [...] p. [...], który może poświadczyć o obecności tej rośliny. Stanowisko skarżącego zawarte w skardze było w zasadzie powieleniem jego stanowiska wyrażonego w odwołaniu od decyzji wydanej w pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentacje podaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu[...]r. przed Sądem skarżący wyjaśnił do protokołu, że wsiewał [...]w [...], co jego zdaniem jest zgodne z deklaracją i dobrą kulturą rolną a następnie skosił zboże a [...] została i ostatecznie po żniwach całe pole zostało zaorane. Dowodu zakupu [...] skarżący nie posiada gdyż zakup realizował internetowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, mającą zastosowanie w niniejszej sprawie jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r. poz. 361, ze zm.), dalej zwanym "rozporządzeniem PROW 2007-2013". Skarżący przedmiotowy wniosek zgłosił w ramach kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego 5- letniego. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność ta jest przyznawana rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013r. jeżeli m.in. realizuje 5- letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. , obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Dodatkowe wymogi, o których mowa powyżej dla rolnictwa zrównoważonego określono w załączniku nr 3 tego rozporządzenia , to: 1) przestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich; wymóg ten stosuje się wyłącznie do działek rolnych, które były objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w zakresie tego pakietu w pierwszym roku jego realizacji, a w przypadku nowego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 45 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006, realizowanego na podstawie § 35 ust. 1 - wyłącznie do działek rolnych, które były objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w zakresie tego pakietu w pierwszym roku jego realizacji, które zostało zastąpione przez nowe zobowiązanie; 2) opracowanie co roku planu nawozowego na podstawie bilansu azotu oraz aktualnej chemicznej analizy gleby, z określeniem zawartości P, K, Mg i potrzeb wapnowania gleby, oraz realizacja tego planu; 3) koszenie w terminie do dnia 31 lipca lub wypasanie w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych oraz usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn, ze względu na które dotrzymanie dwutygodniowego terminu nie było możliwe; 4) w przypadku równoczesnej realizacji na tych samych gruntach rolnych: a) pakietu 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone - koszenie w odpowiednim terminie określonym w części III. Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, b) pakietu 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 lub pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - koszenie w odpowiednim terminie określonym w części IV. Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 i Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000; 5) nieprzekraczanie, z tolerancją do 10%, maksymalnej dawki azotu pochodzącego z nawozów naturalnych, kompostów i nawozów mineralnych wynoszącej: a) 150 kg/ha na gruntach ornych, b) 120 kg/ha na trwałych użytkach zielonych; 6) niestosowanie osadów ściekowych. Organy swoje ustalenia oparły wyłącznie o raport z kontroli i wykonane przez inspektorów zdjęcia przedmiotowych działek w dniach; [...]r. i [...]r. W odwołaniu a następnie w skardze kierowanej do Sądu skarżący konsekwentnie twierdził, że zasiał zadeklarowaną [...]na działkach[...] , prosząc o ponowną analizę danych zawartych w raporcie a także prosił o ponowną analizę działki[...] . Zdaniem Sądu organ odwoławczy w ogóle nie ustosunkował się do twierdzeń zawartych w odwołaniu a powtórzonych w skardze, w tym do zgłoszonego wniosku dowodowego. Z raportu nie wynika, że na działce oznaczonej symbolem [...] nie przestrzegano właściwego doboru i następstw roślin na obszarze[...] ha. Organ nie wyjaśnił w sposób umożliwiający Sądowi kontrolę rozstrzygnięcia tej kwestii. Z przedstawionego przez organ odwoławczy zestawienia w formie tabeli nie wynika skąd "wzięła się" działka [...] o podanej tam powierzchni, jaka była na działce uprawa w roku [...] . Z tabeli jedynie wynika, że na działce tej w [...] roku na pow. [...] ha zadeklarowano żyto ozime, co jest zgodne z deklaracją we wniosku o przedmiotową płatność. Brak jest wyjaśnienia jak na przestrzeni lat [...] doszło do wydzielenia tej części działki i na jakiej podstawie uznano, że na jej pow. o wielkości [...] ha stwierdzono ww nieprawidłowość skoro rolnik sam zadeklarował taką uprawę występując o płatność na[...] rok. Co do działek [...] - w kontekście złożonych na rozprawie przed Sądem wyjaśnień - należy ocenić czy było to postępowanie zgodne ze złożoną we wniosku o przedmiotową płatność deklaracją i dobrą kulturą rolną, zaś przy zaistnieniu wątpliwości należy rozważyć możliwość przesłuchania zawnioskowanej przez rolnika osoby i odebrać od przeprowadzających kontrolę inspektorów wyjaśnienia. Sąd zaznacza, że postępowanie dwuinstancyjne służy ponownemu zbadaniu sprawy. Organ odwoławczy, do którego trafia odwołanie (bądź inny przewidziany prawem środek zaskarżenia) obowiązany jest przede wszystkim ustosunkować się do zgłoszonych tam zarzutów i twierdzeń a nadto obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę. W omawianej sprawie zadaniu temu organ odwoławczy nie sprostał. Organ odwoławczy uznał bowiem , że jedynym i wiarygodnym dokumentem w sprawie jest raport z kontroli i dołączona tam dokumentacja fotograficzna. Sam nie odniósł się do podnoszonych w toku postępowania administracyjnego zastrzeżeń skarżącego. Nie dokonał samodzielnej analizy materiału fotograficznego w kontekście twierdzeń podnoszonych w odwołaniu, nie zwrócił się do dokonujących kontroli inspektorów o wyjaśnienia. Zdaniem Sądu prawidłowo powołane zostały podstawy prawne rozstrzygnięcia i dokonana została prawidłowa ich wykładnia. Rację ma organ odwoławczy wskazując, że decydujące znaczenie ma raport z kontroli z tym, że z jego treści musi jednoznacznie wynikać stwierdzona przez organ nieprawidłowość , zaś w sytuacji kwestionowania ustaleń przez beneficjenta, organ musi w rzeczowy sposób odnieść się do twierdzeń odwołując się do konkretnych zapisów kontrolnych jak również dokonać omówienia zdjęć w kontekście zgłaszanych uwag. Pomocne przy usuwaniu rozbieżności zgłaszanych przez skarżącego beneficjenta z zapisami w raporcie czy dokumentacją fotograficzną okazać się mogą wyjaśnienia dokonujących kontroli inspektorów. Nieprawidłowości zostały bowiem ocenione przez inspektorów i zastosowane zostały wobec skarżącego umniejszenia. W raporcie oznaczone one zostały kodami, jednak brak jest szczegółowego opisu, zaś pomocne okazać się mogą dołączone do niego zdjęcia, które podporządkowano konkretnym działkom . W kontekście twierdzeń skarżącego , że wsiewał[...] w [...], co jego zdaniem jest zgodne z deklaracją i dobrą kulturą rolną a następnie skosił zboże a [...] została i ostatecznie po żniwach całe pole zostało zaorane, należy ustalić czy w istocie mogło mieć miejsce takie działanie i czy w można je uznać za zgodne z deklaracją złożoną we wniosku o przedmiotową płatność i czy oznacza ono prowadzenie gospodarstwa zgodnie z dobrą kulturą rolną. Z powyższych względów zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018.1302) Sąd uchylił.