III SA/Po 311/14

Dnia 26 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu korzystania przez rolników z usług doradczych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W dniu 31 października 2012 roku M. B. reprezentowany przez J. W. złożył wniosek o przyznanie pomocy z tytułu korzystania z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. W tym samym dniu przedłożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] oświadczenie o zobowiązaniu do zawarcia umowy o świadczenie usług doradczych. Zobowiązanie dotyczyło firmy "A" W. J. W. Także 31 października 2012 roku przedłożono wraz z wnioskiem i oświadczeniem pełnomocnictwo M. B. dla firmy J. W. "A" do prowadzenia wszelkich czynności przed organami ARiMR. W dniu [...] listopada 2012 roku wydana została decyzja o przyznaniu pomocy finansowej na realizację usług doradczych, decyzję tę skierowano do J. Wa\. W dniu 27 czerwca 2013 roku M. B. reprezentowany przez J. W. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu korzystania z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów PROW 2007-2013. Tego też dnia do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęły następujące dokumenty: zaświadczenie o posiadaniu rachunku "A" W. J., pełnomocnictwo z dnia 28 grudnia 2012r., umowa o świadczenie usług doradczych zawarta pomiędzy M. B., a J. W. z dnia 28 grudnia 2012r., aneks do umowy zawierający zgodę J. W. na zapłatę przez M. B. 20% kwoty kosztów netto z tytułu wykonania usługi, poświadczenie wykonania usług doradczych, zestawienie faktur, dowód wpłaty na kwotę 1 075 zł , fakturę VAT na kwotę 3 075,00 zł . W dniu 23 lipca 2013r. M. B. wezwany został do złożenia wyjaśnień, a konkretnie przedłożenia stosownej dokumentacji potwierdzającej wykonanie usługi i udziału w kosztach. W dniu 24 lipca 2013r. M. B. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] oświadczenie, iż nie pokrył 20% kosztów kwalifikowalnych, bowiem poinformowano go, iż zostaną one pobrane z zatrzymanej kwoty pieniężnej. Załączył też dowód wpłaty, fakturę VAT, poświadczenie wykonania usług doradczych. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przyznania płatności M. B. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż pomoc nie może być wypłacona wnioskującemu, gdyż nie pokrył on 20% kosztów kwalifikowanych usług doradczych, zgodnie § 9 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 kwietnia 2008 roku. Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. W., pełnomocnik wnioskodawcy. W odwołaniu zarzucił organom przede wszystkim naruszenie przepisów prawa procesowego. Organy w ocenie odwołującego wybiórczo potraktowały materiał dowodowy, nie uzasadniając przy tym, dlaczego pominęły jedne dowody, a dały wiarę innym. Błędnie też wezwały stronę do złożenia wyjaśnień i zapoznania z aktami z pominięciem pełnomocnika. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] Dyrektor ARiMR w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu opierając się na treści art. 29 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. – O wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 kwietnia 2008r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 wskazał warunki, jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o przyznanie pomocy. Jednocześnie podkreślono, iż zgodnie z § 3 ust.1 pkt 4 tego rozporządzenia wysokość pomocy wynosi 80 procent poniesionych i udokumentowanych kosztów kwalifikowalnych za usługi doradcze. Paragraf 9 ust.1 zaś stanowi, iż pomoc wypłaca się na wniosek o płatność, jeżeli wnioskodawca pokrył 20% kosztów kwalifikowanych usług doradczych i pozostałych kosztów tych usług niezaliczonych do kosztów kwalifikowanych, na których pokrycie ubiegał się o pomoc. Paragraf 10 tego rozporządzenia stanowi zaś, iż do wniosku o płatności należy dołączyć oryginały faktur lub równoważnych dokumentów księgowych lub ich kopie. Tymczasem wezwany do złożenia wyjaśnień beneficjent M. B. oświadczył, iż nie uiścił owych 20 procent kosztów kwalifikowanych, co pozostaje w sprzeczności z przedłożonymi dokumentami. Organ wyjaśnił też, że organy nie naruszyły też art. 8 i 10 Kpa, ponieważ wezwanie M. B. osobiście, zamiast jego pełnomocnika zapobiec miało ewentualnej próbie wpływu na beneficjenta. Przywołano w tym miejscu treść art. 10 § 2 Kpa. Wyjaśniono również, iż usprawiedliwionym jest pominięcie pełnomocnika strony, w sytuacji gdy jest to uzasadnione względami niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na niepowetowaną szkodę materialną. W skardze do sądu M. B. podniósł zarzuty tożsame z zawartymi w odwołaniu, uzupełniając, iż organ nie przeprowadził dowodów, a jedynie dostosował argumentację do z góry złożonej tezy. Wskazał, iż naruszenie przepisu art.10 § 1 Kpa stanowić może przesłankę wznowienia postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu. Istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy skarżącemu przysługiwała pomoc finansowa w ramach działania "Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Szczegółowe warunki i tryb przyznawania takiej pomocy określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 kwietnia 2008r. – w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Korzystnie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. 2008, Nr 78, poz.470 ze zm.), wydane na podstawie art. 29 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. - O wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. 2007, Nr 64, poz.427). Paragraf 9 cytowanego rozporządzenia stanowi, iż pomoc wypłaca się na wniosek o płatność, jeżeli wnioskodawca pokrył 20% kwalifikowalnych usług doradczych i pozostałych kosztów tych usług niezaliczonych do kosztów kwalifikowalnych , na których pokrycie ubiegał się o pomoc. Organy odmawiając przyznania pomocy jednoznacznie przesądziły, iż Skarżący kosztów tych nie pokrył, bowiem takiej treści oświadczenie złożył przed organem I instancji. W istocie wezwany w dniu 24 lipca 2013r. M. B. oświadczył, iż nie pokrył 20% kosztów kwalifikowanych, zgodnie z fakturą [...]. W świetle tego oświadczenia z pominięciem pozostałych dowodów organ przyjął, iż wobec podważenia przez rolnika wiarygodności złożonych dokumentów uznać należało, iż nie zostały spełnione przesłanki z cytowanego wyżej § 9 rozporządzenia. W ocenie Sądu trudno uznając za obowiązującą zasadę praworządności podzielić stanowisko organu, że w niniejszym postępowaniu strona pozbawiona pełnomocnika skutecznie podważyła zebrane w sprawie dokumenty i to na swoją niekorzyść, a ocenę zebranych w sprawie dowodów i w konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji za wyczerpujące. Analiza akt dowodzi, iż zaistniała ewidentna sprzeczność pomiędzy załączoną dokumentacją, a oświadczeniem beneficjenta. Sprzeczność tę wskazywano w odwołaniu, podniesiono, iż organ pominął w dowodzeniu dokumenty księgowe, a ustalenia oparł wyłącznie na niewłaściwe i sprzecznie z przepisami pozyskanym oświadczeniu beneficjenta. Organy pomimo zarzutów odwołania konfrontujących treść oświadczenia z treścią faktury w ogóle się do nich nie odniosły i nie uzasadniły, dlaczego w całości uznano prawdziwość oświadczenia. Z samego oświadczenia wynika jedynie, że M. B. kwestionuje pokrycie kosztów z konkretnej faktury, a nie ich zapłacenie w ogóle. Oświadczenie, nie doprecyzowane przesłuchaniem bądź przeprowadzeniem rozprawy stanowi jedynie dowód tego, iż M. B. nie uiścił kwoty widniejącej na tej fakturze. Obowiązujące w dacie rozstrzygania przepisy nakazywały "pokrycie 20 % kosztów kwalifikowalnych". Nie wymagały konkretnej formy wpłaty. Fakt, iż M. B. nie potwierdził zapłaty tej faktury w świetle powstałych wątpliwości i literalnej treści obowiązującego wówczas przepisu nie stanowi jednoznacznego dowodu, iż kosztów tych nie pokrył. Dopiero przepis § 9 Rozporządzenia w brzmieniu wprowadzonym w dniu 2 lipca 2013r. rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 maja 2013r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach "działania Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013" (Dz.U.2013.689) nakazuje poniesienie kosztów wyłącznie w formie rozliczenia bezgotówkowego przeprowadzonego poleceniem przelewu na rachunek bankowy. Do tego momentu jednak rolnik mógł je pokryć w dowolnej formie. Jednak w niniejszym postępowaniu z uwagi na treść § 2 rozporządzenia zmieniającego zastosowanie miały przepisy dotychczasowe, bowiem wniosek złożony został w dacie obowiązywania § 9 w brzmieniu obowiązującym przed dokonaną zmianą. W konsekwencji przyjąć należy, iż zebrany materiał dowodowy nie wskazuje jednoznacznie, że beneficjent kosztów nie pokrył, wskazuje ,iż wątpliwą jest transakcja objęta fakturą. Fakt ,iż dokument ten budzi wątpliwości tym bardziej winien obligować organy do wyjaśnienia okoliczności jego sporządzenia, w świetle obowiązującej zasady praworządności. Prawdą jest, iż zgodnie z art. 21 ust.1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. - O wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. I dalej w art. 21 ust. 2 pkt 3 stanowi, że organ prowadzący postępowanie udziela stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Nie mają więc obowiązku każdorazowego wezwania strony do zaznajomienia z aktami. W sytuacji jednak, gdy oświadczenie strony organ interpretuje jednoznacznie na jej niekorzyść, a strona wezwana została do jego złożenia bez pełnomocnika za całkowicie chybione należy uznać wyjaśnienie organu, iż strona wezwana została w trybie art.10 § 2 Kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na niepowetowaną szkodę materialną. Jest oczywiste, iż żadna z wymienionych przesłanek nie wystąpiła, a skoro organ skorzystał z uprawnienia, a nie obowiązku wezwania strony, to winien to uczynić zgodnie określonymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie wezwanie pełnomocnika miało ten skutek, że nie mógł on przed wydaniem decyzji organu I instancji odnieść się do złożonego oświadczenia , bowiem wezwanie do zapoznania z aktami przesłano również M. B., a nie J. W. W tym konkretnym przypadku skoro organy skorzystały z instytucji wezwania, winny zrobić to prawidłowo, zgodnie z przepisami Kpa, zaś z materiału dowodowego nie wynika, by zgodnie z treścią art. 21 ust 2 pkt 3 ustawy udzieliły rolnikowi niezbędnych pouczeń co do okoliczności mających wpływ na jego prawa i obowiązki. W konsekwencji Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, iż naruszono zasadę art. 7 i 77 § 1 Kpa ,10 § 1 Kpa w związku z art. 21 ust 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich , które miało istotny wpływ na wynik postępowania. Organy winny pojąć dodatkowe czynności zmierzające do wyjaśnienia okoliczności , które wyżej wskazano. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 200 i 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.