III SA/Po 311/22

Dnia 2 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 września 2022 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 14 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 26 sierpnia 2021 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 14 lutego 2022 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A.M. (dalej: "strona") od decyzji Prezydenta Miasta P. z 26 sierpnia 2021 r., nr [...], w sprawie wysokości kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. Prezydent Miasta P. decyzją z 26 sierpnia 2021 r., nr [...], ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki Opel Astra nr rej. [...] na kwotę 359 zł (pkt 1), a także stwierdził, że do zapłaty kosztów zobowiązana jest strona (pkt 2), i wskazał rachunek bankowy do zapłaty oraz termin płatności wynoszący 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt. 3 i 4). W uzasadnieniu organ I instancji podał, że funkcjonariusz Straży Miejskiej Miasta P. 5 grudnia 2019 r., na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm., dalej: "P.r.d."), wydał dyspozycję usunięcia pojazdu z ul. S. w P., którego kierowca zaparkował na odcinku drogi objętym zakazem zatrzymywania (znak drogowy B-36) z tabliczką podznakową T-24 – informacja o usunięciu pojazdu na koszt właściciela. W trakcie czynności usuwania pojazdu do funkcjonariusza Straży Miejskiej Miasta P. zgłosiła się strona. Na podstawie art. 130a ust. 2a P.r.d. odstąpiono od usunięcia pojazdu. Wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów, na co dowodem jest załącznik do faktury wystawionej przez firmę holującą i zapłaconej przez Miasto P. – Zarząd Dróg Miejskich, do których pokrycia zgodnie z art. 130a ust. 2a P.r.d. zobowiązana jest strona. Wysokość kosztów ustalono zgodnie z art. 130a ust. 6 i 6a P.r.d. na podstawie uchwały nr [...] Rady Miasta P. z 11 grudnia 2018 r. w sprawie ustalenia opłat za usuwanie pojazdów z dróg miasta P. i ich przechowywanie na parkingach strzeżonych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu z drogi, po wydaniu dyspozycji o jego usunięciu. W odwołaniu strona podniosła, że auto było zaparkowane przez kilka minut, nie blokowało ruchu ulicznego ani nie stwarzało niebezpieczeństwa. Po przybyciu funkcjonariusza Straży Miejskiej pojazd został niezwłocznie usunięty, strona nie została ukarana żadnym mandatem karnym. Funkcjonariusz poinformował stronę o odstąpieniu od czynności i pouczył. W czasie trwania interwencji nie pojawił się żaden holownik, przez co zdaniem strony postępowanie jest bezprzedmiotowe. Kolegium wskazało, że Straż Miejska Miasta P. [...] grudnia 2019 r. o godz. 12.00 wydała dyspozycję usunięcia przedmiotowego pojazdu, który znajdował się w użytkowaniu odwołującej – z powodu pozostawienia go w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. W trakcie czynności usuwania pojazdu o godz. 12.30 zgłosił się kierowca, a więc odwołująca. Odstąpiono od usunięcia pojazdu. Na druku dyspozycji usunięcia pojazdu zawarta została informacja, że pojazdu nie odholowano z powodu zgłoszenia się kierowcy już po przybyciu pomocy drogowej. Zdaniem organu II instancji tłumaczenia strony, że auto nie blokowało ruchu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W skardze skierowanej do tut. Sądu – wnosząc o wznowienie postępowania, a z ostrożności procesowej o uchylenie decyzji – strona zarzuciła naruszenie: 1. art. 124 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "K.p.a.") przez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób skrótowy i ogólny oraz pomijający istotne okoliczności faktyczne sprawy i naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a., a także naruszenie art. 8 K.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; 2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 K.p.a. ze względu na to, że zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ/ sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji, to jest podobna sprawa miała już swoje rozstrzygnięcie wyrokiem sądu z 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2622/17, co powinno skutkować wznowieniem postępowania. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. W piśmie procesowym z 5 maja 2022 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Kolegium w piśmie procesowym z 26 maja 2022 r. przychyliło się do wniosku skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i wniosek ten został poparty przez Kolegium zaistniały przesłanki podane w ostatnio przywołanym przepisie. Jak stanowi art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Jest to odstępstwo od zasady jawnego rozpoznawania spraw, która przewidziana została w art. 10 P.p.s.a. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z 14 lutego 2022 r., sygn. akt [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta P. z 26 sierpnia 2021 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. stanowi podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 5 tej ustawy pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. Jak przewiduje już ust. 2a tego artykułu od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio. Ten ostatni przepis stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest obowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Czyniąc w kontrolowanej sprawie ustalenia faktyczne, mające znaczenie na gruncie przywołanych powyżej regulacji, zarówno organ I, jak i II instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie nie budzi wątpliwości, że wydana została dyspozycja usunięcia pojazdu marki Opel Astra nr rej. [...] w okolicznościach przewidzianych w 130a ust. 1 pkt 5 P.r.d. Nie jest także sporne, jak również znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, że od usunięcia rzeczonego pojazdu odstąpiono z uwagi na ustanie przyczyn jego usunięcia. Niewiadomym pozostaje jednak jakie czynności, o ile w ogóle, zostały na skutek wspomnianej dyspozycji podjęte, a w konsekwencji, czy wydanie tej dyspozycji spowodowało powstanie kosztów, do których pokrycia miałaby być zobowiązana skarżąca na gruncie art. 130a ust. 2a zd. 2 P.r.d. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na to, że powyższe przepisy P.r.d. nie pozwalają przy orzekaniu w przedmiocie nałożenia opłaty na jakąkolwiek uznaniowość, w tym na ustalenie wysokości kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu w zależności od stopnia zawinienia, rodzaju przewinienia bądź zależnie od tego na jakim etapie usuwania właściciel powrócił do pojazdu. Niemniej, brak jest podstaw, aby przyjąć, że samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu stanowi podstawę do wydania decyzji na podstawie art. 130a ust. 2a P.r.d. Obowiązek taki powstanie dopiero wówczas, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, następnie cofniętej, spowodowało powstanie określonych kosztów. Obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może bowiem nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są następujące warunki: 1) wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a ustawy, 2) odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku z ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie, 3) powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1132/18, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ta ostatnia okoliczność nie została w rozpatrywanej sprawie należycie ustalona. Jak utrzymuje skarżąca pojazd został przez nią niezwłocznie usunięty z miejsca, o którym stanowi art. 130a ust. 1 pkt 5 P.r.d., zaś w czasie trwania interwencji nie pojawił się żaden holownik. Organy okoliczności tych nie wyjaśniły arbitralnie przyjmując, że skarżąca zgłosiła się do funkcjonariusza Straży Miejskiej Miasta P. "w trakcie czynności usuwania pojazdu". Zauważyć trzeba, że twierdzenie to nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Tym bardziej błędne jest uznanie przez Kolegium, jakoby: "na druku dyspozycji usunięcia pojazdu zawarta została informacja, że pojazdu nie odholowano z powodu zgłoszenia się kierowcy już po przybyciu pomocy drogowej". Na druku dyspozycji usunięcia pojazdu znajduje się wprawdzie zarówno informacja o tym, że: "pojazdu nie odholowano", jak i o tym, że: "przyszedł kierowca", jednak w żadnym razie nie wynika stąd, że przyjście kierowcy miało miejsce po przybyciu holownika. Z notatki służbowej sporządzonej [...] grudnia 2019 r. wynika, że interwencję wobec przedmiotowego pojazdu podjęto o godz. 11.45, zaś o godz. 12.30 zgłosił się kierowca w związku z czym pojazdu nie usunięto z drogi, natomiast o ustaniu przyczyny realizacji dyspozycji poinformowano dyżurnego. Jednocześnie w tej samej notatce nie potwierdzono, aby na miejsce dojechała pomoc drogowa, bowiem wiersz, w którym powinna być ujawniona godzina jej przybycia nie został wypełniony. Nie sposób wobec tego stwierdzić, czy w ogóle doszło do faktycznej realizacji dyspozycji usunięcia pojazdu i czy dyspozycja ta spowodowała jakiekolwiek koszty. Dopiero jednoznaczne ustalenie tych okoliczności pozwoli stwierdzić, czy w sprawie zasadnie skorzystano z art. 130a ust. 2a in fine P.r.d. Wprawdzie na dyspozycji usunięcia pojazdu znajduje się data i podpis "dokonującego usunięcia pojazdu", jednak niewiadomym pozostaje – wobec pozostałego zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego – w jakich okolicznościach zostały one złożone. Analogicznie kwestia ta przedstawia się jeżeli chodzi o rozliczenie dyspozycji usunięcia pojazdu z tym dodatkowym zastrzeżeniem, że rozliczenie to nie zostało podpisane przez skarżącą ani nie podano w nim dlaczego podpis ten nie został przez skarżącą złożony. W zgromadzonym materiale dowodowym brak wreszcie faktury VAT, jaka miała być wystawiona przez firmę holującą, na którą powołuje się w uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji. Powyższe świadczy o istotnym naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. (skarżąca omyłkowo powołuje się na naruszenie art. 124 § 2 K.p.a., który dotyczy postanowień, a nie decyzji). Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak przewiduje natomiast art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Niezależnie od powyższego zauważyć trzeba, że w kontrolowanej sprawie nie został także dostatecznie wyjaśniony krąg podmiotów, które miałyby ponosić odpowiedzialność za ewentualne koszty stosownie do art. 130a ust. 2a zd. 2 w zw. z ust. 10i P.r.d., co stanowi o kolejnym istotnym uchybieniu wymogom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Według organu I instancji skarżąca nie jest właścicielem pojazdu, lecz osobą, w której władaniu pojazd ten się znajdował na podstawie innego niż własność tytułu prawnego. O ile nie jest sporne, że skarżąca była kierującym pojazdem, to w aktach administracyjnych brak jest materiału dowodowego, który wykazywałby, kto był w chwili podjęcia interwencji jego właścicielem. Tymczasem, jak wynika z art. 130a ust. 2a w zw. z ust. 10i P.r.d. ewentualna odpowiedzialność skarżącej z tytułu powstałych kosztów – jeżeli nie byłaby ona właścicielem – powinna mieć charakter solidarny, co w żaden sposób nie znajduje odzwierciedlenia ani w rozstrzygnięciu wydanym przez organ I instancji, ani w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Nie znajduje natomiast podstaw prawnych skierowany do tut. Sądu wniosek skarżącej o wznowienie postępowania administracyjnego. Zauważyć trzeba, że tut. Sąd nie ma kompetencji do wydania rozstrzygnięcia o oczekiwanej w tym względzie treści. Naruszenia prawa, które w świetle art. 145-145b K.p.a. stanowią podstawę do wznowienia postępowania przez organ administracji publicznej, są brane pod uwagę przez sąd – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. – jako podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi podane przez skarżącą naruszenie z art. 145 § 1 pkt 7 K.p.a. W przepisie tym chodzi bowiem o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w danej sprawie, a nie o rozstrzygnięcie sprawy podobnej, jak chciałaby tego skarżąca. System prawa obowiązujący w Rzeczypospolitej Polskiej nie opiera się – na wzór systemów anglosaskich – na precedensach sądowych. Nie zmienia to tego, że w wykazanym powyżej zakresie, przy rozpoznaniu sprawy skarżącej, organy administracji publicznej dopuściły się istotnego naruszenia przepisów postępowania, co stanowi jednak podstawę do uwzględnienia skargi w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta P. uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niej wskazania, co do dalszego postępowania, przeprowadzi zwłaszcza dalsze czynności wyjaśniające, które pozwolą na jednoznaczne ustalenie wykazanych powyżej okoliczności faktycznych w sposób odpowiadający art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących poniesiony przez skarżącą wpis od skargi (100 zł), na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. postanowiono w pkt II. sentencji wyroku.