III SA/Po 314/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędzia WSA Marzenna Kosewska WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 października 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi Sp. z o.o. w A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [ ... ] nr [ ... ] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę. /-/ M. Kosewska /-/B. Koś /-/B. Sokołowska Decyzją nr [ ... ] z dnia [ ... ] r. Naczelnik Urzędu Celnego orzekł – na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 13, 15 § 1 pkt. 1, 19 § 1, 65 § 4 pkt. 2 lit. b, c i 262 Kodeksu celnego w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 623 ), § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania reguł niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia ( Dz. U. Nr 130 z 1997 r., poz. 851 ze zm. ) oraz § 1 rozporządzenia i pkt. 10 części A postanowień wstępnych załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 226 z 2002 r., poz. 1885 ze zm. ) – o uznaniu za nieprawidłowe zgłoszenia celnego SAD w części dotyczącej preferencji celnych, zastosowanej stawki celnej i obliczenia kwoty mogącego powstać długu celnego oraz o zmianie odpowiednich zapisów w zgłoszeniu. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż w ramach przedmiotowego zgłoszenia importer wnioskował o objęcie spornego towaru procedurą uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń, określając jednocześnie kwotę mogącego powstać długu celnego na podstawie świadectwa przewozowego stwierdzającego preferencyjne pochodzenie produktów. Pismem z dnia 1 grudnia 2005 r. organ został poinformowany, że kontrola przeprowadzona przez niemiecką administrację celną w siedzibie eksportera, wykazała, iż materiał frotte z pozycji 3 powyższego świadectwa nie może być uznany za pochodzący w rozumieniu przepisów Protokołu 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. ( zał. do Dz. U. Nr 217 z 2003 r. ). Wyniki kontroli opartej na art. 31 pkt. 2 Protokołu nr 4 przesłano z Niemiec w piśmie z dnia 12 października 2005 r. Z tego względu Naczelnik Urzędu Celnego uznał, iż strona nie wykazała w odpowiedni sposób pochodzenia spornego towaru frotte ( czyli za pomocą świadectwa pochodzenia ), wobec czego należało zastosować stawkę celną autonomiczną w wysokości 30 %. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka stwierdziła, że sporny materiał frotte jest materiałem pochodzącym w rozumieniu Protokołu nr 4 Układu Europejskiego ( pismo z dnia 30 stycznia 2006 r. - k. 102-103 akt ). Podkreśliła, iż na skutek nieporozumień dotyczących nazwy przedmiotowego produktu nadal trwa po stronie niemieckiej wyjaśnianie sprawy jego pochodzenia. W ocenie strony przyjęcie materiału frotte zostało dokonane w dobrej wierze, w oparciu o odpowiednie faktury handlowe. Niniejsze postępowanie celne winno zostać zawieszone do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kontroli prowadzonej na terenie Niemiec. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [ ... ] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I instancji. Organ odwoławczy podniósł, iż podstawą prawną kontroli dokonanej przez niemiecką administrację celną był przepis art. 31 pkt. 2 Protokołu nr 4 mówiący o udzielaniu sobie wzajemnej pomocy międzypaństwowej w zakresie weryfikacji autentyczności świadectw przewozowych lub poprawności danych w nich zawartych. Uzyskany negatywny wynik weryfikacji był z kolei bezwzględnie wiążący dla polskiego organu celnego. Fakt dalszego pozostawania przez eksportera towaru w sporze w niemieckim organem kontrolnym nie mógł mieć przy tym znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż w toku postępowania nie zebrano jakichkolwiek dowodów na preferencyjne pochodzenie produktu frotte. Polski organ celny nie ma natomiast żadnych kompetencji do powtórnego weryfikowania świadectwa EUR 1 w sytuacji posiadania wiążącego wyniku kontroli przeprowadzonej za granicą. Pomimo tego organ II instancji wysłał do strony niemieckiej zapytanie o stan załatwienia sprawy kontroli, a w odpowiedzi udzielonej w pismach z 15 i 22 maja 2006 r. organ niemiecki wyjaśnił, iż eksporter nadal nie jest w stanie udowodnić preferencyjnego pochodzenia spornego towaru, uzasadniającego zastosowanie niższych stawek celnych. Podstawę do ustalenia odpowiedniej ( autonomicznej ) stawki celnej stanowił wobec tego zapis o kraju pochodzenia umieszczony na fakturze pro – forma. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 31 i 32 Porozumienia w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego oraz art. 122 i 124 Ordynacji podatkowej – poprzez niepodjęcie wszystkich starań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżąca podniosła między innymi, iż w piśmie strony niemieckiej z 22 maja 2006 r. nie opisano żadnych nowych okoliczności dotyczących kontroli pochodzenia towaru, a jedynie powtórzono ustalenia już dokonane. Niemieckie władze celne nie wskazały szczegółowych podstaw uznania towaru za niepreferencyjny, pomimo złożenia przez skarżącą różnych dokumentów w tym zakresie. Strona została przez to pozbawiona faktycznej możliwości podważenia wyniku retrospektywnej weryfikacji świadectwa dokonywanej na terenie Niemiec. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii możliwości dokonywania weryfikacji świadectwa pochodzenia importowanego towaru EUR – 1 przez organy administracji celnej kraju eksportu oraz oceny charakteru wyniku tej weryfikacji ( czy jest on bezwzględnie wiążący dla polskich organów celnych, czy też może podlegać dodatkowej kontroli z ich strony ). Wynik postępowania weryfikacyjnego przeprowadzonego przez władze niemieckie był dla strony negatywny odnośnie importowanego materiału frotte, wobec czego polski organ celny stwierdził, iż nie może być on uznany za towar "pochodzący". Przed wejściem Polski do Unii Europejskiej produkty pochodzące z jej obszaru korzystały w imporcie do Polski z określonych preferencji celnych pod warunkiem przedłożenia odpowiedniego świadectwa pochodzenia EUR 1 – zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 pkt. a Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ( Dz. U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662 ). Po przyjęciu danego zgłoszenia celnego władze celne kraju eksportu mogły dokonywać na wniosek władz celnych kraju importu dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia, przeprowadzanej wyrywkowo lub w sytuacji istnienia uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów lub statusu pochodzenia sprawdzanych produktów ( art. 32 ust. 1 - 3 Protokołu Nr 4 ). Wynik dokonanej weryfikacji miał przy tym umożliwić wyraźne ustalenie przez organy celne kraju importu, czy kontrolowane dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za "pochodzące" z obszaru Wspólnoty Europejskiej. Protokół Nr 4 do Układu Europejskiego miał zapewnić preferencyjne traktowanie w zakresie wymiany handlowej pomiędzy Wspólnotą a Polską wyłącznie towarów posiadających status "pochodzących". Towary ze statusem tego rodzaju musiały jednak spełniać konkretne wymogi, a powyższe zapisy Protokołu Nr 4 zakładały możliwość weryfikowania wystawionych dowodów pochodzenia wyłącznie przez władze celne kraju eksportu. Tylko one były bowiem władne dokonać bezpośredniej weryfikacji okoliczności faktycznych, od których zależało określenie pochodzenia danego towaru ( związane z wystawieniem określonego świadectwa pochodzenia itd. ). Organ kontrolujący mógł żądać od eksportera każdego dowodu związanego z dokonywaną wysyłką towaru, m. in. dotyczącego jego uprawnienia do deklarowania wspólnotowego pochodzenia towaru ( art. 32 ust. 3 Protokołu nr 4 ). Jest to rozwiązanie racjonalne w sytuacji, gdy ustalenie pochodzenia towarów wymaga często gruntownego zbadania dokumentów będących w posiadaniu eksportera, prowadzonych przez niego ksiąg rachunkowych, a często również zbadania samego procesu produkcji towarów. Organy celne kraju importu nie byłyby praktycznie w stanie dokonać czynności tego rodzaju. System współpracy administracyjnej określony w Protokole nr 4 był wobec tego oparty na precyzyjnym podziale zadań pomiędzy władzami kraju wywozu i przywozu oraz na ich wzajemnym zaufaniu. Zakres kompetencji polskich organów celnych w omawianym zakresie był zatem w uzasadniony sposób ograniczony ( zob. m. in. wyrok NSA z 21 marca 2007 r., I GSK 951/06 ). Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i europejskim wiążący charakter weryfikacji świadectwa pochodzenia dokonywanej przez władze celne kraju eksportu nie może budzić żadnych wątpliwości - zob. m. in. wyrok NSA z 26 maja 2000r., I S.A./Lu 1298/98; wyrok NSA z 30 listopada 1999r., S.A./Ka 743/98 oraz wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 9 lutego 2006 r. w sprawie o sygn. akt C 24-25/04 Sfakianakis AEVE przeciwko Elliniko Dimosio – Dz. U. UE C 2006/86/8. Wyrok ETS wskazuje przy tym wyraźnie, iż na podstawie przepisów prawnych władze celne kraju eksportu mogły przeprowadzać stosowne kontrole dowodów pochodzenia towarów z własnej inicjatywy oraz informować o jej wyniku władze celne kraju importu. Wynik takiej kontroli należy przy tym uznać za wiążący zarówno w przypadku weryfikacji prowadzonej z własnej inicjatywy władz celnych kraju eksportu, jak i na wyraźny wniosek strony importującej ( zob. teza nr 30 wyroku ). Należy również wskazać w tym miejscu na wyraźne uregulowanie zawarte w przepisie art. 31 ust. 2 Protokołu Nr 4 wskazujące ogólnie na konieczność udzielania sobie przez państwo wywozu i państwo przywozu wzajemnej pomocy za pośrednictwem władz celnych w zakresie weryfikowania autentyczności świadectw przywozowych EUR 1 oraz poprawności informacji podanych w tych dokumentach. W przedmiotowej sprawie niemieckie władze celne dokonały weryfikacji spornego świadectwa przewozowego [ ... ], podejmując kontrolę z własnej inicjatywy. W piśmie nr [ ... ] organ niemiecki poinformował stronę polską o częściowo nieprawidłowym wystawieniu dowodu preferencji, ze względu na fakt, iż uwzględniony na świadectwie materiał frotte nie mógł zostać uznany za towar "pochodzący" w rozumieniu Protokołu nr 4 ( k. 23-26 akt administracyjnych ). W ocenie Sądu – biorąc pod uwagę powyższe rozważania prawne – dokument ten był wystarczającą podstawą dla polskiego organu celnego do stwierdzenia braku przesłanek prawnych do uznania importowanego materiału frotte za towar "pochodzący". Jednoznaczny negatywny wynik dokonanej kontroli był przy tym dla strony polskiej bezwzględnie wiążący. W związku z zarzutami strony skarżącej podniesionymi w odwołaniu organ II instancji zwrócił się do strony niemieckiej o dodatkowe wyjaśnienie kwestii dokonywanego procesu kontroli, a dwa kolejne pisma z 15 maja 2006 i 22 maja 2006 roku potwierdziły stanowisko niemieckiej administracji celnej odnośnie niemożności skutecznego wykazania przez eksportera preferencyjnego pochodzenia materiału frotte ( k. 135-136 akt ). Z tego względu Sąd uznał, iż organy celne obu instancji trafnie stwierdziły brak dowodów na preferencyjne pochodzenie spornego towaru wymaganych przez przepisy prawa, ze względu na wiążący charakter negatywnego wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia przeprowadzonej przez upoważnione organy niemieckie. Za nieuzasadniony należało w takim razie uznać zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy w sytuacji, gdy czynności kontrolnych dokonywał w wymaganym zakresie uprawniony organ zagraniczny realizując zasadę wzajemnej pomocy pomiędzy państwem wywozu a państwem przywozu, określoną w postanowieniach Porozumienia Nr 4 do Układu Europejskiego. Sąd uznając wobec tego zarzuty skargi za niezasadne orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). /-/M. Kosewska /-/B. Koś /-/ B. Sokołowska T.M.d