III SA/Po 314/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2020 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc luty 2010 roku p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej /-/ M. Ławniczak Wyrokiem z [...] stycznia 2021 r., III SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc luty 2010 r. Skarżąca złożyła wniosek o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem; przesyłka z Sądu została doręczona [...] lutego 2021 r. (k. 66). W terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r., III SPP/Po [...] starszy referendarz sądowy tut. Sądu ustanowił dla M. Z. adwokata. Pismem z [...] maja 2021 r. Okręgowa Rada Adwokacka w P. poinformowała Sąd, że wyznaczyła adw. M. K. pełnomocnikiem z urzędu; po zwolnieniu adw. M. K. z funkcji pełnomocnika, pismem z [...] maja 2021 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała Sąd, że wyznaczyła skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adw. P. K. (k. 73, 78, 83). Kolejnym pismem, z [...] czerwca 2021 r. ORA poinformowała Sąd, że jak wynika z potwierdzenia odbioru przesyłki, adw. P. K. w dniu [...] czerwca 2021 r. otrzymał informację o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu w sprawie. W załączeniu przesłano kserokopię potwierdzenia odbioru (k. 90-91). Pismem z [...] lipca 2021 r. (data stempla pocztowego, k. 98) pełnomocnik skarżącej złożył skargę kasacyjną oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadniając wniosek napisał, że pismo z ORA odebrał w dniu [...] czerwca 2021 r. Dalej napisał, że kontakt ze skarżącą, w celu omówienia sytuacji faktycznej i prawnej został nawiązany, ale pełnomocnik nie wskazał daty ("został nawiązany w dniu."). Dopiero po tym czasie możliwe było sporządzenie przedmiotowej skargi kasacyjnej i złożenie jej. Wojewódzki Sąd Administracyjny P. zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 2 P.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.); jednocześnie z wniesieniem tego wniosku należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Jak wynika z treści przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu jest uwarunkowane łącznym spełnieniem wskazanych w nich przesłanek. Zgodnie z art. 177 § 3 P.p.s.a., w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy, kiedy to wcześniej ustanowiony pełnomocnik z urzędu został zwolniony z tej funkcji, ww. przepis należy wykładać w sposób korzystny dla strony skarżącej, tak jakby wcześniej ustanowiony pełnomocnik z urzędu nie podjął żadnych czynności w sprawie (tu: zapoznał się z aktami sprawy w Sądzie). W przeciwnym wypadku termin trzydziestu dni na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej zostałby uszczuplony o czas potrzebny na wyznaczenie nowego pełnomocnika z urzędu i zawiadomienie nowego pełnomocnika z urzędu o tym fakcie. W rozpoznawanej sprawie Sąd przyjmuje, że drugi z wyznaczonych pełnomocników z urzędu, adw. P. K., otrzymał informację o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu w dniu [...] czerwca 2021 r. (poniedziałek) nie zaś [...] czerwca 2021 r. (niedziela), która to data widnieje na potwierdzeniu odbioru przesyłki oraz którą wskazała Okręgowa Rada Adwokacka. Sąd przyjął datę [...] czerwca 2021 r. bowiem taka jest data stempla pocztowego na kserokopii potwierdzenia odbioru przesyłki a także, z uwagi na niepewność którego dnia nastąpiło doręczenie przesyłki, przyjęcie daty [...] czerwca 2021 r. jest korzystniejsze dla strony skarżącej; Sąd ocenia, że od tej daty należy liczyć termin na wniesienie skargi kasacyjnej przez ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika. Ostatnim dniem tak liczonego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej był dzień [...] lipca 2021 r.; skarga kasacyjna została wniesiona dopiero [...] lipca 2021 r., a więc z uchybieniem terminu. Pełnomocnik postąpił prawidłowo, występując z wnioskiem o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie Sąd przyjął, iż strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, bowiem wniosek został złożony jeden dzień po upływie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Instytucja przywrócenia terminu ma jednak charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona zgodnie z treścią art. 87 § 2 P.p.s.a. w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest bowiem od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Można o nim mówić jedynie wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego wysiłku w danych warunkach. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Strona musi uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. To z treści art. 87 § 2 P.p.s.a. wynika ciążący na wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy wyłącznie do Sądu, który powinien uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Co więcej, w przypadku, gdy strona reprezentowana jest zawodowego pełnomocnika, jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej, domagając się przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazał, że sporządzenie skargi kasacyjnej miało być możliwe dopiero po skontaktowaniu się ze skarżącą (przy czym zostało pominięte wskazanie daty skontaktowania się ze skarżącą). Sąd ocenił, że jest to argument nie zasługujący na uwzględnienie. Po pierwsze pełnomocnik nie wskazał czy i kiedy ostatecznie skontaktował się ze z skarżącą, a ponadto warunkiem sporządzenia skargi kasacyjnej jest także możliwość zapoznania się z aktami sprawy, znajdującymi się i dostępnymi w budynku Sądu oraz udostępnianym na wniosek stron i ich pełnomocników. Pełnomocnik nie przedstawił ponadto żadnego innego argumentu wskazującego na brak winy w uchybieniu terminu, o którego przywrócenie wnosi. Wobec powyższego, w ocenie Sądu pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z tego też względu, Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji. /-/ M. Ławniczak