III SA/Po 317/14

WyrokWSA w Poznaniu2014-09-10

Skład orzekający: Tadeusz M. Geremek, Ireneusz Fornalik, Walentyna Długaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który nie posiadał umowy dzierżawy na cały okres 5-letniego zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), może być uznany za działającego w dobrej wierze w przypadku niedotrzymania tego zobowiązania i czy w takiej sytuacji organ może domagać się zwrotu nienależnie pobranych płatności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że rolnik, który nie posiadał umowy dzierżawy na cały okres 5-letniego zobowiązania ONW, nie może być uznany za działającego w dobrej wierze, nawet jeśli miał nadzieję na przedłużenie umowy. Brak umowy na cały okres stanowił przyjęcie ryzyka zwrotu płatności. Utrzymywanie działki w dobrej kulturze rolnej nie jest równoznaczne z prowadzeniem działalności rolniczej, jeśli rolnik nie miał do tego prawa. W związku z tym, organ miał podstawy do domagania się zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Skarżąca otrzymała płatności ONW na lata 2006-2008, zobowiązując się do prowadzenia działalności rolniczej przez 5 lat. W 2009 r. okazało się, że nie posiadała umowy dzierżawy na jedną z działek przez cały okres zobowiązania, co doprowadziło do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Skarżąca kwestionowała zasadność tej decyzji, podnosząc m.in. kwestię dobrej wiary i przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę. Przyznano radcy prawnemu koszty nieopłaconej pomocy prawnej.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 10 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi MW na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania I. oddala skargę, II. przyznaje radcy prawnemu [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...] ([...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia 3 lipca 2012 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 104 i 107 k.p.a., art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634, ze zm.), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r., Nr 229, poz. 2273, ze zm.), art. 20 ust. 2 pkt 1 oraz art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r., Nr 64, poz. 427, ze zm. ), § 9 ust. 1, 2 i 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329, ze zm.), art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. WE L 153 z 30.04.2004, str. 30; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 46, str. 87, ze zm., art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE L 368 z 23.12.2006 r., str. 74, ze zm.), art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem 796/2004), ustalił M. W. zamieszkałej w P., zwanej dalej skarżącą, kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW 2007-2013) w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 15 maja 2006 r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. Decyzją z dnia 21 lutego 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącej płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na kwotę [...] zł, do powierzchni 29,60 ha. W dniu 15 maja 2007 r. skarżąca złożyła analogiczny wniosek na rok 2007. Decyzją z dnia 11 grudnia 2007 r., organ przyznał skarżącej płatność do powierzchni 29,60 ha w wysokości [...] zł. W dniu 15 maja 2008 r. skarżąca złożyła wniosek na rok 2008, wskazując powierzchnię 45,74 ha. Decyzją z dnia 9 lipca 2009 r., organ przyznał skarżącej płatność do powierzchni 44,41 ha na kwotę [...]1 zł. Reprezentujący skarżącą pełnomocnik, M. T., złożył odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z dnia 23 lutego 2010 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał decyzję w mocy. W dniu 15 maja 2009 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 na powierzchnię 22,34 ha. W dniu 29 czerwca 2009 r., skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o wycofanie części wniosku – do działki rolnej B o powierzchni 0,6 ha oraz działki rolnej F o powierzchni 3,10 ha. Powierzchnia deklarowana wyniosła zatem 18,64 ha. Wniosek skarżącej został wytypowany do kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu 16 września 2009 r., z której sporządzono protokół nr [...]. W dniu 7 października 2009 r. przeprowadzona została kontrola sprawdzająca, z której został sporządzony protokół nr [...]. Organ w wyniku kontroli ustalił, iż powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wyniosła 17,79 ha i pismem z dnia 13 kwietnia 2010 r. wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień w związku z wykrytym błędem kontroli zobowiązań wieloletnich ONW. Pełnomocnik skarżącej w dniu 27 kwietnia 2010 r. złożył oświadczenie, w którym stwierdził, iż działka nr 12 w B., ok. 28 ha, której dzierżawa została zakończona w 2008 r., w 2009 r., ze względu na jej niesprzedanie ani niewydzierżawienie przez ANR, została stalerzowana, by utrzymać ją w dobrej kulturze rolnej i nie została zgłoszona do dopłat. Organ uznał, iż skoro działka nie została zgłoszona przez skarżącą do płatności na rok 2009, błąd dotyczący kontroli zobowiązań wieloletnich nie został wyjaśniony na korzyść skarżącej. Decyzją z dnia 11 maja 2010 r. organ umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW w części dotyczącej działki rolnej F o powierzchni 3,10 ha i działki rolnej B o powierzchni 0,60 ha w związku z wnioskiem o wycofanie w tej części o przyznanie płatności i przyznał skarżącej płatność do powierzchni 17,79 ha na kwotę [...] zł. Organ wskazał, iż płatności wypłacone skarżącej na podstawie decyzji za lata 2006-2008 nie wynikały z pomyłki organu, bowiem w dniu wydawania przedmiotowych decyzji skarżąca spełniania wszystkie warunki do otrzymania płatności. Zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części powierzchni objętej pięcioletnim zobowiązaniem ONW, tj. powierzchni 11,81 ha, nastąpiło w 2009 r., wobec czego powstała kwota nienależnie pobranych przez skarżącą płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW 2004-2006) oraz z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW 2007-2013). Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nieuzasadnionego charakteru danej płatności zostało doręczone skarżącej w dniu 5 czerwca 2013 r., a zatem przed upływem czterech lat od daty płatności zrealizowanej w dniu 14 sierpnia 2009 r. oraz przed upływem dziesięciu lat od daty płatności zrealizowanych w dniach 18 kwietnia 2007 r. oraz 22 stycznia 2008 r. Nie można uznać, iż skarżąca działała w dobrej wierze, bowiem skarżąca zobowiązała się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2006 do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jej posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres 5 lat od otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Z oświadczenia pełnomocnika skarżącej wynika, iż składając wniosek skarżąca nie dysponowała umową dzierżawy umożliwiającą zrealizowanie podjętego zobowiązania, nie można zatem uznać działania skarżącej w dobrej wierze. Postanowieniem z dnia 29 maja 2013 r. organ wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącej. W dniu 12 czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącej zapoznał się z aktami sprawy i w dniu 14 czerwca 2013 r. wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej, w którym stwierdził, iż skarżąca dotrzymała zobowiązania ONW, jednak zastrzegł sobie przedstawienie dowodów na dalszym etapie postępowania ze względu na zbyt krótki termin wyznaczony przez k.p.a. Organ uznał, iż skarżąca nie przedstawiła żadnych dodatkowych dokumentów i wskazaną wyżej decyzją z dnia 3 lipca określił kwotę do zwrotu z tytułu niedotrzymania zobowiązania wieloletniego ONW za lata 2006-2008 odnoszącego się do powierzchni 11,81 ha w łącznej wysokości [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarżąca była zapewniana przez pracowników ANR o możliwości przedłużenia umowy dzierżawy po 2008 r. lub możliwości kupna tej działki po upływie okresu dzierżawy, jednak wbrew wcześniejszym obietnicom umowa nie została przedłużona, a nieruchomość wystawiona na przetarg. Jak stwierdził pełnomocnik, urzędnik ANR zalecił mu zgłoszenie nieruchomości do dopłaty bez umowy, jednak skarżąca nie chciała bezumownie korzystać z działki i nie zawarła jej w swym wniosku o pomoc ONW w 2009 r., utrzymując ją jednak w dobrej kulturze rolnej zarówno w 2009, jak i 2010 r. Od 2011 r. przedmiotowa działka jest własnością osoby trzeciej. Skarżąca była przekonana, pomimo informacji na formularzu wniosku o pomoc, zapisanej drobnym drukiem, że pięcioletni okres liczy się od dnia złożenia wniosku o pomoc, a nie od daty płatności. W ocenie pełnomocnika daje to możliwości manipulowania. W ocenie pełnomocnika skarżąca działała w dobrej wierze. Ponadto pełnomocnik zwrócił uwagę, iż cała korespondencja była kierowana na jego adres, natomiast sama decyzja - wyłącznie na adres skarżącej i jedynie przez przypadek została odebrana przez skarżącą. Decyzją z dnia 30 grudnia 2013 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.pa. w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż skarżąca pierwszą płatność otrzymała w dniu 18 kwietnia 2007 r. i wtedy rozpoczęła swoje pięcioletnie zobowiązanie ONW (do 18 kwietnia 2012 r.). Składając podpisy na wnioskach skarżąca oświadczała, iż jest świadoma podejmowanych zobowiązań, w tym niezwłocznego informowania ARiMR o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne przyznanie płatności ONW. Treść zobowiązań, umieszczonych na formularzach niemalże identyczną czcionką jak większość treści na wniosku wypełnionego przez skarżącą, wynika również z przepisów wspólnotowych i ich znajomość jest potwierdzana przez wnioskodawców podpisem. Termin realizacji obowiązku wypłaty płatności również wynika z przepisów i nie może zatem być przedmiotem manipulacji. Utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej nie jest tożsame z podjętym przez skarżącą zobowiązaniem prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą skarżąca otrzymała pierwszą płatność ONW. W zakresie doręczenia decyzji bezpośrednio skarżącej, a nie jej pełnomocnikowi, wprawdzie doszło do naruszenia art. 40 § 2 k.p.a., jednak należy uznać, iż pomimo błędnego doręczenia decyzji, skarżąca oraz jej pełnomocnik zdołali zapoznać się z treścią decyzji i wnieść odwołanie w wymaganym terminie. Nie można uznać skarżącej za działającą w dobrej wierze, bowiem oświadczała, iż zna treść podejmowanych zobowiązań, a nie posiadając umowy na cały czas zobowiązania podejmowała ryzyko zwrotu całości bądź części przyznanych płatności ONW w przypadku niedotrzymania zobowiązania. Organ pierwszej instancji dokonał prawidłowego rozpoznania sprawy. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła zastosowanie przez organ niewłaściwych przepisów, tj. ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-213, podczas gdy postępowanie winno być prowadzone w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie formalnego podjęcia przez skarżącą zobowiązania, tj. w dniu 15 maja 2006 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, ponadto Kierownik Biura Powiatowego nie działał na niekorzyść skarżącej o czym świadczy przebieg postępowania wyjaśniającego oraz szczegółowe uwzględnienie wszystkich dowodów w sprawie. Pismem z dnia 9 września 2014 r., skarżąca, reprezentowana przez ustanowionego radcę prawnego, podtrzymała zarzuty zawarte w skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, precyzując również, iż decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7 - 9, 11, 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Skarżąca podniosła, iż decyzje nie odnoszą się do braku wskazania w decyzji z dnia 21 lutego 2007 r., przyznającej skarżącej dopłatę na 2006 r., konkretnej powierzchni, co do której na skarżącej ciąży obowiązek pięcioletniego prowadzenia działalności rolniczej – po stwierdzeniu dotyczącym powierzchni jest pozostawione puste miejsce. Ponadto w dniu 27 kwietnia 2010 r. skarżąca zawiadomiła Biuro Powiatowe ARiMR, że umowa między nią a Agencją Nieruchomości Rolnych wygasła z końcem 2008 r. na skutek upływu terminu, na jaki została zawarta i działka nie została skarżącej wydzierżawiona na dalszy okres, mimo jej starań. Skarżąca nie mogła zatem wykonywać na działce żadnych zabiegów agrotechnicznych, gdyż byłoby to działanie nieuprawnione i okoliczność ta została przez organy pominięta. W ocenie pełnomocnika skarżącej obowiązek zwrotu uległ przedawnieniu z upływem czteroletniego okresu, bowiem skarżąca pozostawała w dobrej wierze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zwanej dalej jako "p.p.s.a.", polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych kryteriów, należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa. Przedmiot niniejszego sporu sprowadza się w swej istocie do określenia biegu terminu pięcioletniego zobowiązania ONW i spełnienia przez skarżącą warunków do otrzymania pomocy finansowej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Na wstępie wskazać należy, iż § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, mającego zastosowanie w sprawie przyznania skarżącej płatności ONW za rok 2006, a także § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, mającego zastosowanie w postępowaniach w sprawach przyznania płatności ONW za lata 2007-2009, wskazują, iż płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej, nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.). Zgodnie ze wskazanym przepisem dodatki wyrównawcze przyznawane są na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy m.in. podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. Odpowiednie oświadczenie znalazło się w formularzach wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w dziale "Oświadczenia i zobowiązania". Zobowiązuje ono do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą rolnik otrzymał płatność w pierwszym roku z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności. Wbrew twierdzeniom ojca skarżącej – pełnomocnika, oświadczenia te są czytelne, czcionką nieodbiegające znacznie od reszty formularza, który od 2008 r. wypełniał również sam pełnomocnik skarżącej, składając oświadczenia w jej imieniu. Nieuzasadniony jest zatem zarzut, iż o pięcioletnim zobowiązaniu organ poinformował skarżącą dopiero w decyzji z dnia 11 grudnia 2007 r. Fakt niezwrócenia przez skarżącą uwagi na informację o biegu pięcioletniego terminu zobowiązania, na który powołał się ojciec skarżącej, również nie świadczy na niekorzyść organu – to skarżąca, ubiegająca się o przyznanie płatności do planowanej działalności oraz składająca odpowiednie oświadczenia – powinna dołożyć należytej staranności, w tym znać treść składanych przez siebie oświadczeń. Ponadto składając podpis na formularzu oświadczyła również, że będzie informować organ m.in. o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności. Należy również zauważyć, iż wprawdzie można mówić o tym, że skarżąca miała nadzieję na przedłużenie umowy dzierżawy przedmiotowej działki, nie można jednak mówić o dobrej wierze – skarżąca deklarując do przyznania pomocy działkę, co do której nie miała prawa na pełny pięcioletni okres przyjęła ryzyko. Wskutek nieprzedłużenia umowy dotyczącej działki w B., do której Agencja Nieruchomości Rolnych nie była w jakikolwiek sposób zobowiązana, skarżąca utraciła możliwość prowadzenia działalności rolniczej na przedmiotowej działce. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje kwestia utrzymywania w dobrej kulturze rolnej przedmiotowej działki, bowiem na przedmiotowej działce skarżąca nie prowadziła już działalności. Na marginesie wskazać można, iż działanie skarżącej, służące utrzymaniu działki w dobrej kulturze rolnej stanowiło, wbrew zapewnieniom pełnomocnika skarżącej o poszanowaniu zasad i własności, naruszenie posiadania. W świetle okoliczności ustalonych w przedmiotowej sprawie za prawidłowe należało uznać stanowisko organów, że skarżąca nie dotrzymała zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na części działek rolnych będących w jej posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu, ONW. Jednocześnie, w świetle wskazanych wyżej przepisów, brak było przesłanek uzasadniających odstąpienie od domagania się zwrotu płatności ONW. Tym samym, organ zobligowany był do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości wskazanej w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2006-2008 w oparciu o niewłaściwe rozporządzenie z dnia 11 marca 2009 r., a nie obowiązujące w dniu 15 maja 2006 r., czyli w dniu formalnego zobowiązania ONW, Sąd podziela stanowisko prezentowane przez organ, że kwestie dotyczące przyznania i wypłacania skarżącej płatności za 2006r. regulowało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657, ze zm.) Natomiast płatności za lata 2007 -2008 regulowało rozporządzenie z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zasady związane z płatnościami ONW przysługującymi za lata 2009 – 2013 znajduje regulacje w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W zakresie stosowania odpowiednich przepisów wskazać należy iż, jak słusznie wskazał organ, zgodnie z treścią § 15 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarstwa na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329, ze zm.) do postępowań w sprawach dotyczących płatności ONW wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe. Rozporządzenie to weszło w życie dnia 13 marca 2009 r. Ze względu na fakt, iż postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu 29 maja 2013 r., zastosowanie miało powyższe rozporządzenie. Przedstawione wyżej stanowisko organów Sąd w pełni podziela. Nie ma bowiem wątpliwości, że płatności na rzecz skarżącej nie zostały dokonane na skutek pomyłki organu, a konieczność zwrotu części tych płatności wynika z faktu niedotrzymania przez skarżącą ciążącego na niej zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej przez okres 5 lat od dnia dokonania pierwszej płatności. Ponadto, skarżąca składając wniosek o przyznanie pierwszej płatności w 2006 r., zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jej posiadaniu przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności. Sąd nie stwierdził także naruszania art.75 i art. 77 k.p.a. Organy dopuściły, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym dokumenty urzędowe. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego dokonały ustalenia i oceny stanu faktycznego, ustalając skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności ONW. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach (pkt II sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło