III SA/Po 320/19

WyrokWSA w Poznaniu2019-07-25

Skład orzekający: Ireneusz Fornalik, Mirella Ławniczak, Marek Sachajko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, uwzględniając możliwość zaspokojenia tych należności z majątku dłużnika (współwłasność nieruchomości) pomimo jego trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej?
Ratio decidendi
Organ rentowy nieprawidłowo odmówił umorzenia należności, ponieważ nie dokonał wyczerpującej analizy przesłanek umorzenia określonych w przepisach, w szczególności nie uwzględnił w sposób należyty ważnego interesu osoby zobowiązanej oraz zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego, wynikających z jego trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Potencjalna sprzedaż nieruchomości nie może być traktowana jako wystarczające zaspokojenie potrzeb życiowych na dzień wydania decyzji, a pomoc rodziny nie świadczy o trwałej poprawie sytuacji finansowej.
Stan faktyczny
Skarżący A. P. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Organ rentowy odmówił umorzenia, wskazując na posiadanie przez skarżącego majątku w postaci współwłasności nieruchomości oraz dochód w postaci zasiłku stałego. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące nieuwzględnienia jego trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił poprzednią decyzję organu, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem jego wskazań. Po ponownym postępowaniu organ ponownie odmówił umorzenia, co doprowadziło do kolejnej skargi.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 25 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi A. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w P. z dnia [...] marca 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję W dniu 12 maja 2017 r. do Inne wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Na podstawie dokumentacji zgłoszeniowej i rozliczeniowej ustalono wysokość zadłużenia na dzień wpływu wniosku tj. 12 maja 2017r.: - z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 07/2006-08/2015 na kwotę 62.797,18zł, odsetki naliczone na dzień złożenia wniosku w kwocie 37.724,00zł; - z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 07/2006-08/2015 na kwotę 25.818,41 zł, odsetki naliczone na dzień złożenia wniosku w kwocie 15.379,00zł; - z tytułu składek na Fundusz Pracy za okres: 07/2006-06/2009 na kwotę 1.477,56zł, odsetki naliczone na dzień złożenia wniosku w kwocie 1.481,00zł, Następnie wezwano dłużnika do dostarczenia stosownej dokumentacji w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek. Mimo wezwania A. P. nie przedłożył dokumentów obrazujących jego sytuację rodzinną oraz majątkową, odmawiając złożenia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Skarżący przedłożył dokumentację medyczną obrazującą jego stan zdrowia oraz decyzję MOPR w P. z dnia 10 września 2015r. W toku prowadzonego postępowania organ wziął pod uwagę następujące dokumenty: wyniki badania z dnia 8 kwietnia 2011 r. zatwierdzone przez lekarza endokrynologa, wyniki badania z dnia 5 maja 2015 r. przez specjalistę okulistę, decyzję z dnia 10 września 2015 r. wydaną przez MOPR w P., wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, wydruk z bazy Ksiąg Wieczystych, zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i nienależnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2015, 2014, 2013, 2012, 2011, 2010 oraz 2009- PIT 28, receptę z dnia 30 listopada 2016 r. zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 25 czerwca 2010 r., cardiac report z dnia 7 grudnia 2011 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 7 października 2005 r., zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 29 czerwca 2011 r., informację o stanie zdrowia lekarza kierującego z dnia 28 czerwca 2016 r., informację z Przychodni Specjalistycznej Medikor NZOZ z dnia 17 września 2010 r. oraz z dnia 28 lutego 2011 r., informację dla lekarza kierującego z dnia 17 lipca 2016 r. oraz dwie recepty z dnia 30 listopada 2016 r. oraz z dnia 15 września 2016 r. Przy czym informacje zawarte w kserokopiach zaświadczeń lekarskich i decyzji MOPR organ uznał za oświadczenia strony złożone w toku prowadzonego postępowania i uwzględnił przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Decyzją z dnia 10 lipca 2017 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] w P. ul. [...] odmówił umorzenia należności z tytułu w/w składek. W uzasadnieniu wskazano, że wobec zobowiązanego brak jest podstaw do umorzenia zaległych należności. ZUS stwierdził, iż wprawdzie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez zobowiązanego, jednakże istnieje majątek, z którego można egzekwować należności. Zobowiązany nie jest wprawdzie zgłoszony do ubezpieczeń społecznych, jednakże posiada majątek - jest współwłaścicielem 1/2 zabudowanej nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0641 ha położonej w P., przy ulicy [...]. Oznacza to według organu rentowego, że istnieje potencjalna możliwość wyegzekwowania należności z tytułu nieopłaconych składek poprzez ewentualne skierowanie postępowania egzekucyjnego do nieruchomości, której strona jest właścicielem. Oznacza to, że w rozpatrywanym przypadku całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust 3, 5 i 6 u.s.u.s. nie może być stwierdzona. W ocenie organu pozostałe przesłanki z art. 28 u.s.u.s. również nie zachodziły. Organ zbadał więc czy zachodzi podstawa umorzenia składek z art. 28 ust. 3 a w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, zwanej dalej rozporządzeniem). Odnosząc się do sytuacji życiowej zobowiązanego organ ustalił, iż A. P. jest osobą w wieku 74 lat. Zobowiązany od 17grudnia 1982 r. do 31 stycznia 1992 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie taksówek osobowych (49,32.Z) natomiast od 15 lutego 2001 r., do 03 marca 2016 r. prowadził jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie konserwacji i naprawy pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli (45.20.Z). Z dniem 03 marca 2016 r., płatnik wyrejestrował prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą. Aktualnie zobowiązany jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych jako świadczeniobiorca, za którego jednostka organizacyjna pomocy społecznej, wójt, burmistrz lub prezydent miasta mają obowiązek opłacać składki. Z przedłożonej dokumentacji wynika, iż strona posiada dochód - zasiłek stały przyznany od 10 września 2015 r. przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P. w wysokości 604,00 zł. W ocenie organu skarżący nie wykazał przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie przedłożył bowiem oświadczenia o swoim stanie rodzinnym i majątkowym, nie przedstawił wydatków i potrzeb swojej rodziny i nie określił czy w rodzinie są pozyskiwane dodatkowe dochody. Nie ujawnił również posiadanego majątku w postaci części zabudowanej nieruchomości, mając na względzie uzyskanie korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległych należności. Organ podał, że nie mógł stwierdzić, iż zapłata należności może pozbawić dłużnika możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, szczególnie, że nie musi zostać dokonana jednorazowo, lecz może być uregulowana w dłuższym okresie czasu, w ramach układu ratalnego. Zdaniem organu ciężar wykazania braku możliwości uiszczenia zaległych składek ciąży na Skarżącym i nie wystarczy wskazać na trudności. Konieczne jest bowiem wykazanie, że niemożność zapłaty składek ma charakter wyjątkowy. W ocenie organu sytuacja majątkowa strony jest dobra, bowiem zobowiązany jest współwłaścicielem w części ˝ zabudowanej nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0641 ha położonej w P.. Odnosząc się do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia organ podał, że Skarżący nie wykazał, że w jego sytuacji miała miejsce sytuacja spowodowana klęską żywiołową czy innymi nadzwyczajnymi okolicznościami. W zakresie przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia organ uznał, że dostarczona dokumentacja medyczna dotyczy okresu, w którym Skarżący był aktywnym przedsiębiorcą (lata 2005 – 2016), co oznacza, że nie przeszkadzało mu to w aktywności zawodowej. Nie przedłożył dokumentacji wskazującej na obecne ograniczenia zdrowotne uniemożliwiające mu podjęcie działań pozwalających na uzyskiwanie jakichkolwiek dochodów. Organ podkreślił, że decyzja ma charakter uznaniowy. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona nie ma on możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. W decyzji podniesiono nadto, że obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest zabezpieczenie środków finansowych na pokrycie zobowiązań składkowych. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą jak i jej negatywne skutki odpowiada podmiot prowadzący tę działalność, zarówno w trakcie prowadzenia działalności jak i po jej zakończeniu. Stosownie bowiem do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganie dochodów czy też ponoszenie strat. Organ stwierdził, że ponoszenie przez płatnika kosztów składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jest wkalkulowane w prowadzenie tejże działalności. Płatnik samodzielnie ocenia swoje możliwości funkcjonowania na rynku. Prowadzenie działalności generuje koszty, a wśród zobowiązań przedsiębiorcy są też i te o charakterze publicznoprawnym. Opłacenie składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej jest ustawowym obowiązkiem płatnika. Organ powołał się również na wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt [...], którym to sąd oddalił odwołanie od decyzji Zakładu nr [...] z dnia 30.09.2016 r. stwierdzającej okresy podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowemu oraz wypadkowemu. ZUS wskazał, że przedawnieniu uległy należności za okres od 02/2001 do 06/2006. Instytucja przedawnienia nie znalazła natomiast zastosowania do należności wskazanych w sentencji decyzji. Z uwagi na prowadzenie sprawy o podleganie ubezpieczeniom społecznym bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w okresie od wszczęcia tego postępowania, tj. od 8 sierpnia 2016 r. do dnia wydania decyzji uprawomocnionej 26 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 listopada 2017 r., o sygn. III SA/Po 616/17 uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu, organ nie przeanalizował przesłanek wskazanych w § 3 ust.1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej, związanych z pozbawieniem możliwości zaspokojenia przez skarżącego zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych czy też z przewlekłą chorobą zobowiązanego pozbawiającą go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Sąd nakazał odnieść się do "ważnego interesu osoby zobowiązanej" jako kryterium zobiektywizowanego z uwzględnieniem naczelnej wartości, jaką jest zdrowie i życie zobowiązanego i jego rodziny. Zwrócono uwagę, że pojęcia tego nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem zobowiązanego o potrzebie umorzenia zaległości. Sąd uznał, że organ winien wziąć pod uwagę i uwzględnić okoliczność ,że skarżący utrzymuje się wyłącznie z zasiłku w kwocie 604 zł, przyznawanego osobom w wyjątkowo trudnej sytuacji. Po zwrocie akt organowi uzyskano jeszcze i załączono do akt aktualne oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej Skarżącego, decyzję MOPR z dnia 18 października 2018 roku przyznającą 645 zł tytułem zasiłku stałego, zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 29 października 2018 roku, kopie dokumentów medycznych i recept (k.76- 100 akt sprawy), wypis z ksiąg wieczystych, wydruk z systemu Googlemaps, notatkę dotyczącą szacunkowej wyceny nieruchomości, wyrok Sądu Okręgowego w P. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] w P. w dniu 07 marca 2019 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie zebranej dokumentacji uznał, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby strony możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Zaznaczono, że wartość nieruchomości, w której zamieszkuje zobowiązany przekracza wysokość zadłużenia w sprawie. W drodze dokonanej analizy przyjęto, że po sprzedaży tej nieruchomości skarżącemu pozostałaby jeszcze do dyspozycji kwota, która mógłby przeznaczyć na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych i bytowych. Organ nie negował faktu, że świadczenie z MOPR jest przyznawane osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, jednakże zdaniem organu wnioskodawca jest zdolny do wygospodarowania określonej kwoty pieniężnej, skoro złożył wniosek o rozłożenie na raty zadłużenia na FUS. Dalej wskazano w uzasadnieniu, że nie stwierdzono również przesłanek z § 3 ust.1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i P. Społecznej, bowiem obecna sytuacja skarżącego nie jest wywołana czynnikami odmiennego rodzaju niż okoliczności o wymiarze klęski żywiołowej czy też inne zdarzenie nadzwyczajne. Odnośnie pkt 3 cytowanego artykułu organ uznał, że jakkolwiek zachodzą przesłanki w nim zawarte, to jednak z uwagi na uznanie administracyjne odmawia umorzenia należności, bowiem zakład dostrzega możliwość odzyskania całej należności w sprawie z majątku dłużnika bez narażania go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych . Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzuciła organom nieuwzględnienie istotnych przesłanek, które uniemożliwiły osiąganie wystarczających dochodów, aby opłacać składki, nieuwzględnienie bieżącej sytuacji finansowej płatnika, która ogranicza uregulowanie należności , zawarcie w decyzji szeregu domniemań i wątpliwości dotyczących obecnej i przeszłej sytuacji życiowej oraz brak odniesienia do dokumentacji, która wskazywałaby na istnienie roszczenia w okresie ostatnich 10 lat. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i podkreślił, iż obecnie tj. na dzień odpowiedzi na skargę prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszym rzędzie wskazać należy, że organ na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017,1369, zwaną dalej p.p.s.a) związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu. Wiążą one w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oznacza to, iż art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co z kolei oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu. Ocena prawna zawarta w prawomocnym wyroku Sądu w sprawie I SA/Po 616/17 ma wobec tego charakter wiążący w niniejszej sprawie, gdyż nie została wyłączona ani z powodu zmiany stanu prawnego, ani z powodu uchylenia powyższego wyroku. Stanowisko takie jest powszechnie przyjęte w orzecznictwie, zgodnie z którym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania . Uwzględniając powyższe, sąd stoi na stanowisku, że organ nie dokonał nakazanej wyrokiem sądu z dnia 29 listopada 2017 r. wyczerpującej wykładni "ważnego interesu osoby zobowiązanej " i "zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego". Sąd kasacyjny podkreślił, że żaden z przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r - O systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.) nie daje podstaw do przyjęcia dowolności rozstrzygnięcia, a wydanie decyzji na podstawie tych przepisów musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą z zachowaniem wymogów proceduralnych. W sytuacji wykazania przez stronę spełnienia ustawowej przesłanki umorzenia wnioskowanej należności składkowej, uznaniowy charakter decyzji ZUS mógłby tylko wówczas prowadzić do odmowy uwzględnienia wniosku, gdyby żądaniu strony organ się przeciwstawił i należycie umotywował zaistnienie ważnego interesu społecznego, który przemawia za odmową uwzględnienia wniosku strony, mimo wykazania przez nią spełnienia ustawowej przesłanki umorzenia. W niniejszym postępowaniu strona taką przesłankę z § 3 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. 2003, Nr 141, poz. 1365) wykazała, natomiast organ w ocenie sądu nie wykazał w zaskarżonym rozstrzygnięciu ważnego interesu społecznego. W sytuacji bowiem, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego pozbawionego możliwości zaspokajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy Państwa nie jest zgodna tak z interesem zobowiązanego, jak i interesem publicznym, zaś argument wskazujący na szczególną ochronę należności pracowniczych i brak swobody dysponowania przez ZUS należnością publicznoprawną jest niewystarczający. Takie przyjęcie skutkowałoby w istocie tym, że norma prawna, która dopuszcza umorzenie należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności, nie mogłaby znaleźć w praktyce żadnego zastosowania, co byłoby sprzeczne ze społeczną funkcją omawianej instytucji prawnej. Organ uznał, że skarżący ma zaspokojone potrzeby, pomimo niekwestionowanego dochodu tylko 645 zł tytułem stałego zasiłku z MOPS. Zaspokojenie to zdaniem organu wynika z potencjalnej możliwości sprzedaży domu. Jest to twierdzenie dowolne i niedostatecznie uzasadnione, choćby z uwagi na argument skarżącego odnośnie jego faktycznego udziału w nieruchomości. Potencjalna sprzedaż w przyszłości nie jest i nie może być wykładnikiem zaspokojenia potrzeb na dzień wydania decyzji. Podkreślić należy, że dopiero w odpowiedzi na skargę organ odniósł się do kwestii prowadzonej egzekucji. Skoro postępowanie egzekucyjne wszczęto tak późno, to wbrew zasadzie zaufania do organów Państwa jest przyjęcie, że dopiero bezskuteczność egzekucji z nieruchomości będącej współwłasnością skarżącego stanowiłaby dla organu wydającego decyzję przesłankę rozważenia ewentualnego umorzenia należności objętych wnioskiem skarżącej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyższe stanowisko i skuteczność tej egzekucji w kontekście faktycznego i prawnego powiązania skarżącego z przedmiotem licytacji. Organ błędnie jako argument przemawiający za uznaniem potrzeb skarżącego jako zaspokojonych uznał fakt wystąpienia z wnioskiem o rozłożenie na raty zadłużenia na FUS. Deklaracja taka nie może świadczyć o zdolności do "wygospodarowania " środków, zwłaszcza, że pomoc w spłacie zadeklarowała jego siostra. Fakt , iż członek rodziny oferuje pomoc w spłacie zaległości dowodzi jedynie ciężkiej sytuacji i próby jej nie pogarszania co zresztą strona podniosła w skardze. Jak wynika z akt sprawy - także siostra skarżącego jest zainteresowania utrzymaniem domu, w którym skarżący ma udział, ponieważ również go zamieszkuje. Fakt doraźnej pomocy członka rodziny nie oznacza, że będzie to spłata stała, nie można więc przyjąć, że jest to deklaracja poprawy jego sytuacji finansowej. Wręcz przeciwnie, zgodnie z zaleceniem sądu winna być rozpatrywana w kontekście powrotu do normalnego życia, bez obaw o konsekwencje na wypadek nie uiszczania rat. Organ błędnie więc zapowiedź spłaty ratalnej potraktował na równi z poprawą egzystencji i odmówił umorzenia zaległości. Sąd jako dowolne uznaje twierdzenie organu, że Zakład dostrzega możliwość odzyskania całości należności w sprawie z majątku dłużnika bez narażania go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb. Nie wyjaśnił jednak, jak skarżący może nadal zaspokajać te potrzeby z dochodem 645 zł miesięcznie, w wieku 76 lat , będąc schorowanym i bez mieszkania, za to z w pełni opłaconym zadłużeniem wobec ZUS z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości, w której zresztą mieszka. Brak w tej części uzasadnienia interesu społecznego i słusznego interesu zobowiązanego oraz wyjaśnienia, co w ocenie organu w sytuacji skarżącego świadczy "zbytniej pobłażliwości " wobec skarżącego. Odniesienie do roku 2015 , gdy skarżący mając już 72 lata nadal pracował jako taksówkarz nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla realizowania interesu społecznego i nie pozwala na pominięcie oczywistego faktu, że w tym wieku kwestia upływu 4 lat istotnie zmienia uwarunkowania życiowe i zdrowotne i wymaga aktualnego stanowiska. W ocenie sądu, organ wbrew nakazowi WSA w Poznaniu nie przeanalizował w sposób prawidłowy przesłanek z § 3 ust.1 rozporządzenia, zwłaszcza iż w uzasadnieniu wyroku uchylającego poprzednie rozstrzygniecie wskazano, że "uzasadnione przyczyny umorzenia" to wzgląd na to, że wolą ustawodawcy nie było dopuszczenie do popadania w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń. Nie odniesiono się także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do nakazu sądu rozpatrzenia częściowego umorzenia odsetek, a jedynie organ odniósł się do pisma skarżącego z dnia 28 lutego 2019 roku o częściowe umorzenie składek, którego to jednak pisma nie ma w aktach sprawy, a z uzasadnienia nie wynika, czy jest to wniosek opatrzony tą samą datą tj. 28 lutego 2019 r., który był wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości wobec FUS, a który jest rozpatrywany w odrębnym postępowaniu. Jeśli zdaniem organu, wypełnieniem wytycznych sądu odnośnie posiadanego jedynego źródła utrzymania jakim jest zasiłek jest stanowisko odnoszące się do możliwości sprzedaży nieruchomości, to w ocenie sądu ponownie rozpatrującego sprawę nie stanowi ono realizacji wytycznych. Po pierwsze dlatego, że sąd nakazał jednoznaczne wskazanie, dlaczego osoba korzystająca z pomocy społecznej nie znajduje się z sytuacji uzasadniającej umorzenie. Po drugie dlatego, że już w wyroku z dnia 29 listopada 2017 r. sąd przyjął i w składzie obecnym również zajmuje stanowisko, że pozbawienie składnika majątkowego, jakim jest mieszkanie prowadzić może do bezdomności. Organ ponownie zajął więc tożsame stanowisko poszerzając je jedynie o arytmetyczną wycenę na wypadek potencjalnej sprzedaży nieruchomości. Niewątpliwie sprzedaż tej nieruchomości rodziłaby skutki także dla pozostałych współudziałowców, co organy pominęły, dokonując jedynie rachunkowej oceny tej sytuacji. Wyraźnie też wskazano w informacji o wycenie nieruchomości, że K. P. posiada ograniczone prawo rzeczowe w postaci dożywotniego bezpłatnego użytkowana nieruchomości. Skarżący w skardze podniósł, że nie jest współwłaścicielem budynku, ale właścicielem mieszkania w tym budynku o pow. 50 m2, które otrzymał w drodze darowizny. Okoliczność ta także pozostała poza uwagą organu, a skarżący zgłaszał to wcześniej, bo już w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, złożonym 31 października 2018 roku, czyli już po wyroku sądu. Ponadto fakt, iż w roku 2011 skarżący nie uzyskał prawa do renty nie jest wykładnikiem jego stanu zdrowia obecnie. Uznanie w roku 2011, że stopień zaawansowania wówczas występujących dolegliwości nie jest znaczny, nie oznacza, że można go odnieść do obecnego. Przy czym skarżący przedłożył kolejne informacje o stanie zdrowia z roku 2018, z których wynika, że schorzenia postępują, są też nowe i ocenione zostały jako przewlekłe. Fakt ten potwierdzono informacją z roku 2018, a stan niezdolności do pracy potwierdzony dokumentem urzędowym 7 lat wcześniej nakazuje powiązać go z treścią § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. wyżej rozporządzenia, zwłaszcza, że wyłącznym i niespornym dochodem jest jedynie stały zasiłek z MOPS. Zaawansowany wiek skarżącego nakazuje przyjąć, że wydatki ulegają zwiększeniu, a nie zmniejszeniu, bo już tylko z powodu sytuacji zdrowotnej sytuacja ulega stałemu pogarszaniu. W ocenie sądu z uwagi na nierozważenie wskazanych wyżej w uzasadnieniu okoliczności przedwczesnym i nieuzasadnionym jest przyjęcie, że zaspokojenie w całości organu rentowego jest wystarczające dla przyjęcia odmowy umorzenia w oparciu o uznanie administracyjne. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło