III SA/Po 323/12
WyrokWSA w Poznaniu2012-07-05
Skład orzekający: Walentyna Długaszewska, Barbara Koś, Mirella Ławniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca wykazała, że faktycznie użytkowała w 2010 r. grunty rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, co jest warunkiem przyznania tych płatności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, iż faktycznie użytkowała grunty rolne w 2010 r. Organy prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania świadków i wyjaśnienia strony, które były niespójne i niepotwierdzały jej twierdzeń o faktycznym użytkowaniu gruntów. W związku z tym, odmowa przyznania płatności była zasadna.Stan faktyczny
Skarżąca M. G. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2010 r. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, stwierdzając, że skarżąca nie była faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych gruntów rolnych, a także nałożyły sankcje. Odmowa wynikała z ustaleń o konflikcie krzyżowym niektórych działek z wnioskiem brata skarżącej oraz z braku dowodów na faktyczne użytkowanie innych działek przez skarżącą. Skarżąca zarzuciła organom błędne ustalenie stanu faktycznego i oparcie się na niewiarygodnych dowodach.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 lipca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego A Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 listopada 2011 roku, Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 rok I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi J. G. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...],- ([...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
Decyzją z dnia 15 lipca 2011 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, ze zm.), art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.) oraz w związku z § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2010 odmówił przyznania M. G.:
1) jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł., która będzie potrącana z płatności w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych;
2) uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości [...] zł., która będzie potrącana w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych;
3) uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.
Po rozpoznaniu odwołania M. G., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 18 listopada 2011 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm) w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2008r. Nr 170, poz. 1051, z późn. zm.) w związku z art. 4 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011r., Nr 54 poz. 278), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Organy obu instancji orzekały w następującym stanie faktycznym.
W dniu 15 maja 2010r. M. G., zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2008r. Nr 170, poz. 1051, z późn. zm.), złożyła wniosek o przyznanie płatności na 2010 r.
W przedmiotowym wniosku producent rolny zadeklarował do dopłaty działki ewidencyjne o numerach: 93, 215, 332, 346, 368, 370, 381, 408, 414, 448, 449, 90/1, 90/2 położone w województwie [...], powiat o[...]i, gmina [...], obręb [...] oraz działki ewidencyjne o numerach 1323, 1251/2 położone w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...]. Łączna powierzchnia zadeklarowanych do udzielenia płatności działek rolnych wyniosła:
- 16,77 ha w ramach Jednolitej Płatności Obszarowej;
- 11,41 ha w ramach Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni upraw podstawowych;
- 5,36 ha w ramach deklaracji JPO TUZ, wnioskodawca zaznaczył, że ubiega się o płatność zwierzęcą.
Podczas weryfikacji wniosku M G. pod kątem jego kompletności, zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych oraz po kontroli administracyjnej ujawniły się błędy dotyczące działek ewidencyjnych nr 408, 215, 1323, 90/1, 368, 449, 448, 93, 414 polegające na wystąpieniu konfliktu krzyżowego. Wskazane działki zostały bowiem zadeklarowane również we wniosku brata M. G, - P. G. o płatności bezpośrednie na 2010 r. Podczas kontroli prawidłowości wniosku M. G. stwierdzono również błędy dotyczące działek ewidencyjnych o nr 332, 346, 370, 381, 90/2, 1251/2, które nie były przedmiotem konfliktu krzyżowego.
W odpowiedzi na wezwanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, obaj wnioskodawcy podtrzymali deklaracje co do działek wskazanych w złożonych przez nich wnioskach.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organy wyjaśniły, że jednolita płatność obszarowa przysługuje producentowi rolnemu na będące w jego posiadaniu grunty rolne, z uwagi na treść art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.). Wskazały, że celem przyznania płatności obszarowych jest finansowe wsparcie producentów rolnych, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne, chociaż nie są ich właścicielami. W konsekwencji, aby zostać beneficjentem pomocy obszarowej, nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym lub zależnym) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane zgodnie z normami.
W świetle powyższego organy obu instancji ustaliły, że M. G. nie była w dniu 31 maja 2010 r. użytkownikiem i posiadaczem działek ewidencyjnych o numerach 368, 215, 93, 90/1, 414, 449, 448, 408, 1323 ani też działek ewidencyjnych o numerach 332, 346, 370, 381, 90/2, 1251/2, które nie były przedmiotem konfliktu krzyżowego.
Jak wskazały organy z zeznań złożonych w dniu 10 maja 2011 r., 26 maja 2011 r. oraz 27 czerwca 2011 r. w Biurze Powiatowym przez R. S., A. R., P. G., A. N., M. G. wynika, iż odwołująca nie użytkowała spornych działek w 2010 roku. Takiego wniosku nie można bowiem wysnuć z bardzo bogatego materiału dowodowego w postaci zeznań ww. świadków, które znajdują się w aktach sprawy. Natomiast wzajemne ustalenia lub też raczej brak takich ustaleń pomiędzy P. G. oraz M. G., nie mają żadnego wpływu na ustalony fakt. Zdaniem organów w niniejszej sprawie, bez względu na zeznania świadków, sama odwołująca w swoich wyjaśnieniach jest mało przekonująca i niekonsekwentna, jak też jej wyjaśnienia rozmijają się znacznie z zeznaniami przesłuchanych świadków.
Przywołane wyżej zeznania świadków, organ odwoławczy uznał za wiarygodne i kompletne .Okoliczności podniesione przez świadków zostały potwierdzone niemal w całości przez P. G. Jednocześnie, zdaniem organu odwoławczego, na uwagę zasługuje fragment zeznań M. G., w którym strona wskazała, że było ustalone, iż osoby trzecie użytkują sporną nieruchomość, natomiast oni występują o dopłaty. Natomiast co równie istotne - na pytanie, kto decydował o rodzaju upraw, M. G. odpowiedziała, że to osoby użytkujące dokonały takiego wyboru. Organ II instancji stwierdził zatem, że powyższe potwierdza, iż M. G. nie tylko nie uprawiała przedmiotowych działek, ale przede wszystkich, że osoby trzecie, które wykonywały prace na spornych gruntach, nie robiły tego ani na jej rzecz, ani w jej imieniu, co z kolei sprawia, że nie można uznać odwołującej za posiadacza tych gruntów.
Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na fakt, że wnioskodawczyni swoimi zeznaniami potwierdziła także zeznania swojego brata – P. G. w kwestii użytkowania działek nr 368, 448 i 449, 408, 90/1, 93. Ponadto zaznaczył, że w odniesieniu do działek ewidencyjnych, co do których istniały niejasności dotyczące użytkowania, tj. działki 215 oraz 1323 nie przyznano płatności żadnej ze stron.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego wskazał, że organ I instancji w toku prowadzonego postępowania przesłuchał wielu świadków, jednakże fakt, iż to M. G. użytkowała sporne działki w roku 2010 nie znalazł odzwierciedlenia w ich zeznaniach. Z całego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawczyni mogła wykonywać na spornych działkach pojedyncze, niewielkie czynności agrotechniczne, jednakże w żadnej mierze tych sporadycznych działań nie można uznać za prowadzenie gospodarstwa rolnego, rozumianego jako posiadanie i użytkowanie gruntów na własny rachunek.
W opinii organów obu instancji również informacje przekazane przez matkę wnioskodawczyni S. G., nie wniosły do sprawy żadnych istotnych wiadomości, a ponadto odbiegały od ustalonego spójnego stanu faktycznego.
Wobec powyższego organy obu instancji uznały, że M G. nie spełniła przesłanki określonej w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Nie była bowiem posiadaczem wskazanych wyżej działek ewidencyjnych, co stanowiło podstawę do wydania decyzji orzekającej o odmowie przyznania płatności obszarowych na 2010r. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanej ustawy z uwagi na odmówienie Jednolitej Płatności Obszarowej, odmówiono przyznania płatności zwierzęcej. Organy stwierdziły ponadto, że w przypadku M. G., nie można również odstąpić od zastosowania sankcji powierzchniowych wskazanych w art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L 316/65 z 2.12.2009, z późn. zm.), bowiem wniosek pod względem faktycznym nie był prawidłowy, a odwołująca nie wykazała, że nie jest winna nieprawidłowości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, jako wysoce dla niej krzywdzących, opartych na błędnie ustalonym przez Agencję stanie faktycznym.
Skarżąca zarzuciła organom obu instancji naruszenie art. 19 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 4 ustawy o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw. Podniosła, że organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny, a w szczególności oparły swoje ustalenia na zeznaniach jej brata, który jest wrogo w stosunku do niej nastawiony i w ogóle nie interesuje się przedmiotowym gospodarstwem. W jej ocenie w toku przesłuchania w Agencji nie zaprotokołowano wszystkich złożonych przez nią wyjaśnień. Podniosła, że w postępowaniu przed organami oświadczyła, że to ona zajmowała się administrowaniem i zarządzaniem gospodarstwem, pilnowała prac wykonywanych na polu, zwoziła siano do zagrody, zajmowała się tzw. obejściem domostwa i czuła się użytkownikiem tego gospodarstwa. Ponadto kupowała materiały konieczne do prowadzenia gospodarstwa. W tym m.in. celu zaciągnęła kredyt, który stanowi dla niej istotne obciążenie finansowe. Strona zaznaczyła, że powyższe prace wykonywała pomimo ciężkiej choroby matki i konieczności stałej nad nią opieki. Zarzuciła, że jej brat P. G. nie zajmował się i nie zajmuje przedmiotowym gospodarstwem. Wyjaśniła ponadto, że drobne pomyłki popełnione przy określaniu zadeklarowanych powierzchni były niezamierzone i wynikały z faktu nieposiadania przez nią dokładnych danych i braku rozeznania. W końcowej części skargi strona oświadczyła, że nie posiada żadnych źródeł dochodu, a ponadto ciężko choruje i opiekuje się również ciężko chorą matką.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 5 lipca 2012 r. skarżąca, reprezentowana przez adwokata przyznanego z urzędu, podtrzymała zarzuty i wnioski zgłoszone w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w szczególności przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa. Tym samym sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, a jedynie poddaje ocenie prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracji w wyniku postępowania wyjaśniającego oraz prawidłowość zastosowania i wykładni norm prawa.
W przedmiotowej sprawie odmowa przyznania wnioskowanej płatności na 2010r. dotyczyła płatności bezpośrednich oraz płatności uzupełniających w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżąca M. G. faktycznie użytkowała w 2010 r. działki ewidencyjne o numerach: 368, 215, 93, 90/1, 414, 449, 448, 408, 1323 oraz działki o numerach: 332, 346, 370, 381, 90/2, 1251/2 zadeklarowane przez nią we wniosku o przyznanie płatności na 2010 r.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), zgodnie z którym rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Dodatkowo w myśl art. 7 ust. 2 powołanej ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności obszarowe uzupełniające do powierzchni upraw: chmielu, roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.
Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, że pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu. Z uwagi jednak, że w powołanej ustawie nie zdefiniowano pojęcia posiadania, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się cywilistyczne znaczenie tego pojęcia. Poza posiadaniem ustawodawca wymaga również utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami, co wyraźnie wskazuje na faktyczne, rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11, Lex nr 1137971). Takie rozumienie posiadania połączonego z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych, wiąże się z celem dopłat, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. W konsekwencji wnioskowana pomoc finansowa w formie płatności bezpośrednich udzielona może być tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. producentom rolnym, którzy rolniczo użytkują posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy), a nadto utrzymują je w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Sam tytuł prawny do gruntu nie został przewidziany jako przesłanka konieczna do ubiegania się o wspomniane świadczenia, albowiem do realizacji działalności rolniczej wystarczające jest posiadanie gruntów. Faktyczne władztwo nad rzeczą w przypadku gruntu rolnego oznacza, że istnieje swoboda co do podejmowania istotnych decyzji np. co, gdzie, i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, czy też w miarę możliwości wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu, gdzie je sprzedawać lub wykorzystać w inny sposób, jak również swobodę decyzji co do występowania o konkretne dotacje ze środków unijnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2011 r., sygn. akt III SA/Po 732/10, CBOSA). Sama możność władania gruntami rolnymi na podstawie prawa własności nie jest wystarczająca, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Innymi słowy płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych. Konsekwencją tak wyraźnie przyjętego celu przyznawania płatności jest fakt, że właściciel nie może otrzymać takich dopłat na działki, których - w danym roku objętym przyznawaną płatnością - nie posiadał, nie prowadził na nich upraw, a więc nie utrzymywał ich zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej.
Za trafne zatem Sąd uznał stanowisko organów obu instancji, że prawo do dopłat do gruntów rolnych przysługuje posiadaczowi działek będącemu ich faktycznym użytkownikiem.
Odnosząc się do podniesionego przez skarżącą zarzutu błędnie ustalonego przez organy stanu faktycznego, należy zwrócić uwagę, że stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności bezpośrednich stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Powołana ustawa wprowadziła istotne zmiany w zakresie regulacji postępowania wynikającego z ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Wprawdzie nakłada na organ obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 3 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy), jednakże zmodyfikowała obowiązki w zakresie informowania stron oraz umożliwienia im udziału w czynnościach, warunkując to żądaniem stron, a także ograniczyła obowiązki organu w zakresie postępowania dowodowego, przenosząc ciężar dowodu na stronę. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ustawodawca w tym zakresie podkreślił, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Oznacza to zatem, że ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności bezpośrednich obciąża rolnika, który wnioskował o przyznanie tych płatności.
W świetle powyższych rozważań zasadnie organy obu instancji przyjęły, że skarżąca nie udowodniła, iż była na dzień 31 maja 2010 r. faktycznym użytkownikiem gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich.
Analiza uzasadnień obu decyzji, wbrew zarzutom skargi, prowadzi do wniosku, że organy zebrały obszerny materiał dowodowy i dokonały jego wnikliwej i wszechstronnej oceny. Opierając się zaś na wynikach kontroli administracyjnej oraz zeznaniach świadków: R. S., A. G.. P. G. i A. N. zasadnie przyjęły, że skarżąca nie użytkowała spornych działek w 2010 r. Organy prawidłowo oceniły zeznania wskazanych świadków stwierdzając, że są ze sobą spójne i wzajemnie się potwierdzają. Słusznie również stwierdziły, że o wiarygodności tych zeznań przesądza fakt, że zostały one potwierdzone wyjaśnieniami złożonymi przez P. G., jak również częściowo przez samą skarżącą. Jak trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, skarżąca w swoich wyjaśnieniach przyznała, że tak było ustalone, iż to osoby trzecie użytkują sporne nieruchomości, natomiast oni występują o dopłaty. Przyznała także, że problemy rodzinne i zdrowotne spowodowały, iż grunty – działka nr 368 i 370 oraz pozostałe działki zadeklarowane we wniosku nie będące przedmiotem konfliktu krzyżowego – były użytkowane przez osoby trzecie. Z kolei w odpowiedzi na zapytanie organu, kto decydował o rodzaju upraw stwierdziła, że osoby użytkujące dokonały takiego wyboru.
W świetle powyższego zasadnie organy uznały, że skarżąca nie uprawiała przedmiotowych działek, a osoby trzecie, które wykonywały prace na spornych gruntach nie robiły tego ani na jej rzecz, ani w jej imieniu, w konsekwencji nie można uznać wnioskodawczyni za posiadacza tych gruntów.
Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo oceniły również wyjaśnienia samej wnioskodawczyni, uznając je za mało wiarygodne i niekonsekwentne oraz rozmijające się znacznie z zeznaniami świadków. Organ odwoławczy zauważył bowiem, że A. G. zeznał na niekorzyść strony, natomiast W. W. został odwołany jako świadek przez samą skarżącą. Z kolei R. S., wskazany jako osoba wykonująca niektóre prace na polecenie M. G., nie posiadał wiedzy na temat użytkowania wskazanych działek. Z kolei wyjaśnienia P. G. i A. N. w odniesieniu do większości spornych działek (nr 368, 448, 449, 408, 90/1, 93) wnioskodawczyni potwierdziła swoimi wyjaśnieniami złożonymi w dniu 10 maja 2011 r. Prawidłowo organy wywiodły, że z wyjaśnień tych wynika jednoznacznie, że osoby trzecie użytkowały wymienione nieruchomości na polecenie P. G., (na co M. G. wyrażała jedynie milczącą zgodę). Natomiast wszelkich rozliczeń finansowych dokonywał brat skarżącej z osobami, którym zlecał prace, natomiast wnioskodawczyni nie ponosiła żadnych kosztów związanych z uprawami.
Analiza akt administracyjnych sprawy potwierdza również wnioski organów, że skarżąca podczas składania zeznań w sprawie wielokrotnie zmieniała zdanie w odniesieniu do prac wykonywanych przez wskazane przez siebie osoby jak i do upraw znajdujących się na spornych działkach. Strona wezwana do wyjaśnienia niezgodności w swoich zeznaniach, nie potrafiła przekonująco i wiarygodnie wytłumaczyć tych rozbieżności. Rację mają zatem organy, że trudno przyjąć, aby skarżąca decydowała o zasiewach i zlecała wykonywanie prac na spornych działkach, skoro nie posiadała konkretnej wiedzy na temat ich użytkowania, o czym świadczy zmiana deklaracji upraw w trakcie toczącego się postępowania odnośnie działek o nr 93, 332, 346, 381.
Za właściwą Sąd uznał również dokonaną przez organy obu instancji ocenę informacji złożonych w sprawie przez S. G. Trafnie organy stwierdziły, że informacje te nie wniosły do sprawy żadnych istotnych wiadomości, a ponadto odbiegały od spójnego stanu faktycznego, ustalonego na podstawie zeznań przesłuchanych świadków.
W konsekwencji, w ocenie Sądu, organy prawidłowo przyjęły, że przedstawione przez skarżącą wyjaśnienia oraz zeznania przesłuchanych świadków nie stanowią dowodu, że w 2010 r. skarżąca była faktycznym użytkownikiem spornych gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na 2010 r. Słusznie przy tym organy stwierdziły, że strona mogła wykonywać na spornych działkach pojedyncze czynności agrotechniczne, jednakże w żadnej mierze tych sporadycznych działań nie można uznać za prowadzenie gospodarstwa rolnego, rozumianego jako posiadanie i użytkowanie gruntów na własny rachunek.
Wobec niespełnienia przez skarżącą przesłanek z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, należało odmówić stronie przyznania płatności obszarowych na 2010 r. Z uwagi na nieprzyznanie wnioskodawczyni jednolitej płatności obszarowej, stosownie do art. 7 ust. 2 powołanej ustawy, należało również odmówić przyznania płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce). Dodatkowo, ze względu na ponad 50% różnicę pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowaną we wniosku a faktycznie kwalifikowaną w tym postępowaniu do dopłat, zastosowano wobec producenta sankcje, zgodnie z art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. L 316/65 z 2.12.2009, z późn. zm.).
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) oddalił skargę. Podstawą przyznania adwokatowi zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu stanowił § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło