III SA/Po 33/11

Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2011r. wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2010r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem w sprawie zwrotu naliczonego podatku rolnego i od nieruchomości za rok 2007; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący P. B. (lat 56) pismem z dnia 27 czerwca 2011 roku wystąpił o "umożliwienie procesu kasacyjnego w oparciu o wsparcie finansowe". Wyjaśnił, że "w chwili obecnej nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z procesem kasacyjnym. (...) nie może opłacić adwokata i prowadzić dalszego postępowania procesowego". Wykonując wezwanie do przedłożenia wniosku o prawo pomocy w prawem przewidzianej formie Skarżący zaznaczył, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych; zrezygnował z ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu żądania wskazał, że "nie ma znaczących dochodów i utrzymuje się przede wszystkim ze stosunku pracy (wynagrodzenie miesięczne brutto 1.386zł) przy uprzednim funkcjonowaniu w układzie jako pracodawca, właściciel dobrze działającej firmy". Wskazał, że posiada nieruchomości rolne o pow. 7,37ha. Wnioskodawca oświadczył także, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną (lat 56), z którą pozostaje w ustroju wspólności majątkowej. Zaznaczył, że żona nie posiada żadnych dochodów. Oświadczenie majątkowe budziło wątpliwości albowiem według informacji dostępnych w internetowych bazach danych Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą (stacje benzynowe, okręgową stację kontroli pojazdów, myjnię samochodów oraz zakład wulkanizacyjny). Według udostępnionych informacji Wnioskodawca zatrudnia 15 osób (k. 63 akt sadowych). Pismem z dnia 18 maja 2011 roku Wnioskodawca został zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia majątkowego o dane dotyczące jego sytuacji majątkowej oraz sytuacji majątkowej dorosłych domowników. W tym zakresie zobowiązano Wnioskodawcę do: przedłożenia zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, spisu posiadanych rachunków bankowych wraz z wyciągami, spisu średnich wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, przedłożenia opisu prowadzonej działalności gospodarczej, udokumentowania wysokości dochodu od początku 2011 roku, w tym dochodów z wynajmu lub dzierżawy nieruchomości, określenia wysokości kredytów (pożyczek) i miesięcznego obciążenia z tego tytułu, oświadczenia czy przeciwko Wnioskodawcy są prowadzone postępowania egzekucyjne oraz udokumentowania wysokości dochodzonych należności, zastosowanych środków egzekucyjnych, a także wyjaśnienia do kogo należy podmiot gospodarczy "A" Sp. z o.o. poprzez wskazanie udziałowców, liczby zatrudnianych pracowników, wysokości przychodu oraz wysokości przychodu osiąganego z tytułu posiadania praw majątkowych w tym podmiocie. Ponadto Wnioskodawca został zobowiązany do sprecyzowania czy wnosi o przyznanie prawa pomocy w całości (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata), czy też wnosi o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych pod rygorem przyjęcia, iż zgodnie z przedłożonym formularzem wniosku o prawo pomocy Skarżący ograniczył żądanie do zwolnienia od kosztów sądowych. Na podstawie przekazanych dokumentów oraz dokumentów włączonych do akt administracyjnych ustalono, że Wnioskodawca z żoną posiadają nieruchomości o łącznej powierzchni 13.3509ha, na które składają się: dom mieszkalny w [...], grunty rolne, stacja benzynowa w [...] (nieczynna od 2010 roku), stacja benzynowa w [...] (oddana w dzierżawę) oraz stacja kontroli pojazdów w [...] (oddana w dzierżawę). Zgodnie z nakazem płatniczym włączonym do akt administracyjnych grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej obejmują 11.480 mkw. Podstawa wymiaru podatku od nieruchomości na 2007 rok w zakresie tylko budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej została określona na 934.795zł. Wnioskodawca posiada majątek ruchomy, na który składają się: samochód Volkswagen Transporter, ciągnik siodłowy MAN z 2006 roku (leasing) i naczepa cysterna, ciągnik Białoruś, samochód Volkswagen Caddy z 2008 roku (zakupiony na kredyt), samochód Mercedes Klasy S 600 z 1994 roku, samochód Volkswagen Tiguan z 2009 roku (zakupiony na kredyt). Przychód rodziny za 2009 rok wyniósł łącznie 3.301.752,89zł (z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz z innych źródeł). Wnioskodawca nie udokumentował wysokości przychodu całej rodziny oraz ze wszystkich źródeł przychodu za rok 2010, gdyż przedłożył zeznanie podatkowe PIT-36L, w którym zostały ujawnione przychody tylko Wnioskodawcy i tylko z jednego źródła przychodu (pozarolnicza działalności gospodarcza -1.215.298,82zł). Wnioskodawca oświadczył i udokumentował, że przeciwko niemu prowadzone są postępowania egzekucyjne (administracyjne i sądowe) na łączną kwotę około 580.000zł. Zgodnie z przedłożonymi dokumentami egzekucja została skierowana do rachunków bankowych w [...], [...], [...] oraz do wierzytelności przysługującej Wnioskodawcy wobec firmy "B" s.c. M. S. i M. Ch., [...]. Wnioskodawca oświadczył i udokumentował, że jego zobowiązania kredytowe wynoszą około 520.000zł, a zobowiązania z tytułu leasingu operacyjnego około 75.000zł. Według przedstawionego zestawienia wysokość obciążeń miesięcznych (suma rat kredytowych) to około 11.500zł. Należności w kwocie 109.000zł na rzecz [...] "są wymagalne natychmiast". Zgodnie ze złożonym oświadczeniem aktualnie Wnioskodawca zatrudnia trzy osoby. Na podstawie wydruku z podatkowej księgi przychodów i rozchodów ustalono, że przychód Wnioskodawcy od stycznia do maja 2011 roku tylko z jednego źródła przychodu (pozarolnicza działalności gospodarcza) wyniósł 200.492,18zł (średnio miesięcznie - 40.098zł). Wnioskodawca czerpie także dochody z tytułu umowy o pracę. Jest zatrudniony na stanowisku samoistnego prokurenta w "A" Sp. z o.o. Siedziba spółki znajduje się w miejscu zamieszkania Wnioskodawcy. Wnioskodawca wskazał, że o dane dotyczące sytuacji finansowej Spółki należy zwrócić się do osób będących udziałowcami, a on jest tylko pracownikiem Spółki. Koszty utrzymania miesięcznego rodziny Skarżący określił na kwotę 2.030zł miesięcznie. Wnioskodawca posiada dwa czynne rachunki bankowe w [...]. Jednak nie przedłożył wyciągów za okres od dnia 01 marca 2011 roku. Wykazał jedynie saldo na dzień 31 maja 2011 roku, które łącznie wynosiło 6zł. Wobec braku oświadczenia, co do zakresu żądania przyznania prawa pomocy, zgodnie z treścią formularza wniosku o prawo pomocy oraz skierowanym do Skarżącego wezwaniem przyjęto, że Wnioskodawca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości, czyli w okolicznościach niniejszej sprawy zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250zł. Na dzień rozpoznania wniosku przed tutejszym Sądem toczy się jeszcze jedno postępowanie ze skargi Wnioskodawcy (sygn. akt III SA/Po 493/11). W przedmiotowej sprawie został uiszczony wpis od skargi w kwocie 100zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny w rozumieniu art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej stanowi instytucję, która może znaleźć zastosowanie jedynie wtedy, gdy strona rzeczywiście nie posiada żadnych możliwości finansowych uiszczenia opłaty sądowej, czyli wówczas, gdy niewątpliwy brak możliwości zgromadzenia środków na opłaty ogranicza realizację prawa do sądu. Przedłożone oświadczenie majątkowe nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie opłaty sądowej w kwocie 250zł spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej rodziny Wnioskodawcy w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Majątek zgromadzony przez Wnioskodawcę oraz ujawnione przychody w sposób jednoznaczny wykluczają Skarżącego z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Niemniej Wnioskodawca nie przedstawia sytuacji majątkowej i rodzinnej w sposób pełny, lecz przekazuje tylko wybrane informacje, które mają przemawiać za objęciem dobrodziejstwem prawa pomocy. Pomimo wezwania Wnioskodawca nie przedłożył wyciągów z czynnych rachunków bankowych oraz zeznania podatkowego, które przedstawia dochody wszystkich domowników ze wszystkich źródeł przychodu za 2010 rok. Wnioskodawca nie ujawnił faktu prowadzenia działalności rolniczej. Nieznane są dochody z tego tytułu (w tym przychody z dopłat z ARiMR). Tymczasem z przedłożonych dokumentów wynika, że w maju 2010 roku Skarżący i jego żona uzyskali kredyt obrotowy na finansowanie bieżących potrzeb działalności rolniczej w kwocie 100.000zł. Wnioskodawca uchylił się od przekazania informacji dotyczących podmiotu gospodarczego "A" Sp. z o.o. z siedzibą w miejscu zamieszkania Skarżącego. W konsekwencji nie można wykluczyć, że powyższy stan rzeczy stwarza Wnioskodawcy jeszcze inne określone jego sytuacją rodzinną lub majątkową, i wykraczające poza wynagrodzenie za pracę, możliwości gromadzenia środków na koszty postępowania sądowego. Prawa majątkowe do wskazanej Spółki w całości przynależą do K. B. (lat 28) oraz K. B. (lat 32). Spółka ma siedzibę w miejscu zamieszkania Wnioskodawcy i została utworzona w 2009 roku. Powstanie tego podmiotu gospodarczego (porównując przychody za rok 2010 z przychodami za rok 2009), zbiega się z umniejszeniem przychodów osobistych Wnioskodawcy osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej o 2.080.926,82zł. Za uwzględnieniem żądania nie przemawiają ani ujemny wynik bilansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej ani prowadzone postępowania egzekucyjne. Przyznanie prawa pomocy nie jest uzasadnione, gdy prowadzi do ochrony majątku Wnioskodawcy przed przeznaczeniem go na koszty postępowań sądowych. Ujemny wynik finansowy z działalności gospodarczej, a do tego obliczony tylko dla jednego z wielu źródeł przychodu, nie jest okolicznością wystarczającą dla przyjęcia stanowiska, że Skarżący nie posiada możliwości zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych. W szczególności wówczas, gdy miesięczne przychody z ujawnionych źródeł przychodu (41.484zł) wielokrotnie przewyższają obciążenia z tytułu tych kosztów (250zł) oraz deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego (2.030zł). Dokumenty przedłożone przez Skarżącego nie uzasadniają stanowiska, iż środki egzekucyjne zastosowane do majątku Skarżącego i majątku jego żony, wykluczają możliwości zrealizowania obowiązku zapłaty kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał, że egzekucja jest prowadzona z czynnych rachunków bankowych. Z przedłożonych dokumentów nie wynika, że skierowanie egzekucji do wierzytelności przypadających Skarżącemu od "B" s.c. M. S. i M. Ch., ma ten skutek, iż kwota pozostająca w dyspozycji Wnioskodawcy po zastosowaniu środków egzekucyjnych (kwota wolna od egzekucji) nie wystarcza na pokrycie deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego (2.030zł) oraz kosztów prowadzonego postępowania sądowego (250zł). Pomimo prowadzonych postępowań egzekucyjnych, przez pięć miesięcy 2011 roku Skarżący wydatkował tylko na koszty pozarolniczej działalności gospodarczej kwotę 283.292,69zł (średnio miesięcznie - 56.658,38zł). Przyjąć należy, że zrealizowane przez Wnioskodawcę wydatki obrazują wysokość środków pozostających w jego dyspozycji, czyli środków, które nie podlegają egzekucji, a przez to określają jego aktualne możliwości płatnicze. Uwzględniając powyższe wyjaśnić należy, że ochrona na zasadzie prawa pomocy nie jest udzielana, ani po to by utrzymać, czy też osiągnąć, dodatni wynik bilansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej, ani też w tym celu by utrzymać rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej. Warunkiem aktualizującym obowiązek objęcia osoby fizycznej ochroną na zasadzie prawa pomocy jest uszczerbek utrzymania koniecznego dla Wnioskodawcy lub jego rodziny. Prowadzenie egzekucji przeciwko Wnioskodawcy powoduje konieczność objęcia go ochroną na zasadzie prawa pomocy wówczas, gdy zostanie wykazane, że sytuacja majątkowa dłużnika, która powstała na skutek zastosowanych środków egzekucyjnych, nie pozwala na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla Wnioskodawcy i jego rodziny. Taki stan rzeczy w niniejszej sprawie nie został wykazany. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.