III SA/Po 330/11

Dnia 20 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi M. H. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 28 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zajęcia towaru I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi J. P. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę [...] ([...] i [...]/100 ) złotych, w tym [...] ([...] i [...]/100) złotych tytułem podatku od towarów i usług, Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 lutego 2011 r. na podstawie art. 233 § 1 pkt w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 30 ust. 1 i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68 z 2004 r., poz. 622, ze zm.), art. 57 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE nr L 302/1 z dnia 19 października 1992, wydanie polskiej wersji językowej - Dz. Urz. UE PL z 2004 r., rozdział 02 t. 4), art. 27 ust. 3b), art. 29 ust. 2, 3, 4 oraz art. 43 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie EWG 339/93 (Dz. U. UE L nr 218 z 13 sierpnia 2008 r.), § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lutego 2008 r. w sprawie działań podejmowanych w związku z zatrzymaniem wyrobów, co do których istnieją uzasadnione okoliczności wskazujące, że nie spełniają one zasadniczych lub innych wymagań (Dz. U. Nr 38 z 2008 r., poz. 215 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu nr [...] z dnia 11 stycznia 2011 r. Powyższe rozstrzygnięcie organu zapadło w następującym stanie faktycznym: Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2011 r. kwietnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Poznaniu Oddział Celny [...]) działając na podstawie art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, art. 30 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Z 2004. Nr 8, poz. 622 ze zm.), w związku z art. 2 rozporządzenia Rady EWG nr 339/93 z dnia 12 lutego 2008r. w sprawie działań podejmowanych w związku z zatrzymaniem wyrobów, co do których istnieją uzasadnione okoliczności wskazujące, że nie spełniają one zasadniczych lub innych wymagań (Dz. U. Nr 38, poz. 215), zajął wprowadzony na obszar Polski z Chińskiej Republiki Ludowej towar - Nawigację GPS, która została stwierdzona na skutek rewizji celnej przeprowadzonej w dniu 10 stycznia 2011 r., z uwagi na uzasadnione podejrzenie, że produktowi nie towarzyszy dokumentacja lub oznakowanie zgodne ze wspólnotowymi lub krajowymi przepisami bezpieczeństwa obowiązującymi w Polsce. Organ I Instancji wskazał w uzasadnieniu, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 12 lutego 2008 r. zwrócił się do Urzędu Komunikacji Elektronicznej w Poznaniu o wydanie opinii co do przedmiotowej nawigacji, która została zgłoszona do procedury dopuszczenia do obrotu. Od powyższego postanowienia pismem z dnia 17 stycznia 2011r. M. H. złożył odwołanie. Wyrażono w nim pogląd, że art. 2 rozporządzenia Rady EWG nr 339/93 z dnia 12 lutego 2008 r. w sprawie działań podejmowanych w związku z zatrzymaniem wyrobów, co do których istnieją uzasadnione okoliczności wskazujące, że nie spełniają one zasadniczych lub innych wymagań, stanowiący podstawę wydania zaskarżonego postanowienia, nie może mieć zastosowania, gdyż zajęty towar nie jest przeznaczony do swobodnego obrotu na terenie WE, lecz w krajach poza UE, takich jak Białoruś, Ukraina, Turcja. Podniesiono nadto, że przedmiotowa nawigacja jest pozbawiona charakteru handlowego i powinna być zaliczona jako miano osobiste o niewielkim znaczeniu. Odwołujący się zwrócił uwagę nadto na niewłaściwe zachowanie celnika zajmującego przedmiot. W ocenie strony pomiędzy dotarciem przesyłki do Oddziału Celnego MTP w Poznaniu a postanowieniem o jej zajęciu minęło zbyt dużo czasu i że wbrew twierdzeniom wskazanym w uzasadnieniu postanowienia rewizja przesyłki została przeprowadzona w dniu 7 stycznia 2011 r., a nie w dniu 10 stycznia 2011 r. W dniu 18 stycznia 2011 r. strona został poinformowany przez Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu Oddział Celny MTP w Poznaniu Miejsce Wyznaczone Poczta Polska, że przedmiotowa nawigacja GPS nie może zostać objęta procedurą celną dopuszczenia do wolnego obrotu, ze względu na negatywną opinię Urzędu Komunikacji Elektronicznej w Poznaniu. W powyższym piśmie wskazano, że produkt nie spełnia wymogów określonych w ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o kompatybilności elektromagnetycznej (Dz. U. Nr 82, poz. 556), ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. Nr 138, poz. 935), a także Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2004 r. (Dz. U. 73, poz. 659 ze zm.) w sprawie dokonywania oceny zgodności telekomunikacyjnych urządzeń końcowych przeznaczonych do dołączania do zakończeń sieci publicznej i urządzeń radiowych z zasadniczymi wymaganiami oraz ich oznakowania. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 11 stycznia 2011 r. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że działanie organu pierwszej instancji w przedmiocie zajęcia towaru z uwagi na konieczność podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia sytuacji towaru (wystąpienia do wyspecjalizowanego organu o wydanie opinii) wydane na podstawie art. 30 Ustawy - Prawo celne, było prawidłowe. Powyższy przepis przewiduje bowiem, że jeżeli zgodnie z przepisami Wspólnotowego Kodeksu Celnego organ celny jest obowiązany podjąć działania zmierzające do uregulowania sytuacji towaru, może dokonać jego zajęcia. Takim przepisem WKC był art. 57, który stanowi, że jeżeli organy celne stwierdzą, że towary zostały wprowadzone na obszar celny Wspólnoty z naruszeniem przepisów lub zostały usunięte spod dozoru celnego, podejmują wszelkie niezbędne działania, łącznie ze sprzedażą towarów, w celu uregulowania ich sytuacji. Organ wskazał przy tym, że jakkolwiek organ I instancji błędnie powołał się na art. 2 rozporządzenia Rady EWG nr 339/93 z dnia 12 lutego 2008 r. w sprawie działań podejmowanych w związku z zatrzymaniem wyrobów, co do których istnieją uzasadnione okoliczności wskazujące, że nie spełniają one zasadniczych lub innych wymagań, które utraciło moc z upływem 2009 r., to jednak powyższy błąd miał charakter formalny, a nie merytoryczny. Przepisy wskazanego rozporządzenia zostały bowiem włączone do rozporządzenia aktualnie obowiązującego w powyższym zakresie, tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady EWG nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu. W szczególności art. 27 ust. 3 b) rozporządzenia przewiduje, że organy odpowiedzialne za kontrole na granicach zewnętrznych do zawieszenia dopuszczenia produktu do swobodnego obrotu na rynku Wspólnoty w przypadku stwierdzenia m.in. przypadków, gdy produktowi nie towarzyszy dokumentacja na piśmie lub w formie elektronicznej, lub gdy produkt nie jest oznakowany zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym. Organ przywołał również art. 29 rozporządzenia, który dotyczy działań podejmowanych przez organy w razie stwierdzenia, że produkt nie odpowiada wspólnotowemu ustawodawstwu harmonizacyjnemu. Organ wskazał nadto, że w przypadku negatywnej opinii uprawnionego organu nadzoru rynku w sprawie zgodności z normami danego towaru, organy celne nie mogą dopuścić go do swobodnego obrotu i na powyższe nie ma znaczenia fakt, czy odbiorca takiego towaru zamierza wykorzystywać go na wspólnotowym obszarze celnym, czy poza nim. Istotne zdaniem organu jest fakt, że odbiorca dokonuje importu na ten teren. Już na tym etapie przeprowadzana jest ocena zgodności towaru z normami. W skardze z dnia 25 marca 2011 r. na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celowej w Poznaniu skarżący nie zgodził się w całości ze stanowiskiem organu odwoławczego i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jako naruszającego prawo oraz o zasądzenie wydania przedmiotu. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że urząd celny w Poznaniu dopuścił się matactwa, nadużycia statusu urzędu państwowego i niezgodnego z prawem zajęcia zakupionego przedmiotu. Zdaniem skarżącego organ I Instancji dokonał zajęcia towaru powołując się na nieaktualny przepis art. 2 rozporządzenia Rady EWG nr 339/93 z dnia 8 lutego 1993 r. w sprawie kontroli zgodności z przepisami w sprawie bezpieczeństwa produktów przywożonych z państw trzecich i zakwestionował poprawność zastosowanych pozostałych przepisów, m. in. o dopuszczeniu do swobodnego obrotu. Skarżący zakwestionował także działanie organu I instancji, w tym wiarygodność dokonanej rewizji oraz wskazał, że organ niesłusznie uznał, że nawigacja GPS była produktem niebezpiecznym. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu w odpowiedzi na skargę z dnia 18 kwietnia 2011r. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ li instancji odnosząc się do zarzutów skarżącego wyjaśnił, że przewidziana w przepisach prawa wspólnotowego kontrola towarów przywożonych na teren WE ma szeroki zakres i wbrew twierdzeniom skarżącego nie polega wyłącznie na badaniu sposobu działania urządzenia. Powyższa kontrola obejmuje także miedzy innymi prawidłowość dokumentacji i oznakowania danego wyrobu. Organ wskazał również, że działanie funkcjonariuszy organu I Instancji było prawidłowe. Organ podtrzymał także dotychczasowe stanowisko w zakresie błędnego zastosowania przez organ I Instancji rozporządzenia Rady EWG nr 339/93 z dnia 8 lutego 1993 r., które w momencie wydawania postanowienia już nie obowiązywało, zgodnie z którym powyższy błąd miał charakter czysto formalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zaskarżone postanowienie jest postanowieniem kończącym postępowanie. Uznać należy zatem, że niniejsza sprawa mieści się w zakresie jurysdykcji sądów administracyjnych. Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem Sądu w niniejszej sprawie jest zatem rozstrzygnięcie, czy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej było zgodne z prawem. Dla rozstrzygnięcia powyższej kwestii konieczne jest zdaniem Sądu w pierwszej kolejności ustalenie, czy zgodne z prawem było działanie organu I instancji. Zaskarżone orzeczenie organu II instancji polegało bowiem na utrzymaniu tego postanowienia w mocy na podstawie art. 233 § 1 pkt 1) ustawy - Ordynacja Podatkowa. Jeżeli działanie organu I instancji zostanie uznane za zgodne z prawem takim działaniem będzie również działanie organu II instancji, pod warunkiem oczywiście, czy organ ten nie naruszył we własnym zakresie innych przepisów prawa. Sąd wskazuje, że art. 30 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622) stanowi, że jeżeli zgodnie z przepisami Wspólnotowego Kodeksu Celnego (dalej jako WKC) organ celny jest obowiązany podjąć działania zmierzające do uregulowania sytuacji towaru, może dokonać jego zajęcia. Takim przepisem WKC, tj. stanowiącym podstawę do działań mających na celu uregulowanie sytuacji towaru jest, jak słusznie wskazał Dyrektor Izby Celnej, art. 57 WKC, który stanowi, że jeżeli organy celne stwierdzą, że towary zostały wprowadzone na obszar celny Wspólnoty z naruszeniem przepisów lub zostały usunięte spod dozoru celnego, podejmują wszelkie niezbędne działania, łącznie ze sprzedażą towarów, w celu uregulowania ich sytuacji. W niniejszej sprawie uznać zatem należy, że istniała podstawa prawna, by organ ten dokonał zajęcia przedmiotowej nawigacji. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego przez organy w postępowaniu administracyjnym zajęta nawigacja nie została wyposażona w prawidłową dokumentację, nie była prawidłowa oznakowana. Naruszenia w powyższym zakresie dotyczyły przy tym zasadniczo podstawowych wymogów wynikających z przepisów prawa takich jak wymogu oznaczenia CE, określenia modelu i typu, numeru seryjnego produktu, zamieszczenia informacji o siedzibie i adresie producenta lub jego unijnego przedstawiciela, jak również załączenia instrukcji w języku polskim i gwarancji. Stwierdzenie powyższych naruszeń było zdaniem Sądu możliwe już na podstawie oględzin przedmiotu (w toku dokonanej rewizji). W ocenie Sądu w powyższej sytuacji organ I instancji słusznie zatem uznał, że przedmiotowa nawigacja nie spełnia wymagań przewidzianych w przepisach prawa, a zatem konieczne jest zawieszenie wprowadzenia jej do obrotu. W konsekwencji uznać należy, że organ I instancji prawidłowo, zgodnie z art. 30 ust. 3 ustawy - prawo celne, dokonał zajęcia nawigacji w drodze postanowienia. Sąd wskazuje przy tym, że organ nie naruszył także przepisów regulujących postępowanie po zatrzymaniu towaru, tj. zwrócił się do Urzędu Komunikacji Elektronicznej w Poznaniu o wydanie opinii, czy dany produkt nie stanowi poważnego i bezpośredniego ryzyka dla zdrowia i bezpieczeństwa i/lub może być uważany za niezgodny z przepisami wspólnotowymi lub krajowymi w sprawie bezpieczeństwa produktów. Wydana przez ten Urząd opinia potwierdziła, że przedmiotowa nawigacja nie spełniała wymagań przewidzianych w przepisach prawa. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że bez znaczenia są podnoszone przez skarżącego argumenty, że zajęty towar miał być przeznaczony do używania wyłącznie na terenie poza WE, stanowi mienie osobiste, czy też o charakterze niehandlowym. Sąd podziela stanowisko organu II instancji w powyższym zakresie. Już sam fakt, że dany towar jest wprowadzany na obszar celny WE, oznacza, że podlega on sprawdzeniu pod kątem zgodności z przepisami jak też wymaganiami wynikającymi z prawodawstwa unijnego. Dopuszczenie do obrotu (podstawowa procedura celna) nie oznacza przy tym, że chodzi wyłącznie o "obrót" w znaczeniu handlowym. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zdaniem Sądu na uwzględnienie zasługuje argumentacja organu II Instancji w zakresie przywołania przez organ I instancji w postanowieniu błędnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Błąd organu I instancji miał w ocenie Sądu charakter formalny, a nie merytoryczny. Mimo błędnego zastosowania art. 2 Rozporządzenie Rady (EWG) nr 339/93 z dnia 8 lutego 1993 r. w sprawie kontroli zgodności z przepisami w sprawie bezpieczeństwa produktów przywożonych z państw trzecich z dnia 1993-02-08 (Dz.Urz.UE.L 1993 Nr 40, str. 1[1]), dalej jako rozporządzenie 339/93, działanie organu było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, tj. z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady EWG nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu, dalej jako rozporządzenie 765/2008. Jak organ II Instancji słusznie wskazał, rozporządzenie 339/93, pomimo jego formalnego usunięcia, zostało inkorporowane do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady EWG nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu, dalej jako rozporządzenie 765/2008. Powyższe znajduje wyraz w art. 43 tego rozporządzenia, który przewiduje każde odniesienie do uchylonego rozporządzenia uważa się za odniesienie do niniejszego rozporządzenia oraz w treści preambuły, gdzie stwierdzono, że Rozporządzenie Rady nr (EWG) 339/93 z dnia 8 lutego 1993 r. w sprawie kontroli zgodności z przepisami w sprawie bezpieczeństwa produktów przywożonych z państw trzecich określa reguły dotyczące zawieszania dopuszczenia produktów do obrotu przez organy celne i przewiduje dalsze środki, w tym zaangażowanie organów nadzoru rynku. Dlatego właściwe jest, aby te przepisy, łącznie z zaangażowaniem organów nadzoru rynku, były włączone do niniejszego rozporządzenia. Sąd zwraca uwagę, że zbieżne są uregulowania art. 2 rozporządzenia 339/1993 oraz art. 27 ust. 3 lit. b) rozporządzenia 765/2008, które dotyczą braku możliwości dopuszczenia do obrotu towaru ze względu na brak odpowiedniej dokumentacji lub niewłaściwe oznakowanie produktu. Również kolejne przepisy rozporządzenia 765/2008 zawierają rozwiązania odpowiadające tym funkcjonującym w rozporządzeniu 339/1993. W szczególności art. 28 rozporządzenia 765/2008 przewiduje, iż produkt, którego dopuszczenie do obrotu zostało zawieszone przez organy odpowiedzialne za kontrole na granicach zewnętrznych na podstawie art. 27, zostaje dopuszczony do obrotu, jeżeli w ciągu trzech dni roboczych od zawieszenia dopuszczenia organy te nie zostaną powiadomione o żadnym działaniu podjętym przez organy nadzoru rynku oraz pod warunkiem, że wszystkie pozostałe wymogi i formalności związane z dopuszczeniem zostały spełnione, co odpowiada treści art. 5 rozporządzenia 339/1993. Sąd podkreśla w tym miejscu, że w sytuacji uznania ewentualnego naruszenia przez organ I instancji prawa materialnego, tj. art. 2 rozporządzenia 339/1993 przez jego błędne zastosowanie i art. 27 ust. 3 lit. b) rozporządzenia 765/2008 przez jego niezastosowanie i uchylenia przez Sąd obu postanowień, ponowne rozstrzygnięcie organu I instancji, biorąc pod uwagę merytoryczna prawidłowość, byłoby takie samo, a jedynie podjęte z powołaniem się na inny, odpowiedni przepis prawa (rozporządzenia 765/2008). Mając na uwadze powyższe okoliczności w niniejszej sprawie zdaniem Sądu nie doszło zatem do naruszenia przez organy I jak i II instancji takiego naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 lit. a) ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi.