III SA/Po 334/08

Dnia 20 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska ( spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant : st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 roku przy udziale sprawy ze skargi K. N. na decyzję Wojewody z dnia [ ... ] r. nr [ ... ] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę /-/ M. Ławniczak /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska Starosta decyzją z dnia [ ... ] orzekł, na podstawie art. 136 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019), o cofnięciu bez odszkodowania E. F. i K. N. - prowadzącym do dnia 31 sierpnia 2005 r. działalność w ramach umowy spółki cywilnej Z. - pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją tego organu z dnia [ ... ] na szczególne korzystanie z wód. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż w toku prowadzonego postępowania badano, czy przedmiotowy zakład zakończył działalność i czy nastąpiło to w okresie uzasadniającym zastosowanie art. 136 ust. 1 pkt. 5 Prawa wodnego dającego uprawnienie do cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego w przypadku nie korzystania z uprawnień przez okres minimum 2 lat. Starosta wskazał, że Z. powstał w formie spółki cywilnej – umowy zawartej w dniu 1 września 1981 r. przez W. W., K. N. i W. F. Decyzją Starosty z dnia [ ... ] r. podmiot ten otrzymał pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód jeziora [ ... ] oraz z wód kanału zrzutowego [ ... ]. Od dnia 8 lutego 2001 r. wspólnikiem w spółce została E. F., wchodząc do niej w miejsce męża. Z kolei w dniu 24 lutego 2005 r. W. W. złożył oświadczenie o wystąpieniu ze spółki w trybie art. 869 § 2 Kodeksu cywilnego, wypowiadając swój udział z dniem 1 marca 2005 r., zaś w czerwcu 2005 r. zmarł. W dniu 30 sierpnia 2005 r. pozostali wspólnicy – K. N. i E. F. podjęli wiążącą uchwałę o rozwiązaniu powyższej umowy spółki cywilnej, co w ocenie organu stanowiło podstawę do uznania, iż przedmiotowa działalność prowadzona w formie Z. nie była faktycznie wykonywana od dnia 1 września 2005 r., czyli w okresie ponad 2 lat (w dacie wydawania decyzji I instancji). Organ stwierdził jednocześnie, że nie można było przyjąć, że od momentu faktycznej likwidacji spółki cywilnej prawa i uprawnienia wynikające ze spornego pozwolenia wodnoprawnego mogły skutecznie przejść na któregokolwiek ze wspólników. W odwołaniu od powyższej decyzji K. N. wniósł o jej uchylenie z powodu rażącego naruszenia art. 136 ust. 1 pkt. 5 ustawy Prawo wodne. Według odwołującego organ bezzasadnie pominął istotną okoliczność dotyczącą wydania w dniu 25 listopada 2005 r. decyzji przenoszącej na jego rzecz prawa i obowiązki dotyczące instalacji określonej dla Z. Decyzja ta wygasła po upływie roku z powodu nie uzyskania przez niego tytułu prawnego do instalacji, wobec czego 2 letni termin przewidziany w art. 136 ust. 1 pkt. 5 ustawy Prawo wodne winien być liczony dopiero od dnia 25 listopada 2006 r. Zakwestionowano ponadto wydanie decyzji I instancji w sytuacji nierozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zażalenia K. N. na postanowienie Starosty z dnia 11 stycznia 2008 r. odmawiające zawieszenia postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia ewentualnie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego. W piśmie z dnia 21 kwietnia 2008 r. strona odwołująca podniosła dodatkowo, że Z. nie był nigdy spółką prawa cywilnego, gdyż został on wpisany do rejestru gospodarstw specjalistycznych nr [ ... ] Naczelnika Miasta i Gminy i w dniu [ ... ] otrzymał kartę specjalizacji w zakresie hodowli ryb. K. N. stwierdził też, że jest właścicielem 2/3 części spornej instalacji, gdyż w dniu 19 marca 2008 r. nabył od spadkobiercy W. W. 1/3 jej części. Decyzją z dnia [ ... ] Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I instancji. Organ odwoławczy podniósł, iż powoływana przez K. N. decyzja organu I instancji z 25 listopada 2005 r. przenosiła na niego prawa i obowiązki, lecz wyłącznie pod warunkiem uzyskania w ciągu roku tytułu prawnego do spornej instalacji. Ponieważ warunek ten nie został ostatecznie spełniony przez K. N. powołane orzeczenie nie mogło wywołać faktycznych skutków prawnych. Zarzut wydania decyzji I instancji w sytuacji nierozstrzygnięcia zażalenia na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania uznano natomiast za niezasadny z powodu przepisu art. 143 kpa nie przewidującego obligatoryjnego obowiązku wstrzymania wykonania postanowienia w przypadku jego zaskarżenia do organu II instancji. Organ wskazał ponadto, iż konieczność funkcjonowania spornego Z. wyłącznie w formie spółki cywilnej wynikała wprost z obowiązujących uregulowań prawnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. N. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając im naruszenia art. 105 § 1 i 107 § 1 i 3 kpa, art. 135 pkt. 3 i art. 136 ust. 1 pkt. 5 ustawy - Prawo wodne oraz art. 190 i 191 ust. 1 pkt. 2 Prawa ochrony środowiska. Strona skarżąca podniosła argumenty dotyczące przeniesienia praw i obowiązków dotyczących spornej instalacji na jej rzecz w decyzji z 25 listopada 2005 r. (wygasłej po upływie roku), co spowodować miało rozpoczęcie biegu 2 letniego terminu wymaganego do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego dopiero od dnia 25 listopada 2006 r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż K. N. stał się właścicielem przedmiotowej instalacji na skutek ugody zawartej w dniu 4 listopada 2008 r. przed Sądem Rejonowym. Przedmiotem ugody nie były prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia wodnoprawnego z 7 sierpnia 2000 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem Sąd badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji uznał, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie. Istota sporu między skarżącym a organem sprowadza się w zasadzie do prawidłowego ustalenia daty, od której należało liczyć upływ 2 letniego terminu określonego w przepisie art. 136 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity - Dz. U. Nr 239 z 2005 r., poz. 2019 ze zm.) jako termin zaprzestania korzystania przez zakład z uprawnień wynikających z danego pozwolenia wodnoprawnego. Jest to bowiem przesłanka orzeczenia przez właściwy organ o cofnięciu lub ograniczeniu pozwolenia wodnoprawnego. Na podstawie pozwolenia wodnoprawnego Z. zyskał zgodę na szczególne korzystanie z wód jeziora [ ... ] oraz z wód kanału zrzutowego [ ... ]. Podmiot ten został wpisany jako zespół rolników indywidualnych przez Naczelnika Urzędu Miasta i Gminy w dniu 17 lutego 1982 r. do rejestru gospodarstw specjalistycznych (k. 26). Przepisy aktu prawnego wskazanego jako podstawa do dokonania tego wpisu (nie obowiązywał już faktycznie w dacie dokonywania tej czynności), jak również przepisy aktu, który winien znaleźć zastosowanie przewidywały – wbrew zarzutom strony skarżącej – funkcjonowanie zespołu rolników indywidualnych w formie spółki cywilnej. Przepis § 2 ust. 2 uchwały nr 11 Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 1976 r. w sprawie rozwoju zespołów rolników, specjalizacji i kooperacji w rolnictwie (M. P. 11 z 1976 r., poz. 53 ze zm.) odsyłał w kwestii funkcjonowania zespołów rolników indywidualnych do stosowania odpowiednich przepisów kodeksu cywilnego dotyczących spółki. Z kolei przepis § 2 ust. 1 uchwały nr 107 Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 1978 r. w sprawie specjalizacji indywidualnych gospodarstw rolnych i zespołów rolników oraz kooperacji w rolnictwie (M. P. 30 z 1978 r., poz. 108 ze zm.) – obowiązującej od dnia 1 października 1978 r. (§ 24) – definiował zespół rolników indywidualnych jako grupę co najmniej trzech rolników zorganizowaną na zasadach spółki unormowanej przepisami Kodeksu cywilnego. Wynika stąd, iż przedmiotowy Z. musiał funkcjonować w formie spółki cywilnej (co potwierdziła treść samej umowy z dnia 1 września 1981 r. zawarta przez W. W., K. N. i W. F. – k. 46-49). Z tego też względu, zdaniem Sądu, organy administracji trafnie przyjęły konieczność dokonywania oceny przekształceń tego podmiotu i ostatecznego zakończenia jego działalności poprzez odpowiednie uregulowania Kodeksu cywilnego. Słuszne było zatem stwierdzenie, że w dniu 24 lutego 2005 r. W. W. złożył skuteczne oświadczenie woli o wystąpieniu ze spółki w trybie art. 869 § 2 Kodeksu cywilnego, wypowiadając swój udział z dniem 1 marca 2005 r. Z kolei uchwała podjęta w dniu 30 sierpnia 2005 r. przez pozostałych wspólników spółki o jej rozwiązaniu była wiążąca i według Sądu skutkowała faktycznym ustaniem bytu tego podmiotu prawnego z dniem 1 września 2005 r. Była to zresztą okoliczność bezsporna, albowiem w toku postępowania byli wspólnicy nie kwestionowali faktu zakończenia wspólnego prowadzenia działalności związanej z korzystaniem z praw i wykonywaniem obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego z dnia 7 sierpnia 2000 r. Sąd uznał przy tym, iż argumenty skarżącego dotyczące przejścia na niego praw i obowiązków wynikających z tego pozwolenia wodnoprawnego nie mogły zasługiwać na uwzględnienie. Starosta decyzją z dnia [ ... ] orzekł na podstawie art. 190, 191 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627) w zw. z art. 134 ustawy Prawo wodne o przeniesieniu na jego rzecz praw i obowiązków dotyczących przedmiotowej instalacji, zastrzegając jednak przy tym, iż decyzja wywoła skutki prawne jedynie pod warunkiem uzyskania przez K. N. tytułu prawnego do całości instalacji i to w ciągu roku od daty jej wydania (w przeciwnym razie orzeczenie to wygasa). Okolicznością bezsporną w sprawie był fakt nieuzyskania przez skarżącego tytułu prawnego (prawa własności) do całej instalacji w ciągu roku od daty wydania decyzji. Fakt uzyskania przez K. N. prawa własności całej instalacji w okresie późniejszym nie może natomiast wpływać na ocenę skutków prawnych decyzji. Skoro więc skarżący nie spełnił obligatoryjnego warunku nabycia prawa własności przedmiotowej instalacji w określonym terminie to należało stwierdzić, iż decyzja organu I instancji z 25 listopada 2005 r. wygasła (nie funkcjonuje w ogóle w obrocie prawnym) i nie mogła stanowić podstawy do uznania, iż orzeczenie to wywołało rzeczywiste skutki prawne w postaci przeniesienia na K. N. praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. Nie sposób zatem przyjąć, iż skarżący pozostawał następcą prawnym Z. (w rozumieniu art. 134 ustawy Prawo wodne) przez okres roku po wydaniu decyzji, skoro wiązała ona bezpośrednio przeniesienie praw i obowiązków wyłącznie ze skutecznym nabyciem tytułu prawnego do instalacji w wyznaczonym terminie, który to warunek nie został ostatecznie spełniony przez skarżącego. Z tego względu sąd uznał za prawidłowe ustalenia organów obu instancji dotyczące daty początkowego biegu terminu 2 lat określonego w przepisie art. 136 ust. 1 pkt. 5 ustawy Prawo wodne – czyli dzień 1 września 2005 r. W dacie wydawania decyzji I i II instancji organy administracji mogły wobec tego uznać, iż w sprawie istniała podstawa do orzeczenia o cofnięciu E. F. i skarżącemu (jako byłym wspólnikom spółki cywilnej funkcjonującej w formie Z.) pozwolenia wodnoprawnego udzielonego w decyzji z 7 sierpnia 2000 r. z powodu zaprzestania korzystania przez ten podmiot w okresie minimum 2 lat z uprawnień wynikających z tego pozwolenia. Sąd uznał ponadto za niezasadny zarzut podnoszony przez K. N. w toku postępowania administracyjnego dotyczący wydania decyzji I instancji w sytuacji wcześniejszego nierozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zażalenia na postanowienie Starosty z dnia 11 stycznia 2008 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania. Przepis art. 143 kpa uzależnia bowiem ewentualne wstrzymanie wykonania zaskarżonego postępowania od woli samego organu, który może to zrobić fakultatywnie – zależnie od swojego uznania. W ocenie Sądu organ I instancji słusznie uznał, iż nie było podstaw do wstrzymania wykonania postanowienia z dnia 11 stycznia 2008 r. Wydanie decyzji przez Starostę przed rozpoznaniem zażalenia K. N. nie mogło być uznane za naruszenie prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy w sytuacji, gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało bezzasadność tego środka zaskarżenia (postanowieniem z dnia 26 lutego 2008 r.) ze względu na nieistnienie w sprawie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt. 4 kpa, obligującego organ do zawieszenia danego postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, Sąd uznając zarzuty skargi za niezasadne orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). /-/ M. Ławniczak /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska D.W.d