III SA/Po 337/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oddala skargę. Wnioskiem z dnia 10 grudnia 2021 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] zwrócił się do Starosty [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego i skierowanie M. D. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wniosku Prokurator wskazał, że w toku prowadzonego przez Prokuraturę postępowania przeciwko Pani D. uzyskano sądową opinię psychiatryczno-psychologiczną, z której wynika, iż biegli stwierdzili u ww. kierowcy zespół uzależnienia od alkoholu. Starosty [...] decyzją z dnia 27 grudnia 2021 r., znak: [...] skierował M. D. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że decyzja została wydana, ponieważ wpłynął wniosek Prokuratury wraz z opinią psychiatryczno-psychologiczną sporządzoną przez biegłych, którzy stwierdzili u powyższego kierowcy zespół uzależnienia od alkoholu. Zdaniem organu stanowi to wiarygodną informację o poważnych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia, a w konsekwencji uzasadniają wydanie decyzji o skierowaniu na przedmiotowe badania. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Skarżąca kwestionując sposób przeprowadzenia opinii, na podstawie której organ wydał swoje rozstrzygnięcie. Zdaniem Skarżącej w sprawie brak jest uzasadnionych przeciwwskazań do kierowania pojazdami oraz do kierowania jej na przedmiotowe badania, na dowód czego załączyła orzeczenie lekarskie z innej placówki. Decyzją z dnia 1 marca 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przedstawieniu stanu faktycznego oraz przytoczeniu treści przepisów prawa, wskazało, że dla bezpieczeństwa ruchu drogowego niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami posiadały wymaganą w tym zakresie sprawność - nie tylko w chwili ubiegania się o wydanie tych uprawnień, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym pozostaje więc, by wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zarówno zdrowotne jak i psychiczne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również zdrowiu i życiu wszystkich innych użytkowników dróg. Jak wynika z ust. 7 załącznika nr 4 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu lub niemożności powstrzymania się od picia alkoholu i kierowania pojazdem lub uzależnienia od środków działających podobnie do alkoholu orzeka się istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami - a zatem uzależnienie od alkoholu świadczy o istnieniu poważnych przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy, które bezpośrednio wpływać mogą na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Również przepis art. 12 ust. 1 pkt 1) ustawy o kierujących pojazdami przewiduje, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienie od alkoholu. Organ wskazał, iż nie ma podstaw prawnych (oraz wiedzy specjalistycznej), by kwestionować ustalenia zawarte w opinii psychiatryczno- psychologicznej. Ponadto organ podniósł, że zgodnie z przepisem §10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. W związku z tym załączone przez odwołującą orzeczenie lekarskie [...] nie spełnia tej przesłanki i nie może być traktowane jako zaświadczenie o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w myśl przytoczonych przepisów. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu wniosła M. D. zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego art. 80 k.p.a. oraz 77 par. 1 k.p.a., poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, tj. przyjęcie, iż w wyniku badania lekarskiego stwierdzono u skarżącej aktywną formę uzależnienia od alkoholu, podczas, gdy skarżąca badana wielokrotnie alkomatem, nigdy nie znajdowała się pod wpływem alkoholu, bądź w stanie nietrzeźwości, a znajdująca się w aktach sprawy opinia odnosi się do choroby alkoholowej z dalekiej przeszłości i nie uwzględnia nowotworu i dysfunkcji szczęki nabytej podczas innej choroby i leczonej operacyjnie, a także poprzez nieuwzględnienie zaświadczenia z [...] z dn. 20 grudnia 2021 r. oraz wyroku Sądu Rejonowego z dn. 20.01.2022 r. oddalającego wniosek o zastosowania obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu. Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 18 maja 2022 r. Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 czerwca 2022 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Po 337/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2022 r. , sygn. akt II GZ 411/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego. W piśmie procesowym z dnia 8 listopada 2022 r. pełnomocnik z urzędu podtrzymał dotychczasowe stanowisko i zarzuty skargi podkreślając, że brak jest podstaw do skierowania Skarżącej na badania lekarskie przeprowadzone w celu istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Pełnomocnik podniósł, iż u skarżącej nie stwierdzono aktywnej formy uzależnienia od alkoholu, a dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy tj. zaświadczenie [...] oraz wyrok Sądu Rejonowego z dnia 20 stycznia 2022 r. przeczą, by u Skarżącej występowały przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości udziału w ruchu drogowym. Do pisma Skarżący załączył oświadczenie Skarżącej, w którym opisała ona swoją sytuację rodzinną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na wstępnie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "P.p.s.a."). W przedmiotowej sprawie stosowny wniosek złożyła Skarżąca w piśmie z dnia 18 maja 2022 r. (k. 30 akt), a organ ani Prokurator nie zażądali przeprowadzenia rozprawy. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty o skierowaniu Skarżącej na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1212, dalej jako: u.k.p.). Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stanowi natomiast, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, jeśli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W orzecznictwie podkreśla się, że podstawę wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie mogą stanowić konkretne i uzasadnione okoliczności świadczące o pogarszającym się stanie zdrowia strony. Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów. Podkreślić w tym miejscu należy, iż nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich istnienia. Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu (zob. wyrok NSA z dnia 30 maja 2016 r., I OSK 2019/14, wyrok NSA z dnia 26 lipca 2018 r., I OSK 625/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Z powyższego wynika, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W niniejszej sprawie źródłem zastrzeżeń organów co do stanu zdrowia Skarżącej jest załączona do wniosku Prokuratora opinia psychiatryczno-psychologiczną z dnia 21 czerwca 2021r. sporządzona na zlecenie Sądu Rejonowego w [...] w celu ustalenia m.in. czy Skarżąca jest osobą uzależnioną od alkoholu. Opinię sporządzono na podstawie badania przeprowadzonego w [...] przez biegłego sądowego z zakresu psychiatrii przy Sądzie Okręgowym w K. oraz biegłego sądowego z zakresu psychologii przy Sądzie Okręgowym w K.. Z treści opinii sądowo-psychiatrycznej wynika, że u Skarżącej stwierdzono zespół uzależniania od alkoholu. We wnioskach końcowych biegli wskazali iż "Na podstawie badania psychiatryczno-psychologicznego i analizy danych z akt biegli rozpoznają u Pani M. D. zespół uzależnienia od alkoholu. Nadużywanie przez Opiniowaną alkoholu w przeszłości przyczyniło się do wejścia w kolizję z prawem , mogło mieć związek z zachowaniami agresywnymi, z zakłócaniem spokoju w miejscu zamieszkania , bezpośredni zagraża Jej zdrowiu i życiu". Zdaniem Sądu przytoczone okoliczności są wystarczające do stwierdzenia istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia Skarżącej, mających istotny wpływ na zdolność podejmowania przez nią właściwych czynności i właściwego reagowania na różne sytuacje drogowe. Zgodzić należy się z organami, że nadużywanie alkoholu lub podobnie działających środków ma wpływ na sprawność psychomatyczną kierowcy. Słusznie wskazał organ, że dla bezpieczeństwa ruchu drogowego niezbędne jest bowiem czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami posiadały wymaganą w tym zakresie sprawność - nie tylko w chwili ubiegania się o wydanie tych uprawnień, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym pozostaje więc, by wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zarówno zdrowotne jak i psychiczne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również zdrowiu i życiu wszystkich innych użytkowników dróg. Powyższe wynika wprost z przepisu art. 3 ust. 1 u.k.p., zgodnie z którym kierującym pojazdem może być osoba, która m.in. jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym. Jak wynika z ust. 7 załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2020 r., poz. 2213 – obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji) w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu lub niemożności powstrzymania się od picia alkoholu i kierowania pojazdem lub uzależnienia od środków działających podobnie do alkoholu orzeka się istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami - a zatem uzależnienie od alkoholu świadczy o istnieniu poważnych przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy, które bezpośrednio wpływać mogą na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Również przepis art. 12 ust. 1 pkt 1) u.k.p. przewiduje, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienie od alkoholu. Podkreślenia wymaga, że stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt. I OSK 2744/16, CBOSA). Skierowanie na badania lekarskie ma zaś na celu potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym oznaczona osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. Stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo ruchu. Wskazać przy tym należy, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. Ponadto należy pamiętać, iż organy orzekające o skierowaniu na badania czy też Sąd orzekający w niniejszej sprawie, nie mają uprawnienia do oceny stanu zdrowia, a jedynie dokonują oceny czy istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, a takie w niniejszej sprawie występują. Z tych też względów dokumentacja leczenia żuchwy nie ma mogła przesądzić o braku zasadności skierowania Skarżącej na badania lekarskie. Ponadto, odnosząc się do załączonego do skargi zaświadczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, wskazać należy, że zgodnie z przepisem §10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji) jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Zatem dla stwierdzenia braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi u Skarżącej nie jest wystarczające orzeczenie lekarskie [...] z dnia 20 grudnia 2021 r., bowiem nie zostało ono wydane przez uprawnioną jednostkę, czyli wojewódzki ośrodek medycyny pracy. Ponadto fakt oddalenia przez Sąd Rejonowy w [...] wniosku Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w [...] oraz Prokuratora Rejonowego w [...] o zastosowanie obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu nie przesądza, w świetle znajdującej się w aktach opinii, o braku jakichkolwiek zastrzeżeń co do stanu zdrowia Skarżącej. Jeszcze raz należy podkreślić, iż decyzja o skierowaniu na badania lekarskie służy wyjaśnieniu istniejących uzasadnionych zastrzeżeń. Z tych też względów zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji, a jego ocena nie nosi cech dowolności. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.