III SA/Po 338/16

WyrokWSA w Poznaniu2016-10-12

Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Mirella Ławniczak, Szymon Widłak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 dla rolnika, który wraz z członkami rodziny i utworzonymi spółkami stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły przyznania płatności, ponieważ skarżący wraz z członkami rodziny i utworzonymi spółkami stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, co stanowiło obejście przepisów ograniczających wysokość płatności dla gospodarstw wielkoobszarowych. W takiej sytuacji zastosowanie ma sankcja wykluczenia z systemu płatności na dany rok, a nie umniejszenie płatności.
Stan faktyczny
Rolnik Z. A. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Organ I instancji odmówił przyznania płatności, stwierdzając, że skarżący wraz z członkami rodziny i utworzonymi spółkami stworzył sztuczne warunki w celu obejścia przepisów ograniczających wysokość wsparcia. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów unijnych i krajowych oraz błędne przeprowadzenie postępowania dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 12 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., decyzją z dnia [...] maja 2015 roku, nr [...], adresowaną do Z. A., odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w trakcie weryfikacji wniosku Z. A. ujawniono, że do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęły wnioski o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2013 złożone przez członków rodziny [...] we własnym imieniu (E. A., M. A., T. A.), a także wnioski innych podmiotów, których wspólnikami i osobami uprawnionymi do reprezentacji są członkowie rodziny A. (Ł.-A. s.c., D.-A. s.c., C.-A. s.c., B. A. i A. s.c., D.-A. s.c., R.-A. s.c., L.-A. s.c. P.-A. s.c., R.-A. s.c., D.-A. Sp. z o.o.). Organ zaznaczył przy tym, że podmioty Ł.-A. s.c., D.-A. s.c., C.-A. s.c., D.-A. s.c., R.-A. s.c., L.-A. s.c., R.-A. s.c. zostały założone w tym samym dniu, tj. w dniu 11 marca 2011 roku, a we wszystkich wskazanych spółkach wspólnikami oraz osobami uprawnionymi do reprezentacji są członkowie rodziny A. . Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wskazał, że pomiędzy osobami fizycznymi oraz utworzonymi spółkami istnieją powiązania rodzinne, organizacyjne, funkcjonalne i przedmiotowe. Zarówno spółki, jak i osoby fizyczne, które wystąpiły o przyznanie płatności rolniczych podają ten sam adres siedziby gospodarstwa rolnego. Wszystkie wnioski pomocowe (pochodzące od osób fizycznych oraz od spółek) zostały złożone w tym samym dniu oraz przez tą samą osobę - M. A.. Organ podkreślił przy tym, że M. A. nie jest założycielem, wspólnikiem, ani osobą uprawnioną do reprezentacji w przypadku spółek Ł.-A. s.c., D.-A. s.c., R.-A. s.c., B.-R. A. i A. s.c. We wnioskach o przyznanie płatności na rok 2013 złożonych w imieniu osób fizycznych, jak i spółek, zgłoszono do płatności 89 działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni 1.420,98 ha. Natomiast działki zdeklarowane do płatności przez wskazane powyżej podmioty położone są na terenach różnych obszarów administracyjnych, często w znacznej odległości od siebie. Pomimo tego powierzchnie zawarte w poszczególnych wnioskach mają charakter rozproszony. Wielokrotnie działki położone w bezpośrednim sąsiedztwie, w ramach tego samego obszaru geodezyjnego, zostały zadeklarowane przez osobne podmioty, nawet pomimo utrzymywania na nich tej samej uprawy oraz pomimo niewystępowania naturalnych granic pomiędzy tymi obszarami. Uwzględniając powyższe okoliczności organ uznał, że brak jest racjonalnych podstaw ekonomicznych i organizacyjnych do prowadzenia działalności na tych terenach przez odrębne podmioty. W konsekwencji podjął decyzję o weryfikacji sprawy przyznania płatności dla Z. A. w aspekcie: - stwarzania sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia w ramach poszczególnych programów pomocowych, - kwestii rzeczywistego użytkowania rolniczego gruntów przez podmioty deklarujące je do płatności, - oraz prowadzenia przez każdy z podmiotów indywidualnej działalności rolniczej. Na podstawie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę, a także innych materiałów znajdujących się już w posiadaniu organu, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. ustalił, że Z. A. na dzień 31 maja 2013 roku posiadał tytuł prawny do działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolniczych na rok 2013. Wnioskodawca wspólnie z W. B. był posiadaczem nieruchomości rolnych w liczbie 47 działek ewidencyjnych. Do akt sprawy złożona została zgoda W. B. na ubieganie się o płatności przez współposiadacza gruntów rolnych. Organ stwierdził, że wszystkie działki będące w posiadaniu Z. A. mogą stanowić zorganizowaną całość i być deklarowane w jednym wniosku o przyznanie płatności na rok 2013. Jednak Z. A. we wniosku o przyznanie płatności na 2013 rok zadeklarował jedynie 9 działek ewidencyjnych, których jest współposiadaczem. Pozostałe działki zostały zadeklarowane przez L.-A. s.c., której wspólnikami są M. A. i Z. A.. Do wniosku pomocowego Spółki została załączona umowa użyczenia gruntów rolnych Spółce. Ponadto do akt sprawy została złożona umowa użyczenia części hali magazynowej (500 mkw.) zawarta pomiędzy Z. A. a M. A.. Podatki oraz wszelkie zobowiązania wobec Urzędu Gminy związane z umową ponosi użyczający. Organ zaznaczył, że taka sama umowa użyczenia została załączona do akta sprawy o płatności przez spółkę P.-A. s.c. Ponadto część tej samej nieruchomości (o pow. 400 mkw.) została użyczona T. A. z przeznaczeniem na przechowywanie maszyn i sprzętu rolniczego. Wnioskodawcy w postaci spółek C.-A. s.c., B.-R. A. i A. s.c., R.-A. s.c., L.-A. s.c. oraz D.-A. s.c. przedłożyli w swoich sprawach pomocowych umowy użyczenia tego samego przedmiotu, jednakże stroną w tych umowach (biorącym do używania) nie są te Spółki, lecz Z. A.. Organ zaznaczył przy tym, że Z. A. nie jest ani wspólnikiem, ani osobą uprawnioną do reprezentacji spółki C.-A. s.c. Ta sama hala magazynowa w celu składowania plonów została użyczona przez M. A. takim pomiotom jak: D.-A. s.c., R.-A. s.c. oraz T. A.. Zdaniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, w tym także ten przedłożony przez wnioskodawcę na wezwanie organu, wskazuje na brak odrębności technicznej i ekonomicznej w prowadzeniu gospodarstwa rolnego przez Z. A.. Wnioskodawca złożył do akt sprawy trzy umowy sprzedaży żyta konsumpcyjnego. Nabywcą towaru jest spółka D.-A. s.c., która wystąpiła o wpis do ewidencji producentów rolnych. Adres siedziby Spółki jest taki sam jak adres gospodarstwa rolnego Z. A.. C. zarządu tej Spółki jest Z. A., a prezesem zarządu T. A.. Podmioty C.-A. s.c., B.-R. s.c., D.-A. s.c., R.-agro s.c., L.-A. s.c. R.-A. s.c., Ł.-A. s.c., E. A., oraz T. A. przedłożyły do akt swoich sprawa pomocowych umowy użyczenia maszyn i sprzętu rolniczego. Użyczającymi są Z. A. lub M. A.. Z uwagi na powyższe organ uznał, że podział gospodarstwa prowadzonego przez rodzinę A. pomiędzy Spółki oraz poszczególnych członków rodziny nie ma żadnego uzasadnienia ekonomicznego poza obejściem przepisów związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia w poszczególnych programach pomocowych. Z. A. nie wykazał, że jest posiadaczem gospodarstwa rolnego odrębnego pod względem technicznym i ekonomicznym, co wyklucza go z korzystania z programów pomocowych. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wskazał, że zgodnie z art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 rolnik to osoba fizyczna lub prawna lub grupa osób fizycznych lub prawnych bez względu na status prawny danej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego. W ocenie organu w rozpatrywanej sprawie miał miejsce sztuczny podział jednego gospodarstwa rolnego polegający na złożeniu odrębnych wniosków o przyznanie płatności przez czternaście podmiotów w celu ominięcia zmniejszeń płatności (tzw. degresji) limitujących wysokość wsparcia bezpośredniego (jednolitej płatność obszarowej). Dyrektor W. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, w tym po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, decyzją z dnia 29 lutego 2016 roku, nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 roku Dyrektor W. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania Z. A. na okoliczność bilansu każdego z gospodarstw od 2011 do 2012 roku, specyfiki produkcji każdego z gospodarstw rolnych oraz odmówił także przesłuchania prezesów zarządów Spółek na okoliczność utworzenia tych podmiotów, a nadto posiadania działek rolnych i prowadzenia samodzielnych gospodarstw rolnych przez te Spółki. W ocenie organu odwoławczego liczne dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, w tym także pisemne oświadczenia Z. A., a także odpowiedzi strony na wezwanie z dnia 07 września 2015 roku dotyczące między innymi nakładów na prowadzone gospodarstwo rolne powodują, że przesłuchanie strony stało się bezcelowe i nie może mieć wpływu na dowody zgromadzone w aktach administracyjnych. Organ odwoławczy uznał, że okoliczności sprawy uzasadniały zastosowanie art. 30 rozporządzenia Rady (WE) z dnia 19 stycznia 2009 roku nr 73/2009, który stanowi, że bez naruszenia szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W ocenie organu odwoławczego, Z. A. wraz z pozostałymi członkami rodziny oraz utworzonymi spółkami stworzył mechanizm mający na celu zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oraz uzyskanie płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana. Sztuczne przemieszczanie określonych działek pomiędzy wskazanymi podmiotami pozwalało na uzyskanie większych korzyści majątkowych. Zdaniem organu odwoławczego, weryfikacja wniosków o przyznanie płatności odwołującego się, a także członków jego rodziny oraz utworzonych przez te osoby spółek cywilnych wykazał istnienie ścisłych powiązań osobowych oraz ekonomiczno-technicznych. Wnioski płynące z weryfikacji wniosków potwierdzają stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści finansowych, które są sprzeczne z celami prawa wspólnotowego, czyli wspieraniem rolników, a więc podmiotów, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, że Z. A. nie może zostać uznany za jednostkę samodzielnie prowadząca działalność rolniczą i posiadającą autonomię w zakresie zarządzania zadeklarowanymi działkami i gospodarstwem. Z. A., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący zażądał uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Kwestionowanym decyzjom zarzucił: - naruszenie art. 2 pkt a i c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku, poprzez przyjęcie za podstawę faktyczną wydanego rozstrzygnięcia okoliczności, które nie są przesłanką prawnej definicji "rolnika" oraz "działalności rolniczej" w postępowaniach o przyznanie dopłat bezpośrednich, - naruszenie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku, poprzez zastosowanie względem strony sankcji przewidzianej w dyspozycji normy prawnej pomimo braku łącznego wystąpienia niezbędnych przesłanek przewidzianych przez prawodawcę unijnego, - naruszenie art. 77 §1 i art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez zaniechanie obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, w tym naruszenie obowiązku jednoznacznego udowodnienia łącznego wystąpienia wszystkich przesłanek odmowy płatności wskazanych w hipotezie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku, - naruszenie art. 15 w związku z art. 75 §1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez niekompletne merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ II instancji, czyli ograniczenie się do analizy argumentów zawartych w decyzji organu pierwszej instancji oraz brak podjęcie wszystkich działań niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania Z. A. oraz prezesów zarządów Spółek na okoliczność ich utworzenia. W uzasadnieniu stawianych zarzutów autor skargi wskazał, że organ w sposób niezgodny z prawem doszedł do konkluzji, że z prowadzenia działalności rolniczej przez członków rodziny A. wynika, że Z. A. nie prowadzi działalności rolniczej samodzielnie, a tym samym nie może uzyskać płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, gdyż sztucznie stworzył warunki do otrzymania takich płatności. W ocenie autora skargi analiza stanu faktycznego dokonana przez organ stoi w bezpośredniej sprzeczności z definicją rolnika określoną w art. 2 pkt a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku, z którego wynika, że rolnikiem może być osoba fizyczną lub grupa osób fizycznych bez względu na status prawny takiej grupy wedle prawa krajowego. Z powyższej definicji wnioskować należy, że nawet gdyby Z. A. prowadził gospodarstwo rolne w grupie osób fizycznych, co w toku postępowania udowodnione nie zostało, nie byłoby podstaw do odmowy udzielenia wsparcia bezpośredniego. Prowadzenie działalności rolniczej w formie grupy osób fizycznych nie jest przejawem sztucznego tworzenia warunków do otrzymania wsparcia bezpośredniego. Autor skargi wskazał również, że w przepisach unijnych nie istnieje definicja pojęcia "tworzenia sztucznych warunków" oraz nie zostały ustanowione wskazówki, jak wystąpienie takiego zachowania ma być ustalone. Natomiast Trybunału Sprawiedliwości UE wyrokiem z dnia 12 września 2013 roku w sprawie C-434/12 wyjaśnił, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Autor skargi wskazał, że do sądu odsyłającego/organu administracji publicznej należy rozważenie okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez systemy wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Do sądu odsyłającego/organu administracji publicznej należy także rozważenie dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez tworzenie sztucznych warunków beneficjent zamierzał osiągnąć wyłącznie korzyść sprzeczną z celami systemu wsparcia EFRROW. W ocenie autora skargi, organ II instancji nie wykazał, aby Skarżący zmierzał wyłącznie do uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu płatności bezpośrednich. Organ nie powołał żadnych dowodów świadczących o tym, iż prowadzenie przez członków rodziny Z. A. działalności rolniczej oznaczało istnienie zamierzonej koordynacji pomiędzy nimi a skarżącym. Stanowisko organu odwoławczego prowadzi do kuriozalnych wniosków, że członkowie jednej rodziny nie powinni prowadzić indywidualnej działalności rolniczej, gdyż narażeni będą na podejrzenie o tworzenie sztucznych warunków do otrzymania wsparcia bezpośredniego. Autor skargi uznaje, że dla przyjęcia ustalenia, że stworzone zostały sztuczne warunki wymagane jest wykazanie istnienia nie tylko więzi prawnej, ekonomicznej czy personalnej, lecz wykazanie także zamierzonej koordynacji działań miedzy powiązanymi podmiotami. Zdaniem autora skargi w zaskarżona decyzja nie zawiera analizy dowodów prowadzonej pod kątem nieosiągnięcia celu uregulowań unijnych dotyczących bezpośredniego wsparcia finansowego rolników oraz analizy dowodów prowadzonej pod kątem uzyskania korzyści z systemu uregulowań unijnych poprzez tworzenie sztuczne tworzenie przesłanek wymaganych do uzyskania wsparcia finansowego rolników. Skarżący nie ma obowiązku wykazywać, że do stworzenia sztucznych warunków nie doszło. Naruszenie art. 15 w związku z art. 75 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w ocenie autora skargi wynika z oddalenia wniosku dowodowego o ponowne przesłuchanie wnioskodawcy oraz prezesów zarządów Spółek utworzonych przez członków rodziny A. Naruszenie powołanych przepisów postępowania, w ocenie autora skargi, miało ten skutek, że niemożliwe stało się osiągnięcie celów postępowania odwoławczego, a w szczególności ponowne wszechstronne rozważenie sprawy oraz naprawienie błędów popełnionych przez organ niższego stopnia. Dyrektor W. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Kompetencja wojewódzkich sądów administracyjnych, określona m.in. przez art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2016, poz. 1066) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 - dalej P.p.s.a.) sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności wydania zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie ujawnił naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ramach przeprowadzonej kontroli sąd nie znalazł także podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji ani w całości, ani w części, gdyż nie stwierdził ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy prawidłowo przyjęły, że rozstrzygnięcie kontrolowanej sprawy administracyjnej powinno nastąpić, w szczególności, na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2012, poz. 1164, ze zm.). Organy dokonały prawidłowej wykładni prawa materialnego, zarówno krajowego, jak i unijnego. Zgodnie z art. 1 pkt 2 lit. a oraz art. 19 ust. 1 powołanej ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności obszarowe, w tym jednolita płatność obszarowa, przyznawane są w drodze decyzji. Zatem na gruncie prawa krajowego ustawodawca zastrzegł, że formą prawną nabycia uprawnienia do jednolitej płatność obszarowej jest akt administracyjny w rozumieniu art. 1 pkt 1 i art. 104 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2016, poz. 267 ze zm.). Na państwa członkowskie zostały nałożony obowiązek wprowadzenia i stosowania różnych form weryfikacji uprawnień do płatności rolniczych, w tym do ustanowienia i stosowania Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli. W konsekwencji, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. 2012, poz. 86 ze zm.), Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ma obowiązek utworzyć i prowadzić krajowy system ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. System ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności składa się z: ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych, ewidencji wniosków o przyznanie płatności, systemu identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia nr 73/2009, dokumentacji związanej ewidencji i systemu, w pkt 1-3a (art. 4 pkt 1-4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności). System wykorzystuje się w zakresie: przyznawania i wypłaty płatności, nadzoru nad przestrzeganiem przepisów dotyczących płatności realizowanych przez Agencję, postępowania w sprawie zwrotu nienależnie wypłaconych płatności, postępowania w sprawie wymierzania kar pieniężnych lub zastosowania innych sankcji, identyfikacji producentów (art. 5 pkt 1-5 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności). Wpis producenta do ewidencji producentów dokonuje się w formie decyzji administracyjnej na jego wniosek złożony do Kierownika Biura Powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy (art. 11-13 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności). Z całą stanowczością podkreślić należy, że kontrola administracyjna wniosku o przyznanie płatności, która przeprowadzana jest w oparciu o Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli, a także czynności kontrolne realizowane w ramach kontroli na miejscu (art. 30 ust. 1-3, art. 31 ust. 1-8 oraz art. 31a ust.1-13), nie wyczerpują weryfikacji prawa do płatności podmiotu widniejącego w systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Przesłanką, która przesądza o uprawnieniu do otrzymania jednolitej płatności obszarowej nie jest wpis do ewidencji producentów rolnych, czy też wpis do ewidencji gospodarstw rolnych. Wpis do ewidencji dokonywany jest na podstawie decyzji, która załatwia inną sprawę administracyjną niż decyzja w sprawie przyznania płatności. Sprawy przyznawania płatności bezpośrednich, a także sprawy przyznania innych form wsparcia finansowego producentów rolnych, zostały ustanowione jako prawo beneficjenta realizowane na jego wniosek, który ma zawierać deklarację, co do zgodności danych w nim podanych ze stanem faktycznym. Niezależnie od aktualności danych zawartych w systemie ewidencji producentów oraz ewidencji gospodarstw rolnych podmiot występujący z wnioskiem o przyznanie płatności ma obowiązek podawać dane aktualne (zgodne z rzeczywistością) w zakresie wymaganym przez treść składanego wniosku pomocowego. Zaniechanie obowiązku aktualizacji danych w systemie ewidencji producentów, czy w ewidencji gospodarstw rolnych, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku realizacji kompetencji w zakresie pociągnięcia do odpowiedzialności prawnej beneficjenta za podanie we wniosku o przyznanie płatności danych nieprawdziwych, bo przykładowo nieaktualnych, albo pociągnięcia beneficjenta do odpowiedzialności prawnej za wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności w sytuacji braku warunków uprawniających go do jej otrzymania. O prawie do jednolitej płatności obszarowej nie przesądza także jedynie posiadanie gruntów rolnych, czy jedynie posiadanie gospodarstwa rolnego. Prawo do otrzymania płatności nabywa bowiem ten kto faktycznie użytkuje rolniczo grunty rolne i ten, kto rzeczywiście prowadzi odrębne gospodarstwo rolne, złożył wniosek o przyznanie płatności, a prawo do otrzymania tej płatności zostało potwierdzone poprzez wydanie decyzji o jej przyznaniu. W przypadku konfliktu posiadania samoistnego z posiadaniem zależnym płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu (art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego). Jeżeli organ ustali, że gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 55ł ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (Dz.U. 2016, poz. 380 ze zm.) jest przedmiotem umowy dzierżawy (art. 693 w związku z art. 709 ustawy – Kodeks cywilny), to podmiotem uprawnionym do otrzymania płatności jest dzierżawca, a nie wydzierżawiający. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 2 pkt a i c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku w aspekcie naruszenie prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię Sąd uznaje za nieusprawiedliwione. Definicje wskazane w powołanych przepisach zostały w pełni zaakceptowane na gruncie prawodawstwa krajowego, a w kontrolowanej sprawie organ nie kwestionuje legalności wpisu do ewidencji producentów rolnych, czy wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych, lecz uprawnienie Z. A. do otrzymania pomocy finansowej w ramach jednolitej płatności obszarowej, jako podmiotu samodzielnie prowadzącego odrębne gospodarstwo rolne. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jako akredytowana Agencja płatnicza Unii Europejskiej, zobowiązana jest dokonywać weryfikacji deklarowanych uprawnień do otrzymania środków pomocowych także w zakresie ochrony interesów finansowych Wspólnoty, w tym weryfikacji wniosków pomocowych w aspekcie klauzuli dotyczącej przypadków obchodzenia prawa – art. 30 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.2009.30.16). Podstawę prawną do prowadzenia w powyższym zakresie czynności wyjaśniających na gruncie krajowego porządku prawnego w ramach postępowania administracyjnego stanowi art. 6 ustawy z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sąd w całości podziela ocenę organów administracyjnych, że wyniki kontroli administracyjnej zaktualizowały w odniesieniu do wniosku pomocowego Z. A., obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w aspekcie klauzuli dotyczącej przypadków obchodzenia prawa w rozumieniu art. 30 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009. Zgodnie z powołanym przepisem nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Natomiast zgodnie ze wskazanym w zarzutach skargi art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ma obowiązek, bez naruszenia przepisów szczegółowych, nie dokonywać żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające w kontrolowanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, a w szczególności bez naruszenia art. 15, art. 75, art. 77 §1 oraz art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych uzasadnia stanowisko, że grunty zadeklarowane do płatności przez Z. A., pozostałych członków rodziny [...], a także utworzone przez nich Spółki prawa cywilnego oraz prawa handlowego, w rzeczywistości wchodzą w skład jednej jednostki produkcyjnej, która jest wspólnie prowadzona i wspólnie zarządzana przez członków rodziny [...] oraz utworzone przez nich Spółki. Tezą dowodową podlegającą weryfikacji w okolicznościach kontrolowanej sprawy było to, czy Z. A. jest posiadaczem wyodrębnionej masy majątkowej obejmującej gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 55ł ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny. Poczynienie ustaleń faktycznych w tym zakresie było istotne dla sprawy w aspekcie tworzenia sztucznych warunków obejmujących prowadzenie przez Z. A. odrębnego gospodarstwa rolnego, co w dalszej kolejności, poprzez kształtowanie zakresu wniosku pomocowego, umożliwiało obejście przepisów prawa ustanawiających ograniczenia wysokości pomocy finansowej dla gospodarstw wielkoobszarowych. Wskazana teza dowodowa jest prawidłowa z punktu widzenia przepisów unijnych ustanawiających definicję rolnika oraz definicję gospodarstwa (art. 2 lit a i b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku). Organy słusznie uznały, że w okolicznościach niniejszej sprawy wyjaśnienia wymaga, czy w świetle prawa unijnego status prawny rolnika ma Z. A., czy też taki status ma także grupa podmiotów, którą tworzą członkowie rodziny [...] oraz utworzone przez nich spółki i to bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego. A w dalszej perspektywie, czy w świetle prawa unijnego gospodarstwem, art. 2 lit b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku, są wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez tę grupę znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd podziela stanowisko, że w tym zakresie ciężar dowodu spoczywał na wnioskodawcy (Z. A.), bo to on występując z wnioskiem pomocowym potwierdzał istnienie stanu faktycznego, który wobec jego osoby aktualizował uprawnienie do otrzymania jednolitej płatności obszarowej. Organy obu instancji zajęły prawidłowe stanowisko, co do oceny zakresu własnych obowiązków procesowych. Ciążący na organie administracji publicznej obowiązek zebrania pełnego materiału dowodowego został zrealizowany i wyczerpany poprzez zobowiązanie wnioskodawcy do złożenia dokumentacji oraz wyjaśnień dotyczących samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej, a w szczególności poprzez wezwanie wnioskodawcy do udokumentowania tytułu prawnego do gruntów rolnych, budynków i urządzeń, które skarżący wykorzystuje przy prowadzeniu deklarowanej działalności rolniczej, a także poprzez wezwanie do wykazania niezależności ekonomicznej prowadzonego gospodarstwa rolnego poprzez udokumentowanie prowadzenia własnej gospodarki finansowej w zakresie pokrywania kosztów i realizowania dochodów, czyli udokumentowania wierzytelności i zobowiązań stanowiących składnik majątkowy odrębnej jednostki produkcyjnej. Wnioski wyprowadzone przez organ z analizy zgromadzonego materiału dowodowego nie są dowolne. Organy obu instancji zgodnie z zasadami logicznego rozumowania oraz zasadami doświadczenia życiowego przyjęły, że Z. A. nie jest posiadaczem wyodrębnionej całości gospodarczej zdefiniowanej w ustawie - Kodeks cywilny jako gospodarstwo rolne, czyli samodzielnie zarządzanej jednostki produkcyjnej, która jest niezależna technicznie, ekonomicznie i organizacyjnie od gruntów rolnych, leśnych, budynków, urządzeń i inwentarza prawnie przynależnego do innych członków rodziny [...] oraz utworzonych przez nich Spółek. Sąd podziela ustalenia faktyczne organów administracji publicznej, że gospodarstwo rolne, którego posiadanie i prowadzenie wnioskodawca potwierdzał poprzez złożenie wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej zostało wyodrębnione sztucznie, bo jedynie na gruncie prawa administracyjnego, ale technicznie, ekonomicznie i organizacyjnie, czyli cywilnoprawnie i w konsekwencji faktycznie, stanowi jedną z wielu jednostek produkcyjnych wspólnie zarządzanych i prowadzonych przez grupę podmiotów. W świetle prawa unijnego (art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009), a także prawa krajowego (art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), "rolnik" to także grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu oraz która prowadzi działalność rolniczą. Uwzględniając treść powołanej definicji uznać należy, że rolnikiem jest także grupa osób fizycznych lub prawnych, która w rozumieniu prawa krajowego, ustawy – Kodeks cywilny, posiada status spółki cywilnej. Na istnienie rolnika o cechach spółki cywilnej w okolicznościach niniejszej sprawy jednoznacznie wskazują cel gospodarczy obejmujący wspólne prowadzenie działalności rolniczej, co wyraża się poprzez nieodpłatne udostępnianie pomiędzy członkami grupy składników majątkowych takich, jak grunty rolne, budynki, maszyny i urządzenia, brak dowodów na prowadzenie niezależnej gospodarki finansowej przez każdego z członków grupy, a także powtarzające się przypadki działania jednego członka grupy w imieniu lub na rzecz innego członka grupy. Sąd z całą stanowczością podkreślić pragnie, że w jego ocenie brak pisemnego dowodu zwarcia umowy spółki cywilnej nie wyklucza kwalifikacji prawnej, że rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 jest także grupa podmiotów w skład, której wchodzą członkowie rodziny [...] oraz utworzone przez nich spółki. Zastosowanie art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 pozostaje aktualnej także wówczas, gdy w świetle prawa krajowego brak jest formalnoprawnych podstaw do przyjęcia stanowiska o zawiązaniu stosunku obligacyjnego spółki cywilnej, które może składać odrębne wnioski pomocowe. Takie stanowisko i wykładnię art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 uzasadnia obowiązek organów państwa członkowskiego w zakresie zapewnienia skuteczności prawu stanowionemu przez Unię Europejską. Zarzutu o wydaniu rozstrzygnięcia przy niepełnym materiale dowodowym nie uzasadnia argumentacja skargi, która wskazuje na oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych przed organem odwoławczym. Żądanie dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Natomiast dowód pomocniczy z przesłuchania strony przeprowadza się po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku, gdy pozostały niewyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy (art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego). W ocenie Sądu przesłuchanie wnioskodawcy, członków jego rodziny oraz reprezentantów spółek utworzonych przez te podmioty uznać należy za działanie nieistotne dla sprawy w rozumieniu art. 7 K.p.a. Zgłoszone środki dowodowe są nieistotne z punktu widzenia tezy dowodowej weryfikowanej w toku postępowania wyjaśniającego. Treść wezwań kierowanych do strony postępowania wskazuje, że organy obu instancji dokonywały prawidłowego wyboru środków dowodowych. Dokumentacja żądana przez organy jest środkiem dowodowym bezpośrednim w zakresie faktów objętych tezą dowodową. Dokumentacja, którą wnioskodawca był zobowiązany przedstawić jest zwyczajnym, logicznym i zgodnym z zasadami doświadczenia życiowego elementem składowym prowadzenia odrębnej jednostki produkcyjnej, a przez to stanowi bezpośredni dowód takich okoliczności, jak samodzielność jednostki produkcyjne, która wyraża się niezależnością w zarządzaniu, niezależnością gospodarki finansowej oraz niezależnością techniczno-organizacyjną. Dowody dostarczone przez wnioskodawcę, także w ocenie Sądu, potwierdzają, że obiektywnie nie istnieje odrębna jednostka produkcyjna w postaci gospodarstwa rolnego prowadzonego jedynie przez Z. A.. To, że wnioskodawca nie zgadza się z oceną materiału dowodowego organu administracji publicznej nie przesądza o tym, iż organ nie zgromadził pełnego materiału dowodowego, czy też nie wyczerpał środków dowodowych aktualnych z punktu widzenia tezy dowodowej. Okoliczności, które legły u podstaw ustanowienia gwarancji procesowych określanych, jako zapewnienie stronie możliwość wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, nie stanowią o naruszeniu przez organ przepisów art. 77 §1 lub 78 §1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Z powyższych względów nie może być mowy o istotnym naruszeniu przepisów postępowania przy prowadzeniu postępowania wyjaśniającego. To, że strona korzysta z prawa do polemiki ze stanowiskiem organu, ale nie wykonuje wezwania do przedstawienia dowodów lub wykonuje wezwanie w ten sposób, że nie wyczerpuje zagadnienia będącego tezą dowodową, czy też nie dysponuje dowodami deklarowanego we wniosku stanu faktycznego, a więc dowodami prowadzenia odrębnego gospodarstwa rolnego, a przez to nie może potwierdzić warunków aktualizujących uprawnienie do otrzymania płatności, w ocenie Sądu nie uzasadnia zarzutu o nielegalności zaskarżonej decyzji z powodu istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Zarówno skarżony organ, jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie, mają prawny obowiązek zapewnić skuteczność prawu stanowionemu przez organy Unii Europejskiej. W ocenie Sądu w kolizji z regułą ustanowioną w art. 2 lit. a, b i c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 pozostaje stanowisko strony w zakresie, w jakim domaga się ona dokonywania ustaleń faktycznych, co do istnienia i prowadzenia odrębnego gospodarstwa rolnego przez Z. A. na podstawie przesłuchania wnioskodawcy oraz członków grupy prowadzących wspólne gospodarstwo rolne, ale wbrew dowodom bezpośrednim, które jednoznacznie wskazują, że rolnikiem jest grupa osób fizycznych i prawnych, która wspólnie prowadzi jedno gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 2 lit. a, b i c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Z całą stanowczością podkreślić należy to, że organy obu instancji nigdy nie kwestionowały faktu prowadzenia działalności rolniczej przez Skarżącego w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Organy nie kwestionują stanowiska, że Skarżący jest czynnym rolnikiem. W okolicznościach niniejszej sprawy kwestia sporną jest natomiast to, czy skarżący jest rolnikiem, wobec którego zaktualizowały się prawne warunki do wystąpienia z wnioskiem o jednolitą płatność obszarową, czyli niezależnie od rolnika, którym na gruncie zgromadzonych dowodów niewątpliwie jest także grupa podmiotów w skład, której wchodzą wnioskodawca, członkowie jego rodziny oraz utworzone przez nich spółki. Z powyższych względów Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że organy administracji publicznej prawidłowo zastosowały prawo materialne, bo poczynione ustalenia faktyczne były wystarczające do przyjęcia stanowiska, że zaktualizowały się obiektywne i subiektywne warunki nadużycia prawa przez Z. A. na etapie występowania przez niego z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na rok 2013. Za nieuzasadniony Sąd uznaje także zarzut naruszenia art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku zarówno w aspekcie dokonania błędnej wykładni tego przepisu, jak i jego niewłaściwego zastosowania. Zgodnie z treścią powołanej regulacji państwa członkowskie, a w rzeczywistości organy administracji publicznej, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonują żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Wbrew sugestiom zawartym w uzasadnieniu skargi, analizowany przepis nie daje podstaw do formułowania stanowiska o tym, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa, gdyż organ powinien przyznać Z. A. jednolitą płatność obszarową w zakresie, który nie koliduje z klauzulą nadużycia prawa określoną w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) z dnia 19 stycznia 2009 roku nr 73/2009. Innymi słowy zarzut, że organy powinny ocenić w jakim zakresie wniosek Skarżącego usprawiedliwia przyznanie dopłat i w tej części przyznać dopłaty. Przepis powołany przez organ w uzasadnieniu decyzji (art. 30 rozporządzenia Rady (WE) z dnia 19 stycznia 2009 roku nr 73/2009) oraz przepis powołany w skardze (art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku) wyrażają identyczną treść normatywną. Określają one treść kompetencji organów państwa członkowskiego w ten sposób, że nakazują nie dokonywać żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Skorzystanie z tej kompetencji nie narusza szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia. Sąd uznaje, że każdy z powołanych przepisów ustanawia sankcję wykluczenia z systemu płatności na dany rok. Skoro organy poczyniły ustalenia o sztucznie stworzonych warunkach w zakresie regulacji art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 na potrzeby obejścia przepisów prawa, które ograniczają wysokość jednolitej płatności obszarowej na rok 2013 dla gospodarstw wielkoobszarowych, to trafnie uznały, że w takiej sytuacji aktualna pozostaje jedynie sankcja wykluczenia z systemu płatności na dany rok, co przybiera formę decyzji o odmowie przyznania płatności. W sprawie, gdzie poczyniono ustalenia o sztucznie stworzonych warunkach, nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące umniejszenia wysokości płatności. Stosowanie przepisów przewidujących umniejszenie płatności pozostaje aktualne w sytuacji ujawnienia innych nieprawidłowości niż tworzenie sztucznych warunków. Nakaz wykluczenia z systemu płatności na dany rok, który nie narusza przepisów szczególnych, nie stwarza najmniejszych wątpliwości interpretacyjnych, w konsekwencji nie ma podstaw prawnych oczekiwanie strony skarżącej, która sugeruje, że decyzja jest przedwczesna z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania administracyjnego. Nie ma też podstaw do weryfikacji wniosku pomocowego, co do tego w jakim zakresie Z. A., jako czynny rolnik w rozumieniu art. 2 lit. a i c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 mógłby otrzymać wsparcie w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej za rok 2013. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718), skarga podlegała oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło