III SA/Po 34/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 25 marca 2025 r. nr [...] Dnia 7 stycznia 2025 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Burmistrza Gminy [...], decyzją nr [...] umorzył postępowanie z wniosku pana K. Z. z dnia 27 grudnia 2024 r. w pkt 2 w sprawie przyznania pomocy pieniężnej na żywność za miesiąc grudzień 2024 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że punkt 2 wniosku z dnia 27 grudnia 2024 r. dotyczący pomocy pieniężnej na zakup żywności pokrywa się z wnioskiem z dnia 16 grudnia 2024 r. pkt 3, który decyzją z dnia 7 stycznia 2025 r. nr [...] został już rozpatrzony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 lutego 2025 r. uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium wskazało, że "organ nie mógł mieć pewności, że występując o żywność w wysokości [...] zł dnia 27 grudnia pan Z. nie wnosił o pomoc w tym zakresie na kolejny miesiąc albo o dodatkowe środki na żywność w grudniu, gdyż z uwagi na okres świąteczny mógł wydać na zaspokojenie tej potrzeby więcej środków. Mając drugi wniosek na żywność (pierwszy z 16 grudnia, drugi z 27 grudnia) organ nie powinien był zakładać, że wnioski te są tożsame, powinien był dopytać wnioskodawcę, czy żądane przez niego [...] zł we wniosku z 27 grudnia dotyczy dodatkowych środków albo na kolejny miesiąc, a nie przyjmować za pewnik, że pan Z. ponownie złożył wniosek tylko dlatego, że wniosek z 16 grudnia nie został rozpatrzony". Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia 25.03.2025r. nr [...] odmówił K. Z. pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności z programu "Posiłek w szkole i w domu". W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego w dniu 14.03.2025r. w celu ustalenia aktualnej sytuacji życiowej i materialnej strony, organ ustalił, że p. K. Z. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest osobą nie pracuje, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do dnia 30.11.2025r. i na tej podstawie otrzymuje zasiłek stały w kwocie [...]zł miesięcznie, który stanowił jego jedyny dochód w styczniu 2025r. Organ ustalił również, że pan K. Z. otrzymał na mocy decyzji tutejszego organu świadczenia pieniężne: za styczeń 2025r. w wys. [...] zł na zakup żywności, za luty 2025r. w wys. [...] zł. na zakup żywności. Nadto otrzymał taką samą pomoc w marcu ponieważ otrzymuje taką pomoc cyklicznie. Organ ponadto w toku wywiadu środowiskowego ustalił, że strona odmówiła udzielania informacji o ponoszonych bieżących kosztach utrzymania. Przedłożył jedynie rachunki potwierdzające wystąpienie zadłużenia, z czego organ I instancji wnioskował, że nie reguluje bieżących zobowiązań. Decyzją z dnia 24 czerwca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że pan K. Z. otrzymuje "świadczenia pieniężne cyklicznie: za styczeń 2025r. w wys. [...] zł na zakup żywności, za luty 2025r. w wys. [...] zł. na zakup żywności. Taką samą pomoc otrzymał również w marcu". Z tych względów zdaniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmowa przyznania pomocy finansowej jest zasadna. Podkreślenia wymaga, że ustalenia faktyczne organu I instancji, nie budzą wątpliwości Kolegium, a nie były one również kwestionowane przez stronę na żadnym etapie postępowania. Zadaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie nie znajdzie zastosowania również przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej. K. Z. w ustawowym terminie wniósł skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący nie zgadza się z rozstrzygnięciem decyzji i szeroko opisuje swoją trudną sytuację życiową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; lub b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; lub też c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu decyzje obu instancji są chaotyczne, niespójne i szczątkowo opisują stan faktyczny sprawy. W uzasadnieniach decyzji organy opisują sytuację majątkową wnioskodawcy w odniesieniu do stycznia, lutego i marca 2025 r., natomiast z akt sprawy wynika, że przedmiotem postępowania powinien być wniosek skarżącego złożony w grudniu 2024 r. Sąd wskazuje, że nie jest jasne jaki wniosek organy rozpoznały w zaskarżonych decyzjach. Uzasadnienie organu II instancji właściwie nie zawiera jakichkolwiek konkretnych rozważań w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy. Należy podkreślić, że Kolegium decyzją z 19 lutego 2025 r. uchyliło decyzję nr [...], którą organ umorzył postępowanie z wniosku pana K. Z. z dnia 27 grudnia 2024 r. w pkt 2 w sprawie przyznania pomocy pieniężnej na żywność za miesiąc grudzień 2024 r. Kolegium zobowiązało organ do ponownego rozpatrzenia sprawy i ustalenie z wnioskodawcą, czy żądane [...] zł we wniosku z 27 grudnia 2024 r. dotyczy dodatkowych środków albo środków na kolejny miesiąc. Z akt sprawy nie wynika natomiast, by organ takich ustaleń dokonał. W tym miejscu Sąd podkreśla, że czym innym jest wniosek o świadczenie pieniężne na żywność, a czym innym świadczenie w ramach programu posiłek w domu i w szkole (w tym przypadku bowiem kryterium dochodowe wzrasta o 200 %). Decyzje I i II instancji zostały napisane w sposób sprzeczny z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Organy nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego sprawy, nie zrealizowały zaleceń Kolegium wskazanych w decyzji z dnia 19 lutego 2025 r. i nie zamieściły w uzasadnieniach decyzji jakiejkolwiek logicznej argumentacji odnoszącej się do stanu faktycznego sprawy. Jest to naruszenie art. 7, 8, 77 i 107 § 3 k.p.a. Nawet gdyby przyjąć, że wniosek skarżącego z 27 grudnia 2024 r. dotyczył świadczenia pieniężnego na kolejny miesiąc (czyli styczeń 2025 r.), to należy wskazać, że decyzją z dnia 5 lutego 2025 r. organ przyznał skarżącemu świadczenie na zakup żywności od 1 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2025 r. w kwocie [...]zł. W tym kontekście można teoretycznie uznać, że wniosek z 27 grudnia 2024 r. został przez organ rozpoznany. Pojawia się więc pytanie do jakiego wniosku odnoszą się zaskarżone w niniejszym postępowaniu decyzje? Czy dotyczą one również wniosku z 27 grudnia 2024 r.? Jeśli tak, to organ powinien w tym zakresie umorzyć postępowanie. W aktach sprawy nie znajduje się wskazana przez organ decyzja z 5 lutego 2025 r., przyznająca skarżącemu kwotę [...]zł na zakup żywności od 1 stycznia do 31 stycznia 2025 r. Sąd nie może więc rzetelnie ocenić jakiego wniosku dotyczyła tamta decyzja. Sąd podkreśla, że organ powinien w sposób jasny opisać stan faktyczny sprawy, wskazać jaki konkretnie wniosek rozpoznaje (z jakiej daty, na jaki okres) i ustalić, czy wniosek ten nie został już załatwiony inną decyzją. W ocenie Sądu istnieje prawdopodobieństwo, że wniosek z 27 grudnia 2024 r. został uprzednio rozpoznany decyzją z dnia 5 lutego 2025 r. Nie można tego jednak zweryfikować, ponieważ akta sprawy w tym zakresie są niekompletne, a uzasadnienia decyzji obu instancji i odpowiedź na skargę w swojej lakoniczności nie pozwalają na jednoznaczną ocenę tych okoliczności. Ponownie rozpoznając sprawę organ prawidłowo ustali i opisze stan faktyczny sprawy, biorąc przy tym pod uwagę zalecenia Kolegium z decyzji z 19 lutego 2025 r., a także rozróżniając instytucję zasiłku celowego na zakup żywności i świadczenia przyznawanego w ramach programu "posiłek w domu i w szkole". Organ poczynione ustalenia i rozważania szczegółowo opisze w uzasadnieniu decyzji z poszanowaniem zasad ogólnych k.p.a., w tym przede wszystkim art. 107 § 3 k.p.a. W związku z powyższym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.