III SA/Po 348/13

Dnia 22 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi KZ na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie reklamy bez zezwolenia, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 357,- zł ( trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Decyzją Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich w P z dnia [...] działającego z upoważniania Prezydenta Miasta, nałożona została na KZ, prowadzącego działalność gospodarcza pod nazwą E, kara pieniężna w wysokości 101.400,00 (słownie: sto jeden tysięcy czterysta złotych) za zajęcie pasa drogowego drogi krajowej, przy ul. Głównej w Poznaniu, bez zezwolenia zarządcy drogi oraz obowiązek przywrócenia do stanu poprzedniego pasa drogowego ulicy Głównej. Decyzja doręczona została odebrana przez ojca strony w dniu 27 maja 2010 r. (karta 34 akt). Odwołanie od decyzji KZ złożył pismem opatrzonym datą 7 czerwca 2011 roku, doręczonym do Zarządu Dróg Miejskich w dniu 9 czerwca 2011 r. W piśmie tym zainteresowany poinformował, że 31 maja 2010 roku dowiedział się, że została przeciwko niemu skierowana egzekucja na podstawie, jak dowiedział się telefonicznie decyzji z dnia [...] roku. Decyzji tej nigdy skutecznie mu nie doręczono, dlatego też uważa, że zasadnym jest wniosek o przywrócenie mu terminu do zapoznania się z jej treścią i ewentualnego zaskarżenia. Doręczenie zdaniem Skarżącego nie jest skuteczne, albowiem decyzja wysłana była na adres ul. Główna 31, bez wskazania numeru mieszkania i nie może być mowy o doręczeniu zastępczym. Pismo strony organ potraktował jako wniosek o przywrócenie terminu i wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik strony, radca prawny pismem z dnia 24 września 2012 r. poinformował, że jego mocodawca nie składał w przedmiotowej sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, lecz jedynie samo odwołanie. Do pisma dołączono podpisane odwołanie z dnia 7 czerwca 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Kolegium w myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Obliczanie powyższego terminu, jako terminu określonego w dniach, następuje według zasad ustalonych w art. 57 § 1 k.p.a. Termin rozpoczyna swój bieg następnego dnia po dniu, w którym nastąpiło doręczenie lub ogłoszenie decyzji. Upływ ostatniego - czternastego dnia - uważa się za koniec terminu. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W niniejszej sprawie dołączona do akt kopia zwrotnego poświadczenia odbioru zaskarżonej decyzji wskazuje, że EZ, ojciec KZ odebrał decyzję w dniu [...] r., o czym świadczy zwrotne poświadczenia odbioru, zatem termin czternastu dni od dnia doręczenia decyzji upłynął w dniu 10 czerwca 2010 roku. KZ złożył odwołanie od wyżej opisanej decyzji w piśmie opatrzonym datą 7 czerwca 2011 roku, doręczonym do Zarządu Dróg Miejskich w dniu 9 czerwca 2011 r. W związku z tym Kolegium ustaliło, że strona odwołująca się nie zachowała wymaganego ustawowo terminu do wniesienia odwołania. W skardze strona zarzuciła SKO naruszenie art. 43 k.p.a. przez błędne uznanie, iż doszło do skutecznego doręczenia dorosłemu domownikowi skarżącego określonej przesyłki pocztowej, a w konsekwencji do błędnego uznania, iż skarżący przekroczył termin do złożenia odwołania oraz rażące naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie, art. art. 6. 7, 8, 9, 10, 11, 77 § I, 78 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. Strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że obowiązkiem organów było nie budzące wątpliwości ustalenie czy doszło do skutecznego doręczenia korespondencji w sprawie. Obowiązek ten wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., co nakazuje organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny słuszny interes obywateli. Przepisem gwarantującym realizację tej zasady jest art. 77 § 1 k.p.a., który obciąża organ obowiązkiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 80 k.p.a., który zobowiązuje organ do dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Powyższe procesowe naruszenia, zdaniem skarżącego mają niewątpliwie wpływ na wynik postępowania i świadczą o jednostronnym, wręcz arbitralnym podejściu do sprawy i preferowaniu prymatu interesu społecznego z pokrzywdzeniem słusznego interesu strony. EZ nie mieszka ze skarżącym, nie prowadzi też z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Adresem zamieszkania EZ jest inna miejscowość; Pobiedziska ul. [...] W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej ustawy p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący zarzucił organom naruszenie art. 43 k.p.a. poprzez uznanie, że skierowana do niego korespondencja (decyzja) została doręczona w trybie zastępczym dorosłemu domownikowi – EZ, podczas gdy EZ nie mieszka ze skarżącym, nie prowadzi też z nim wspólnego gospodarstwa domowego, a jego adresem zamieszkania jest inna miejscowość, Pobiedziska ul. [...] W niniejszej sprawie wydając rozstrzygnięcie w dniu 30 listopada 2012 r. Kolegium przyjęło, iż decyzja została doręczona stronie w dniu 27 maja 2010 r., o czym świadczy zwrotne poświadczenia odbioru podpisane przez ojca skarżącego, zatem termin czternastu dni od dnia doręczenia decyzji upłynął w dniu 10 czerwca 2010 roku. Co za tym idzie, skoro KZ złożył odwołanie od wyżej opisanej decyzji w piśmie opatrzonym datą 7 czerwca 2011 roku, doręczonym do Zarządu Dróg Miejskich w dniu 9 czerwca 2011 r., Kolegium uznało, że strona odwołująca się nie zachowała wymaganego ustawowo terminu do wniesienia odwołania. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych na k. 34 zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika, czy przesyłkę doręczono do rąk dorosłego domownika, sąsiada czy dozorcy, zatem w jaki zastępczy sposób ją doręczono. Zwrócić przy tym należy uwagę, iż rzeczą organu jest wyegzekwowanie od doręczyciela, aby przesyłki doręczone adresatom za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na odwrocie dowodu doręczenia były szczegółowo i prawidłowo wypełniane. Z dokumentu tego musi jednoznacznie wynikać, w jaki sposób przesyłka została doręczona, w przeciwnym razie doręczenie nie może zostać uznane za skuteczne. Ponadto Sąd pragnie zauważyć, iż skarżący wielokrotnie podnosił, że ojciec, który odebrał korespondencję nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego i mieszka w Pobiedziskach. Na potrzeby niniejszej sprawy wskazać trzeba, iż stosownie do treści art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zd. 1 k.p.a.). Na podstawie wskazanego art. 43 k.p.a. możliwe jest tzw. doręczenie zastępcze pisma adresatowi w miejscu - co należy tu podkreślić- jego zamieszkania, ale tylko po spełnieniu pewnych warunków, tj. m.in. adresat musi być nieobecny w mieszkaniu i musi to być nieobecność w czasie samego doręczenia pisma. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują na to, że organ nie mógł uznać doręczenia stronie wezwania, w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 43 k.p.a. za prawidłowe, bowiem ojca skarżącego nie można było uznać jako dorosłego domownika. Z informacji znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, iż ojciec skarżącego mieszka w Pobiedziskach przy ul. [...], zatem nie może być uznana za dorosłego domownika w domu skarżącego, który zamieszkuje pod adresem ul. [...] Sąd wskazuje, iż doręczenie jest czynnością procesową organu administracji publicznej wywołującą określone skutki prawne przez fakty. Ocena spełnienia się ww. przesłanek doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 43 k.p.a. dokonywana jest w sposób obiektywny i nie ma przy tym znaczenia fakt, iż organ nie ma wpływu na dokonane przez pocztę (doręczyciela) doręczenie. Dlatego okoliczności, na które powołał się organ, uznając skuteczność doręczenia skarżącemu przedmiotowego wezwania, tj. doręczenie na adres skarżącego, przez instytucję do tego upoważnioną, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, pokwitowanym, nie mogły przesądzić o prawidłowości doręczenia. Organy nie wzięły pod uwagę, iż domniemanie doręczenia pisma adresatowi powstaje wówczas, gdy jest pewne, że pismo zostało wręczone jemu lub jednej z osób wymienionych w przepisie art. 43 k.p.a. Reasumując stwierdzić należy, iż czynność doręczenia niezgodna z przepisami K.p.a. jest bezskuteczna i musi zostać powtórzona. Wobec tego, że organ dopuścił się naruszenia art. 43 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu z mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 cyt. ustawy a o wykonaniu postanowienia na podstawie art. 152 tej ustawy.