III SA/Po 352/14

Dnia ... grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu ... grudnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi X na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ... z dnia ... grudnia 2013 roku nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji dotyczącej cofnięcia prawa jazdy I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ...na rzecz skarżącego kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Prezydent Miasta ... decyzją wydaną w dniu ... maja 2005 r., na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.), cofnął X uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, T. Decyzja została doręczona w dniu ...maja 2005 r. na adres strony ... X wniósł odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu skarżący wywiódł, że wskazana decyzja nie została mu nigdy doręczona, gdyż nie mieszka pod adresem figurującym w prawie jazdy. Nie wzięto pod uwagę jego aktualnego adresu pobytu, który zarazem jest jego adresem korespondencyjnym. Stąd nie mógł zapoznać się z treścią korespondencji, ani z zapadłymi bez jego wiedzy rozstrzygnięciami. Skarżący wskazał, że o przedmiotowej decyzji dowiedział się przypadkowo, kiedy w dniu 10 maja 2013 r. interweniował w Wydziale Komunikacji Urzędu Miejskiego w ... w sprawie przyspieszenia zwrotu zatrzymanego mu prawa jazdy. Począwszy od 2003 r. nie może z winy byłej żony, która zajmuje lokal, przebywać w swoim mieszkaniu ... Równocześnie nie zmienił formalnego adresu zameldowania, by nie utracić uprawnień do lokalu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... postanowieniem z dnia 30 grudnia 2013 r., wydanym na podstawie art. 58, art. 59 § 2, art. 123, art. 124, art. 125 §1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – zwanej dalej: k.p.a., odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta ... z dnia ...maja 2005 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się pismo Komendy Miejskiej Policji w ...z dnia ... grudnia 2012 r., wraz z którym przesłano zatrzymane w tym samym dniu prawo jazdy kategorii B, T nr .... W tym też dniu X dowiedział się o powodach zatrzymania prawa jazdy. Powodem tym było wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. W tej sytuacji, w ocenie organu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania dopiero w dniu ... maja 2013 r. nastąpiło ze znacznym przekroczeniem siedmiu dni przewidzianych na dokonanie tej czynności z art. 58 § 2 k.p.a. X wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ... z dnia ... grudnia 2013 r. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w jego ocenie nieprawidłowa jest argumentacja organu odwoławczego, według której w dniu ... grudnia 2012 r. miał on dowiedzieć się o zatrzymaniu jego prawa jazdy. Podkreślił, że w dacie tej ze względu na chorobę nie był świadomy tego, że zatrzymano mu prawo jazdy. Skarżący zamieszkuje u swoich rodziców. Nie otrzymał żadnej korespondencji na adres swojego pobytu, a prawo jazdy w czasie choroby nie było mu niezbędne, stąd rozpoczął wyjaśnianie sprawy dopiero w maju 2012 r., kiedy mógł samodzielnie wyjść z domu. Skarżący zwrócił uwagę, że po 2005 r. podlegał kilkukrotnie kontroli drogowej i nigdy niczego mu nie zarzucono. Stąd nie miał żadnych podstaw, by podejrzewać, że utracił uprawnienia do prowadzenia pojazdów. O okoliczności tej dowiedział się dopiero w dniu ... maja 2013 r., po otrzymaniu kopii dokumentów z Wydziału Komunikacji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w .. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn, zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli zaskarżony akt lub czynność może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania, a także stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c i pkt 2 p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego w sprawie postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wskazanych wyżej ustaw, Sąd uznał, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy art. 58 § 1 i art. 59 § 1 k.p.a. Jak wynika z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie dopełnić czynności, dla której przewidziany był termin. Instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w przypadkach, gdy strona dokonuje określonej czynności z uchybieniem terminu ustanowionego dla tej czynności. O uchybieniu terminu można zaś mówić tylko wówczas, gdy termin ten rozpoczął swój bieg. Z tego też względu zasadnicze znaczenie ma właściwe ustalenie, czy termin dla dokonania określonej czynności procesowej rozpoczął bieg oraz w jakiej dacie. Ustawodawca, łącząc określone skutki prawne ze skutecznym doręczeniem pisma stronie przewidział jednocześnie określone zasady doręczania pism przez organ administracji publicznej. Zgodnie z art. 40 § 1 i 2 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Jeżeli zaś strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Zasadą w postępowaniu administracyjnym jest doręczanie korespondencji osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). W przypadku nieobecności adresata pismo można doręczyć dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, zaś o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). W wypadku niemożności doręczenia pisma w powyższy sposób, pismo przechowywane jest w placówce pocztowej przez czternaście dni, a informacja o jego pozostawieniu i możliwości odbioru zostaje umieszczona w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności, natomiast doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu (art. 44 § 1 pkt 1, § 2 i § 4 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja Prezydenta Miasta ... z dnia ...maja 2005 r. o cofnięciu X uprawnienia do kierowania pojazdami została mu prawidłowo doręczona, o czym miał świadczyć znajdujący się w aktach sprawy dowód w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru opatrzony podpisem Z. Jednocześnie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został przez niego złożony ze znacznym przekroczeniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Jak wynika tymczasem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji i dokonanej tam adnotacji doręczającego, przesyłka została doręczona "adresatowi" (k. 6 akt administracyjnych I instancji). W istocie zatem, w dacie wydania zaskarżonego postanowienia organ nie miał podstaw do przyjęcia, że przesyłka została doręczona dorosłemu domownikowi Z, gdyż ze wspomnianej adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie sposób odczytać, kto ją w rzeczywistości odebrał oraz, czy podjął się oddania przesyłki adresatowi. Nie budzi zaś wątpliwości, że dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, by na podpisanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru pisma nie podkreślono, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi, zaznaczając lub wskazując jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddania przesyłki adresatowi, to doręczenie nie spełnia wymogów z art. 40 § 1 ani z art. 43 k.p.a. (por. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 1099/14 oraz z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt II FSK 680/08). Aby doręczenie pisma adresatowi w trybie wskazanym w art. 43 k. p. a mogło być uznane za prawnie skuteczne, muszą być bezwzględnie spełnione przesłanki określone w tym przepisie. W przeciwnym razie, nie istnieją podstawy do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia, w tym przypadku, decyzji stronie. W świetle wskazanych wyżej okoliczności, Sąd uznał, że organy bezzasadnie uznały za skuteczne doręczenie skarżącemu decyzji Prezydenta Miasta ... z dnia ... maja 2005 r. Skoro zaś nie doszło do prawidłowego – a tym samym skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji, w dacie wskazanej w zaskarżonym postanowieniu, nie było podstaw do rozstrzygania w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, gdyż termin ten w ogóle nie rozpoczął swojego biegu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... uwzględni poczynione wyżej rozważania , które stanowią jednocześnie wskazanie do dalszego postępowania.. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), orzekł, jak w sentencji.